ابلاغیه|انواع ابلاغ|مراحل ابلاغ|تفاوت ابلاغیه و احضاریه

ابلاغیه چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ابلاغیه چیست؟ و نکات مهم ابلاغیه پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله ابلاغیه

مفهوم ابلاغیه:

ابلاغ در لغت به مفهوم رساندن نامه یا پیام به شخص دیگر است. در اصطلاح ابلاغیه به برگه‌هایی گفته می شود که به وسیله آن موضوعی ابلاغ شود. اما در زمینه حقوقی ابلاغیه به ورقه قضایی گفته می شود که با هدف آگاهی رساندن به طرف دعوا از مفاد برگه قضایی فرستاده می شود. مشاهده ی ابلاغیه و موضوع آن در آیین دادرسی  بسیار مهم است.

ابلاغیه
ابلاغیه

بر اساس ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی مدنی  هیچ حکم یا قراری را نمی توان  اجرا نمود جز این که به شکل حضوری و یا به شکل دادنامه یا رونوشت گواهی شده آن به دو طرف یا وکیل آن ها ابلاغ شده باشد. شیوه ی ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود. البته نکته ای که باید در نظر داشت ابلاغ قضایی در سامانه ی ثنا و شیوه مشاهده ابلاغیه با تلفن همراه و رایانه شرایط متفاوتی دارد.

انواع ابلاغیه قضایی :

بر اساس آن چه از بررسی ماده ۳۰۲ تا ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی برداشت می‌شود انواع ابلاغیه قضایی را می توان به دو دسته ابلاغ واقعی و ابلاغ قانونی تقسیم‌بندی نمود:

  • ابلاغ واقعی

درابلاغ واقعی برگه ی ابلاغیه به وسیله ی مامور ابلاغ به شکل مستقیم به مخاطب ارسال می‌شود و او دریافت می‌کند.

این ابلاغ ابلاغ واقعی محسوب می گردد. حال چنان چه مخاطب شخص حقیقی باشد این تسلم باید به خود آن شخص انجام شود و چنان چه مخاطب شخص حقوقی مثل موسسه و سازمان باشد، تسلیم ابلاغیه به شخصی که دارای صلاحیت است انجام می گیرد. ابلاغ واقعی به وسیله ی مامور ابلاغ صورت می‌گیرد و مامور ابلاغ باید نهایتا طی مدت ۲ روز برگه ابلاغ را به مخاطب اعطا کند و در ورقی دیگر اخطاریه رسید بگیرد.

  • ابلاغ قانونی

قانون با عنایت به این که ابلاغ واقعی در همه ی موارد ممکن نمی باشد و نیز شروع و ادامه ی دادرسی بدون ابلاغ به دو طرف دعوا امکان پذیر نیست، باید نوع دیگری از ابلاغ نیز برقرار باشد. این شکل از ابلاغ تحت عنوان ابلاغ قانونی در حوزه حقوقی معرفی می‌شود.

در جایی که تسلیم ورقه ی ابلاغیه به مخاطب فرقی نمی کند حقیقی یا حقوقی به شکلی غیر از تسلیم مستقیم به مخاطب به آگاهی او رسانده شود، این ابلاغ قانونی تلقی می شود. با توجه به این که  قانون این ابلاغ را دارای اعتبارمی شناسد امکان دارد به شکل ابلاغیه ی الکترونیکی صادر شود.

انواع ابلاغ قضایی و قانونی

هنگامی که ابلاغ برگه های قضایی به شکل قانونی  می‌باشد به چند دسته تقسیم می شود:

ابلاغ قضایی به بستگان :

ابلاغ امکان دارد به بستگان یا خادمان مخاطب انجام شود. منوط بر این که سن و شرایط ظاهری او به منظور تشخیص اهمیت برگه های ابلاغ کفایت کند.

