اجرت المثل زن|شرایط اجرت المثل زن|نحله و اجرت المثل

اجرت المثل زن چیست

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی اجرت المثل زن چیست؟ و شرایط اجرت المثل زن پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه اجرت المثل زن

اهمیت اجتماعی خانواده باید محرک قانونگذار در حمایت از آن باشد. هر قاعده ای که قانون گذار در این باره می‌آورد می‌تواند در تحکیم یا تضعیف آن موثر باشد.

بنابراین در زمینه خانواده قانون گذار باید با احتیاط کامل عمل کند. یعنی از هر اقدامی که به ضعف خانواده منتهی می‌شود، بپرهیزد و در اصلاحات و نوآوری های خود تثبیت خانواده را همواره مد نظر داشته باشد، به هر ترتیب هر چند خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید زن و شوهر باید با حسن معاشرت با یکدیگر زندگی نمایند اما در ادامه نیز می فرماید: اگر ادامه زندگی برای هر یک از طرفین سخت و دارای عسر و حرج گردد ، می‌توانند به نیکی از هم جدا شوند.
بر همین مبنا ، باید نهادهای حمایتی و قوانین مقرراتی وجود داشته باشد تا در صورت طلاق از زن که معمولاً در بحث طلاق آسیب روانی ، اجتماعی و اقتصادی بیشتری می بیند حمایت شود تا این جدایی خود سبب معضل دیگری برای فرد و اجتماع نگردد .بر پایه همین  هدف، حمایت مالی از زن، با پرداخت حقوق مالی ایشان از قبیل نفقه ، مهریه و اجرت المثل می تواند ما را به این هدف نزدیکتر نماید.

اجرت المثل زن
اجرت المثل زن

مفهوم اجرت المثل

مفهوم اجرت المثل کارهایی است که زن در دوران زناشویی در خانه مشترک انجام داده و نمی خواسته که در این مدت زحماتش را رایگان در اختیار شوهر قرار دهد.

اجرت المثل در زندگی مشترک

قانونگذار در خصوص گرفتن زمان اجرت المثل زوجه در زندگی مشترک چنین اعلام می دارد ، اجرت المثل در صورتی به زن داده می شود که مسئله طلاق مطرح باشد و طلاق به درخواست زوجه نباشد و نیز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار او نبوده باشد.
به نظر دکتر صفایی، در قانون قبل اگر علت طلاق از سوی مرد به دلیل مواردی بود که مربوط به تخلف زن می شد ، دادگاه به اجرت المثل به نفع زن حکم نمی داد و او را مستحق دریافت اجرت المثل نمی‌دانست که از لحاظ اصول حقوقی قابل انتقاد بود.
قانون جدید حمایت خانواده با ارجاع به تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی که در مورد آن توضیح داده شد موارد مطالبه اجرت المثل را گسترش دا ه و در حال حاضر زن در هر زمان می تواند آن را درخواست نماید. حتی اگر طلاق به درخواست خودش باشد یا ناشی از ترک وظیفه همسری زن نیز باشد اجرت المثل به او تعلق می‌گیرد.
در حقیقت گرفتن اجرت المثل یک حق مستقل مطابق با قاعده استیفای از عمل غیر بوده که ماده ۳۳۶ قانون مدنی  به آن اشاره کرده است.

زمان مطالبه اجرت المثل و نحله

در گذشته  تقاضای دریافت اجرت المثل و نحله بعد از طلاق در نظر گرفته شده بود. اما از آن جایی که این قاعده مضاف بر این که اساس حقوقی ندارد، مسائلی را هم برای زن به وجود می آورد که مورد انتقاد واقع شد.

به منظور حل این مسئله، نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام دریافت گردید و این مجمع بر اساس قانون تفسیر تبصره های ۳ و ۶ قانون اصلاح مقررات راجع به طلاق که در سال ۱۳۷۱ تصویب شد، تعیین نمود که مقصود از کلمه بعد از طلاق در ابتدای تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات راجع به طلاق مصوب سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام، بعد از تحقق نداشتن امکان سازش از سوی دادگاه می باشد. پس زوج قادر است پیش از وقوع طلاق، حق الزحمه کارهایی را که شرعاً بر عهده او نبوده است و به امر شوهر و با هدف اخذ حق الزحمه انجام داده از دادگاه مطالبه کند.

اجرت المثل دوران عقد

برابر تبصره ی ماده ۳۳۶ قانون مدنی چنان چه زوجه کارهایی را که شرعاً به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم می کند.
بنابراین زن در صورتی می تواند اجرت المثل را مطالبه کند که اولاً کار را برای شوهر یا خانواده او انجام داده باشد دوما شرعاً به عهده وی نبوده باشد. مانند آشپزی شست و شوی لباس ها ، نظافت و مرتب کردن منزل. ثالثا این که این کارها را به دستور شوهر انجام داده باشد.

اجرت المثل زن
اجرت المثل زن

از نظر دکتر صفایی و وکیل خانواده، اجازه شوهر برای انجام کارها جهت مطالبه اجرت المثل هم کافی است و هم لازم. علاوه بر این ایشان بیان می کند برای این که زن بتواند اجرت المثل خود را مطالبه کند باید مشخص شود که قصد انجام کار به صورت مجانی را نداشته است.
اما اگر شوهر مدعی باشد که زن به قصد تبرع این کارها را انجام می داده است، باید بتواند این را ثابت کند. اثبات این قضیه بر عهده شوهر می‌باشد. به عبارت دیگر بار اثبات دعوی بر عهده زن نمی باشد.به گفته ی وی هنگامی که شرایط برای دادگاه محرز و مشخص شود، دادگاه حکم به پرداخت اجرت المثل می نماید. همچنین، میزان اجرت المثل باید با توجه به نرخ های متعارف روز تعیین شود. تشخیص این موضوع  بر عهده ی دادگاه می‌باشد که معمولاً از طریق ارجاع به کارشناس صورت می گیرد.

