اثبات نسب|شرایط اثبات نسب|دلایل اثبات نسب|

اثبات نسب چیست

اثبات نسب
اثبات نسب

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی اثبات نسب چیست؟ و شرایط اثبات نسب پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه اثبات نسب

وقتی که زن و مردی با هم ازدواج می کنند و پیوند زناشویی آن ها برقرار می شود هر فرزندی که از این ازدواج حاصل شود در حقوق به آن نسب اطلاق می شود. در حقیقت اثبات نسب همان رابطه خونی بین فرزندان و پدر و مادر می باشد.

مفهوم کلمه نسب

نسبت به مفهوم خویشاوندی و نژاد می باشد. اما از لحاظ حقوقی نسبت به مفهوم رابطه بین دو شخص که یکی از آن ها از نسل دیگر یا هر دوی آن ها متعلق به یک نسل باشند، می‌باشد. مثل ارتباط  فرزند و پدر یا رابطه برادر و خواهر. گاهی اوقات والدین از لقاح مصنوعی دارای فرزند می شوند که این نسب حاصل از لقاح مصنوعی می باشد. برخی اوقات نسب حاصل از رابطه نامشروع می باشد. نسب مشروع حاصل ازدواج و نکاح قانونی و شرعی بین زن و مرد است. به منظور اثبات نسب میان دو نفر باید نکاح زن و شوهر و نیز نسب پدر و مادر به اثبات برسد. دادگاه صالح اثبات نسب دادگاه خانواده می باشد.

وقتی حکم از دادگاه صادر می شود این امکان وجود دارد که در دادگاه تجدید نظر استان راجع به حکم صادر شده اعتراض وارد کرد. این دادگاه تکلیف ملاحظه و بررسی به اثبات نسب را به عهده دارد. به منظور اثبات نسب مادری از آن جایی که دوران زایمان و بارداری  انکار ناپذیر است و نیز از هنگام متولد شدن نوزاد به مدت ۱۵ روز باید در ثبت احوال روز تولد به ثبت برسد و شناسنامه اخذ شود، به همین دلیل نسب مادر بسیار راحت‌تر از پدر به اثبات می رسد.

مردان به آسانی قادرند ازدواج موقت و صیغه کنند به همین سبب برای اثبات نسب پدری آزمایشات مختلفی انجام می‌شود تا ارتباط فرزند و پدر معلوم گردد. این آزمایشات هم سهل الوصول نیست و بسیار پر هزینه و مخارج می باشد و این مسیر دارای پیچیدگی ها و دشواری های بسیاری است .

مفهوم استشهادیه اثبات نسب

هر فرد به منظور اثبات ادعایی که مطرح می کند باید دارای اسناد و شواهدی برای ارائه به دادگاه باشد. یکی از مهمترین این مدارک شهادت شهود است. به این مفهوم که عده‌ای از افراد از این حقیقت آگاهی دارند و در دادگاه حاضر شده و شهادت می دهند. استشهادیه فرم ویژه‌ای است که در آن شهادت به شکل کتبی نگارش می‌شود و برای اثبات هر دعوایی قابل استفاده است. از جمله این دعاوی اثبات نسب است که استشهادیه برای آن آماده می شود.

اماره قانونی

اثبات نسب
اثبات نسب

از جمله شیوه های اثبات نسب اماره قانونی خواهد بود. یعنی وقتی نوزادی به دنیا می آید اگر متولد شدن فرزند بین شش ماه تا ده ماه پس از نکاح زن و شوهر تلقی شود نسب مادری و پدری قانونا صحیح است. اما اماره قانونی در هنگام از بین رفتن ازدواج فرق می کند. یعنی هنگامی که مادر بعد از طلاق مجدد عقد نکاحی را منعقد نکرده باشد و به دنیا آمدن فرزند تا ده ماه بعد از طلاق او صورت بگیرد آن فرزند به شوهر تعلق دارد.