ابلاغیه
ابلاغیه

ابلاغ به محل سابق :

در شرایطی که مامور ابلاغ ورقه ی ابلاغیه را به مخاطب و بقیه اشخاص تعیین شده در ماده ۶۹ و ۷۶ ابلاغ نماید یا محقق شود که فرد در آدرس مقرر شده ساکن است و برگه ها را با توجه به ماده ۷۰ قانون آیین دادرسی مدنی ابلاغ نمایند، برای شخص مخاطب پیشینه ی ابلاغ ایجاد می شود. با به وجود آمدن پیشینه ی ابلاغ برگه های آن همواره به همان محل ابلاغ می‌گردد.

جز این که مخاطب آدرس جدیدی را در دفتر دادگاه ثبت کند که در این صورت برگه ها به نشانی جدید ابلاغ می شود.

ابلاغ قضایی به مقیم خارج از کشور :

امکان دارد که طرف دعوا  در ایران مستقر نباشد، در این شرایط ابلاغ دادخواست به وسیله ی ماموران سیاسی و کنسولی ایران در کشوری که محل اقامت خوانده می باشد انجام می ‌گیرد و بعد از ابلاغ مراتب را به واسطه ی وزارت امور خارجه به دادگاه اطلاع می دهند.

البته امکان دارد خوانده در کشوری اقامت گزیده است که به سبب قطع روابط سیاسی ماموران سیاسی و کنسولی آن حاضر باشد در این شرایط وزارت امور خارجه به شکلی که آن را مناسب بداند ابلاغ را انجام می دهد . البته شکی نیست که چنان چه خوانده ی مقیم در خارج از کشور خودش برگه های ابلاغیه را اخذ نماید، مثل ابلاغ به خوانده ی داخل کشور از موارد ابلاغ واقعی تلقی می شود.

خوانده ی مجهول المکان :

بی اطلاعی از محل سکونت خوانده دعوا یک موضوع بسیار معمول و متداول تلقی می شود. اما سوالی که در ذهن متصور است این که چه طور می توان مندرجات راجع به دعوا را به اطلاع مخاطب رساند.

در این وضعیت خواهان قادر است مجهول المکان بودن شخص خوانده را به دفتر دادگاه اطلاع رسانی کند. در این شرایط دادخواست به واسطه‌ی نشر آگهی به خوانده ابلاغ خواهد شد. ابلاغ به واسطه ی روزنامه نیز بدین طریق خواهد بود که مندرجات دادخواست  در ورقه دیگری به فرمان دادگاه یک دفعه در روزنامه کثیرالانتشار با مخارج خواهان آگهی می گردد.

استثنایی که در این مورد وجود دارد تعیین اقامتگاه قراردادی می باشد. در مورد اقامتگاه قراردادی بر اساس ماده ۱۰۱۰ قانون مدنی تعیین شده است که چنان چه در حین معامله یا قراردادی برای دو طرف معامله یا یکی از آن ها به منظور اجرای تعهدات ناشی از آن معامله، مکانی به جز اقامتگاه حقیقی خود شخص برگزیده شده است اقامتگاه او تلقی می شود و نیز در شرایطی که برای ابلاغ اوراق دعوا و احضار اخطار محل غیر از اقامتگاه حقیقی خود تعیین می کند.

ابلاغ قضایی به خواندگان متعدد :

در دعواهای راجع به اهالی محل معینی مثل شهر یا بخشی از شهر که تعداد آن ها محدود نیست به جای آن که برگه های دعوا به هر کدام از خوانندگان ابلاغ شود، یک نسخه از دادخواست و ضمایم آن به شخص یا اشخاصی که خواهان آن ها را معارض خود تلقی می کند ابلاغ می گردد و مفاد دادخواست و ضمایم آن نیز در موعد دادرسی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار به خرج خواهان آگهی می گردد.

زمان دادرسی باید به گونه ای مشخص شود که تاریخ انتشار آگهی تا روز محاکمه کمتر از یک ماه تعیین نشده باشد و امکان دارد این پرسش به ذهن آید که چه زمانی خواندگان دعوا غیر مسئول تلقی می شوند؟ مسئول  بودن یا نبودن خوانندگان فقط بر اساس عرف تعیین می شود.

