اخاذی|مجازات و شرایط اخاذی|نکات مهم جرم اخاذی

اخاذی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی اخاذی چیست؟ و شرایط اخاذی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

بررسی جرم اخاذی و مجازات آن:

یکی از جمله جرایمی که همواره کارشناسان جرم شناسی آن را تهدیدی علیه امنیت و نظم جامعه می‌دانند، جرم اخاذی می باشد. جرم شناسان معتقدند که در جاهایی که ساکنان آن ها از تحصیلات کمتر و فرهنگ پایین تری بهره‌مند هستند، بیشتر جرم رخ می دهد.

از روش های اخاذی، فراهم کردن فیلم های غیر اخلاقی و تهدید به افشای آن می باشد که در سال های اخیر بسیار با آن مواجه شده ایم. عموما در جوامع با سطح فرهنگی پایین جرائمی از قبیل دزدی، کلاهبرداری، سرقت و اخاذی بیشتر اتفاق می‌افتد. در این مقاله از گروه حقوقی دادسرا یار می خواهیم به جرم اخاذی بپردازیم و شما مخاطب عزیز را با خود همراه می نماییم.

 مفهوم جرم اخاذی:

اخاذی ترجمه کلمه شانتاژ در زبان فرانسه می باشد. اخاذی در واقع مفهوم هایی مثل باج گیری و زورگیری و یا گرفتن مال یا چیزی به زور و تهدید نیز دارا می باشد. از جمله مصادیق اخاذی زورگیری می‌باشد. اخاذی این امکان را به وجود می‌آورد که به وسیله زورگیری به عنوان یک روش پر خشونت یا روش های دیگری مثل تهدید به ضررهای جسمی، نفسی، ناموسی، افشای اسرار انجام شود.

در قانون مجازات اسلامی جرمی تحت عنوان زورگیری تعیین نشده است و به عنوان مجرمانه اخاذی جرم انگاری نشده و باید این جرم را شامل ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی که در سال ۱۳۷۵ تصویب شده است، قرارداد. نکته قابل توجه این که در ماده فوق وجه یا مال یا  وارد نمودن ضررهای جسمی افشای اسرار شرط این جرم نمی‌باشد. به بیان شفاف‌تر جرمی که موضوع ماده مذکور است از جرایم مقید نیست بلکه جرم مطلق می باشد. با این آثار چنان چه تهدید مذکور سبب اخذ مال یا پول شود، مورد از مصادیق اخاذی محسوب خواهد شد.

اخاذی در واقع یک صیغه مبالغه می باشد و ریشه آن اخذ است و مفهوم آن این  است که زیادی دریافت می کند. اما منظور قانونگذار شخصی نیست که مال زیادی را دریافت کرده است. از نظر قانون گذار هر فردی که با تهدید مال و مبلغی را از شخص دیگر دریافت کند، حتی اگر یک بار هم این کار را انجام داده باشد، مرتکب جرم اخاذی شده است و شامل موضوع ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی خواهد بود.

افرادی که مورد اخاذی واقع می شوند:

افرادی که مورد اخاذی قرار می گیرند به دو دسته حقیقی و حقوقی تقسیم می شوند: اشخاص حقیقی افراد و اشخاص حقوقی شرکت ها که دارای شخصیت مستقل می باشند. به طور کلی نکته قابل ذکر آن است که علیه اشخاص حقوقی و شرکت ها این امکان وجود ندارد که اخاذی نمود. اما نسبت به اشخاص حقیقی به راحتی امکان اخاذی وجود دارد و تهدید به منظور اخاذی فقط به خود شخص اختصاص ندارد و ممکن است بستگان شخص قربانی هم مورد تهدید قرار بگیرند.

عنصر مادی جرم اخاذی

سوالی که در این جا مطرح می‌شود این است که اخاذی چگونه جرمی می باشد؟ برخی از جرایم شبیه به جرم اخاذی هستند آیا در حکم اخاذی می باشند یا خود جرم اخاذی هستند؟ بعضی از جرایم سرقت و کلاهبرداری با اخاذی مشابه دارد اما معلوم نیست که جزو جرم اخاذی هستند یا خیر؟

اخاذی
اخاذی

 1-  تهدید

از جمله ارکان جرم اخاذی تهدید می باشد. تهدید به مفهوم ترساندن شخصی از طریق هر چیزی  می باشد که برای او ضرر دارد. یعنی  طرف مقابل از ترس در حالت اجبار واقع می‌شود. در اخاذی ممکن است تهدید به صورت های مختلف انجام شود. مثل تهدید به قتل تهدید به نفس تهدید به افشا کردن اسرار تهدید مالی تهدیدی حیثیتی و شرفی.

 2-تهدید به قتل

شخصی که اخاذی می کند، ممکن است به طرف مقابل بگوید در شرایطی که پول آماده نشود خودت و خانواده ات را از بین خواهد برد.

3- تهدید نفس

مقصود از تهدید نفس آن است که فرد اخاذی کننده با تهدید به صدمه و آسیب به جسم و بدن شخص مقابل از او پول دریافت کند. ممکن است هر ضرری را به بدن فرد مقابل وارد کند اما به قتل نیانجامد. مانند بریدن اعضای بدن طرف مقابل.