تفاوت نحله و اجرت المثل

اجرت المثل در حقیقت حق الزحمه کارهایی می باشد که زن در خانه شوهرش انجام داده است اما تکلیفی در مورد انجام آن‌ها نداشته است. در این حالت زن استحقاق دریافت اجرت المثل را خواهد داشت. جز آن که با هدف انجام رایگان آن کار را اعمال کرده باشد که اثبات این موضوع بر عهده مرد می باشد. اما نحله بخششی از طرف شوهر است و لزومی ندارد و اجباری نیست و ضرورتی ندارد که حتماً زن به منظور دریافت آن کاری انجام داده باشد.

شروط ضمن عقد اجرت المثل

زن و شوهر در هنگام عقد می توانند هر شرطی را که بر خلاف مقتضای عقد نباشد را مقرر کنند. یکی از این موارد تعیین اجرت المثل است.  مثلاً می توانند شرط کنند که زن وقتی فعالیت های خانه را انجام می دهد ماهانه ۱۰۰ هزار تومن از مرد دریافت کند  یا شرط کنند که زن مستحق اجرت المثل نباشد و حق درخواست را هم ندارد.

از نظر حقوقی شرط پرداخت اجرت المثل  درخواست زن می باشد اما شوهر توافق زن خود مثلا  اجرت المثل ۲۰ سال زندگی مشترک را چنین قرار دهد که نصف خانه را به نام همسرش کند در این موارد اخذ رسید کتبی از شوهر هر می تواند از نظر حقوقی از از شکل گرفتن مسائل در آینده جلوگیری کند اما چنانچه مردی با اکراه و تهدید و اجبار زن خود را وادار به امضای برگه می کند و مثلاً در مقابل مبلغی معین او را وادار کند که از اجرت المثل خود صرفنظر نماید این رسید از نظر حقوقی ارزشی نخواهد داشت.

شیوه تعیین میزان اجرت المثل و حقوق مالی زوجه

اگر طلاق به خواسته زوج باشد و دادگاه هم عدم سازش آن ها را تایید نماید ، مبلغ رقم دریافت اجرت المثل زوجه را با ارجاع امر به کارشناس مربوطه معین می کند.
همچنین هنگامی که طلاق به درخواست شوهر باشد، زن می تواند از دادگاهی که به درخواست طلاق رسیدگی می کند تقاضای مطالبه اجرت المثل دهد و دادگاه با صدور گواهی عدم امکان سازش، اجرت المثل زن را تعیین می کند. در این زمان است که تکلیف جهیزیه و مهریه ، نفقه ی زوج و اطفال و حمل نیز معین می گردد.

اجرت المثل زن
اجرت المثل زن

ثبت طلاق در دفتر رسمی زمانی صورت می گیرد که حقوق مالی زوجه پرداخت شده باشد. البته طلاق در صورت رضایت زوجه یا صدور حکم قطعی و پرداخت مالی زوج با شرایط تقسیط محکوم به نیز ثبت می شود.

به هر حال زن اگر بدون دریافت این حقوق به ثبت طلاق رضایت دهد، می‌تواند پس از طلاق از طریق مراجع دادگستری دریافت حقوق خود را مطالبه کند. این مورد در ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده پیش بینی شده است.این ماده می گوید:

دادگاه با توجه به شروط ضمن عقد و مندرجات سند ازدواج ، تکلیف جهیزیه ، مهریه ، نفقه و زوجه اطفال و حمل را معین می کند. همچنین اجرت المثل ایام زوجیت طبق تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی تعیین و در مورد چگونگی حضانت و نگهداری اطفال و نحوه پرداخت هزینه های حضانت و نگهداری فرزندان تصمیم مقتضی اتخاذ می گردد. هم چنین دادگاه باید به علت وابستگی عاطفی و همچنین مصلحت طفل ترتیب زمان و مکان ملاقات وی با پدر و مادر و سایر بستگان را تعیین کند.

حال اگر زن در دادرسی طلاق ،اجرت المثل کارها و دیگر حقوق خود را مطالبه نکرده باشد ، می تواند آن را قبل از طلاق از دادگاه خانواده مطالبه کند. به هر صورت پس از طلاق نیز حقوق مالی مسلم زن از بین نخواهد رفت. مگر این که خود زن از آن صرف نظر کرده باشد و آن را مطالبه ننماید.

اجرت المثل زن
اجرت المثل زن

روند درخواست اجرت المثل

درخواست اجرت المثل باید از طرف زن مطرح گردد. زن قادر است به شکل شخصی و مستقل دادخواست ارائه کند و یا می‌تواند به یک وکیل متخصص و حرفه ای در شیراز رجوع کرده و دادخواست خود را به دادگاه بدهد. زن باید شناسنامه و عقد نامه خود را به دفتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه کند و دادخواستی مبتنی بر این موضوع در آن جا برای دریافت اجرت المثل تنظیم نماید.