مراحل ابلاغ قضایی :

وقتی دعوایی در دادگستری اقامه می شود نخستین دستور قضایی که راجع به آن صادر می گردد ابلاغ می باشد. مدیر دفتر دادگاه بعد از صدور دستور ابلاغ یک نسخه از دادخواست و پیوست آن را در پرونده بایگانی نموده و نسخه دیگر به اضافه بقیه ی اوراق را به منظور ابلاغ و ارائه ی خوانده می فرستد.

در این جا تکلیف مامور ابلاغ شروع می شود. او دو روز زمان دارد که اوراق ابلاغ را به مخاطب آن که خوانده باشد رسانده و در برگ دیگری که در دست خودش هست رسید دریافت کند. اما امکان دارد خوانده از دریافت آن به هر سببی جلوگیری به عمل آورد.

این مخاطبان باید مطلع باشند که پیشگیری از دریافت برگه ابلاغیه برای ابلاغ تلقی نخواهد شد و مامور ابلاغ در این شرایط ممانعت او را در برگ ابلاغیه درج می‌نماید و اوراق را به دفتر دادگاه برمی گرداند .

ابلاغیه
ابلاغیه

ماموران ابلاغ قضایی

ابلاغ قضایی به وسیله ی مامور پست یا کارمند دادگاه صورت نمی‌گیرد. ابلاغ فقط به وسیله ی ماموران ابلاغ انجام می شود. مقصود از مامور ابلاغ شخصی است که دادسرا او را از دسته ی ضابطان دادگستری می شناسد و از جمله وظایف آن ها ابلاغ اوراق قضایی می باشد. در دادگستری‌ها ماموران ابلاغ تحت نظارت واحد ابلاغیه تکالیف خود را انجام می‌دهند. محدوده ی اقدامات ماموران ابلاغ تعیین شده است. در شهرهای کوچک که واحد ابلاغ دارا نمی باشند، ماموران ابلاغ تحت نظر مدیر دفتر دادگاه موضوع ابلاغ را دنبال می‌کنند.

ابلاغیه ی الکترونیکی :

دسته ی جدیدی از ابلاغیه ها  امروزه به وسیله ی قوه قضاییه جاری شده است. این نوع از ابلاغ به وسیله ی سامانه ی اینترنتی قوه قضاییه فرستاده می شود و اشخاص بعد از ثبت نام قادر هستند ابلاغیه ی الکترونیکی خود را به سهولت رویت نمایند.

اخذ  بلاغیه های الکترونیکی  غیر قابل اجتناب است و همه ی اشخاص باید نسبت به آن عنایت داشته باشند. زیرا در صورت عدم رویت برابر قانون با آن ها مقابله می شود.  وقتی ابلاغیه به شکل الکترونیکی صادر می‌شود مضاف بر افزایش سرعت انجام مراحل ابلاغ به اصولی شدن فرآیندها و حذف موانع ابلاغ نیز یاری رسانه می شود .

تفاوت ابلاغیه و احضاریه :

مکاتبات قضایی به دو طرف دعوا ابلاغیه نام می‌گیرد. اما الزاما هر ابلاغیه‌ای به مفهوم احضاریه نمی باشد. چون دسته ای از ابلاغیه ها تنها به منظور آگاهی یافتن شخص از موضوع و روند پرونده است. اما احضاریه بدین مفهوم  آن است که باید در مکانی که از سوی مراجع قضایی تعیین شده است شخص حضور پیدا کند و در غیر این صورت امکان دارد دستور جلب صادر گردد.

در واقع احضاریه دعوتی می باشد که به صورت رسمی از سوی مقام قضایی برای یک فرد به منظور حضور یافتن در مرجع قضایی انجام می شود. احضار متهم تنها به وسیله احضاریه یا احضار نامه انجام می‌گیرد.

ابلاغیه
ابلاغیه

اما در ابلاغ امکان دارد هدف حضور در مرجع قضایی نباشد. ابلاغیه ها به منظور اطلاع رسانی فرد می باشند. بنابراین می‌توان گفت احضاریه خودش نوعی ابلاغیه می باشد که در آن دعوت به حضور در مجامع قضایی خاصی درج شده است و با هم متفاوت است و هر ابلاغیه احضاریه نیست. اما کل احضاریه ها ابلاغیه تلقی می شوند.