حال چنان چه بعد از لغو نکاح، زن مجددا ازدواج کند و دوباره نوزادی به دنیا بیاید، چنان چه از لحظه ای که از شوهر اول فارغ شده است ده ماه سپری نشده باشد و تاریخ ازدواج مجدد به شش ماه رسیده باشد و خلاف این موضوع به اثبات برسد و معلوم نشود فرزند از کدام شوهر می باشد باید آزمایشات پزشکی انجام داد.

نسب مشروع و قانونی

رابطه خویشاوندی هنگامی مشروع تلقی می‌شود که میان زن و مرد رابطه ازدواج برقرار باشد و بر اثر رابطه جنسی بین زن و شوهر نطفه کودک انعقاد یافته باشد. ازدواج امکان دارد دائمی یا موقت تلقی شود.

در هر حال تفاوتی نمی کند حقوق فرزندان ناشی از هر کدام از انواع ازدواج باشد یکسان خواهد بود و فرقی در این مورد ندارد. نکته قابل توجه آن است که انعقاد نطفه باید پس از عقد ازدواج صورت بگیرد و چنان چه فرضا بین زن و شوهر رابطه جنسی جاری شود و از این راه نطفه شکل بگیرد و بعد عقد نکاح انجام شود این نطفه مشروع نخواهد بود و انعقاد نطفه پیش از عقد ازدواج است و نه بعد از عقد نکاح.

نسب در حکم قانون

پیشتر اشاره کردیم که امکان دارد نسب حاصل از شبه یا اشتباه صورت بگیرد که در این حالت باید گفت یکی از زن و شوهر یا هردو تردید دارند که رابطه زوجیت آن ها مشروع است یا خیر. یا این که یکی از دو طرف در رابطه اکراه شده و مجبور به برقراری رابطه جنسی شده است و از این راه نطفه شکل گرفته است.

حال بر اساس این مفهوم که زن با مرد عقد نکاح منعقد کند به این شکی که  با این خیال که بین آن ها رابطه زناشویی برقرار است اما در واقع چنین نباشد نزدیکی به شبهه یا وطی به شبهه می گویند. اگر فرزندی از رابطه نزدیکی به شبهه ایجاد شود آن را ولد شبهه و نسب او را حاصل از شبهه می شناسند. این رابطه در حکم مشروع است. یعنی آثار و احکام رابطه مشروع به آن تعلق می گیرد.

نسب غیرقانونی و نامشروع

وقتی انعقاد نطفه و به دنیا آمدن فرزند حاصل از رابطه ازدواج نباشد و حاصل از اشتباه هم نباشد، بلکه حاصل از رابطه نامشروع باشد نسب غیرقانونی و نامشروع تلقی می شود. در این مورد بر اساس قانون، زانیه یعنی شخصی که از رابطه زنا بدنیا آمده است به زانی یا زنا کننده الحاق نمی‌یابد. اما با تفسیر مضیق باید بگوییم که فقط این موضوع را مخصوص ارث بدانیم. بدین  معنی  که مرد مکلف است برای این کودک شناسنامه اتخاذ کند و همه تکالیف قانونی خود را نسبت به او انجام دهد. فقط فرد به دنیا آمده از مرد ارث نخواهد برد.

دلایل اثبات نسب مادر

اثبات نسب
اثبات نسب

سند ولادت یا شناسنامه از جمله مهمترین دلایل اثبات نسب و آسان ترین آن ها می باشد. اما رسمی بودن این سند منوط به گواهی مأمور رسمی خواهد بود. چنان چه ادعا گردد که به دنیا آمدن نوزاد همان طور که در شناسنامه درج شده است، نمی باشد و دچار تحریف گردیده است باید کسی که ادعا می کند ادعای جعل را به منظور اثبات آن اقامه نماید.

شهادت و امارات

بر اساس قانون به واسطه شهادت این امکان وجود دارد که ارکان نسب را به اثبات رساند. در این هنگام دادگاه راجع به صحت و درستی این شهادت ملاحظه و بررسی و تحقیقات ضروری را انجام می‌دهد.

راجع به امارات نظر کارشناس در مورد آزمایش خون مدعی و خانواده ای که خود را متعلق به آن می داند قابل طرح است. با توجه به ماده ۴۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی، شهادت این امکان را به وجود می‌آورد که کل ارکآن نسب را به اثبات برساند و تعیین درستی این شهادت بر دوش دادگاه واقع می‌شود و دادرس به منظور تایید مفاد مندرج گواهی اجبار نخواهد داشت.

اقرار

اثبات نسب با اقرار هم امکان پذیر است. در قانون مدنی راجع به این موضوع حکم خاصی مطرح شده است. این حکم ویژه در ماده ۱۲۷۳ قانون مدنی ذکر شده است و بدین ترتیب مقرر گردیده است که اقرار به نسب در شرایطی درست است که اولاً تحقق نسب بر اساس عادت و قانون میسر باشد. ثانیاً شخصی که به نسب او اقرار گردیده است تایید کند. جز در مورد صغیری که اقرار به فرزندی او شده ، منوط بر آن که منازعه ای در میان نباشد.

اثبات نسب پدری

اثبات برای نسب پدری برعکس مادری که قابلیت اثبات را دارد دارای مسیر سخت و پیچیده‌ای است. زیرا مدعی چنان چه فرزند باشد باید اثبات کند که ناشی از رابطه دخول مادرش و شوهر او می باشد. در اصل این سند و شهادت به منظور اثبات این ادعا جاری نیست. پس قانونگذار وارد این موضوع شده و با بهره گرفتن از اماره و نشانه قانونی این مشکل را حل و فصل می‌کند. در حقوق اسلامی با کاربرد اماره فراش  امکان حل موضوع مذکور وجود دارد. یعنی بر اساس این اصل فرزندی که در هنگام زناشویی به دنیا می‌آید به شوهر تعلق دارد و تنها از طریق اتهام زن به زنا خلاف آن قابل اثبات است.

فرزند نامشروع و اثبات نسب

وقتی که کودکی ناشی از یک رابطه نامشروع باشد درست است که نسبت این نوزاد به پدر غیر قانونی تلقی می شود و این امکان وجود دارد که اثبات نمود که این کودک ناشی از یک رابطه نامشروع زن با مرد معینی است اما  مرد در جایگاه پدر عرفی کودک، مکلف است نفقه او را پرداخت کند و برای او شناسنامه بگیرد.

مراحل طرح دعوای اثبات نسب

همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره کردیم رسیدگی به این دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده می باشد. خواهان این دعوا شخصی است که ادعای نسبیت با خانواده را دارد و درخواست خود به عنوان اثبات نسب که شامل پدری یا مادری یا هر دو می باشد نسبت به خوانده اقامه می‌کند.

اثبات نسب
اثبات نسب

چنان چه گواهی و شناسنامه، اثبات کننده ی ادعا نباشد مثلاً کودکی که شناسنامه اش را به نام همسر و شوهر دوم مادر دریافت کرده و شهادت و امارات راجع به اماره فراش هم جاری نباشد و خوانده نیز انکار کند او قادر است با انجام تست dna که به واسطه پزشکی قانونی و با دستور اکید مقام قضایی انجام می گیرد، در جهت اثبات ادعای خود مبادرت ورزد. راجع به کودکان گمشده بی‌سرپرست شیوه اخیر فقط راهی است که می تواند اثبات نسب نماید.

دعوای اثبات نسب امکان تجدیدنظرخواهی خواهد داشت و بعد از قطعی و نهایی شدن یعنی بعد از فرجام خواهی در شرایطی که اثبات نسب انجام شده باشد و دادگاه حکم به سود آن صادر کند، آثار حقوقی  به دنبال خواهد داشت. از جمله این آثار حقوقی برقراری رابطه وراثت می باشد.