4- تهدید به افشای اسرار

وقتی فردی رازهایی را دارد که نمی‌خواهد فاش شود و فرد دیگر با اخاذی تهدید به فاش نمودن این اسرار می کند، این تهدید قابلیت اجرا خواهد داشت که عموماً این روش در فضای مجازی کاربرد دارد. مثل شبکه های فروش لباس که عکس از افراد مدل را می‌گیرند و آن ها را تهدید می نمایند که اگر پول مورد نظر را پرداخت نکنند، عکس آن ها را به اشتراک می گذارند.

  5- تهدید مالی

در این شرایط شخصی که اخاذی می‌کند ممکن است طرف مقابل را تهدید به از بین بردن اموال او نماید. مثلاً خانه او را آتش می زند  یا کارخانه او را از بین می برد و یا از این دسته تهدید ها.

6- تهدید ناموسی و حیثیتی

مثلا فردی تهدید می‌کند که اگر مبلغ مورد نظر او را فراهم نکند سبب آبروریزی خواهد شد و  شایعاتی راجع به او انتشار می دهد.

عنصر معنوی و  احراز جرم اخاذی

وقتی جرم اخاذی واقع می شود که شخص  به منظور انجام کاری  یا انجام ندادن آن، تهدید کند و این تهدید باید توام با درخواست مبلغی باشد. چنان چه تهدید بدون دریافت مال و مبلغ باشد، اخاذی تلقی نخواهد شد و نیز برای تحقق جرم اخاذی باید عنصر روانی در کار باشد و این موضوع اهمیت ندارد که انگیزه واقعی است یا نه. اصولاً چنان چه فردی به قصد اخاذی شخصی را تهدید کند یا بترساند اما انگیزه واقعی او نباشد، باز هم مجرم خواهد بود. چون قصد او اخاذی بوده است.

 عنصر قانونی و مجازات جرم اخاذی

اخاذی
اخاذی

عنصر قانونی جرم اخاذی همان ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی باشد که بر اساس آن هر فردی که شخص دیگر را به هر شکل تهدید به قتل یا ضررهای شرافتی، نفسی، حیثیتی و مالی و افشای اسرار در مورد خودش یا بستگان او کند، فرقی نمی کند که به منظور درخواست وجه باشد یا درخواست انجام کار یا عدم انجام کار، هر دو حالت به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و حبس از ۲ ماه تا ۲ سال محکوم می‌شود.

بر اساس آن چه گفته شد، اگر کسی شخص دیگری را به شکلی که دیگری را به الزام و اکراه مجبور کند و فردی را با تهدید به قتل یا ضررهای نفسی و مالی و شرافتی یا افشای اسرار نسبت به خود یا بستگانش نمایند با این هدف که مبلغ معینی را با انجام دادن یا انجام ندادن کاری را درخواست کند، به مجازات ۷۴ ضربه شلاق یا حبس از ۲ ماه تا ۲ سال محکوم خواهد شد. اکراه و اجبار چیست؟ارتباط اکراه و اکراه در قتل چیست؟ در این زمنیه مقالات سایت یاروکیل را مطالعه بفرمایید

ارکان جرم اخاذی و مقایسه آن با سرقت و کلاه برداری

جرم اخاذی وادار نمودن و اجبار و الزام در شخص مقابل به منظور تسلیم نمودن مال می باشد. نکته قابل توجه این است که تسلیم مال بدون رضایت طرف مقابل انجام می‌شود. اما نباید چنین متصور شود که هر شکل تسلیم مال بدون رضایت شخص مقابل اخاذی محسوب می‌شود. منظور آن است که در جرم اخاذی طرف مقابل از ترس اعمال تهدید از سوی تهدیدکننده مال خودش را تسلیم می‌کند.

در سرقت هم  این امکان وجود دارد که شخص را آزار دهد اما در واقع آزار هنگامی انجام می شود که شخص مقابل در برابر بردن مال از خود مقاومت نشان دهد. در واقع  در جرم سرقت مال به نوعی در دسترس می باشد و هنگام بردن آن این امکان به وجود می‌آید که مالک مقاومت کند و در نتیجه مرتکب جرم، آزاری را به صاحب مال برساند. در جرم کلاهبرداری هم اصولا بر اثر فریبی که شخص مخاطب می‌خورد، مال را با توافق و رضایت او تسلیم می نماید.

اما با توجه به این که این رضایت به شکل آگاهانه داده نشده است، قانونگذار کلاه برداری را جرم انگاری کرده و این عمل را جرم می‌شناسد. پس در مقایسه ی بین سه جرم اخاذی وکلاهبرداری و سرقت چنان می توان نتیجه گرفت که در جرم اخاذی ضرورتاً زور و تهدید در هنگام اخذ مالی انجام می‌شود و در این صورت است که جرم اخاذی تحقق می یابد و  این منظور اعمال نشود، جرم محقق نمی‌شود.

اما در سرقت ضرورتا تحقق جرم مشروط به انجام زورگیری نمی‌باشد. در بعضی از جاها که سرقت همراه با آزار و اذیت است، به خاطر این است که بردن مال با آزار دادن به صاحب مال توأمان انجام می‌شود. به بیان دیگر اگر بردن مالی مشروط به زورگیری باشد، آن عمل جرم اخاذی محسوب می‌شود.

اما اگر بردن مال مشروط به انجام زورگیری نباشد، اما سارق در هنگام بردن مال صاحب مال را آزار دهد ،سرقت توام با آزار محسوب می شود. در جرم کلاهبرداری هم احراز جرم، مشروط به آزار و تهدید نمی باشد. بلکه کلاهبردار با کارهایی که انجام می‌دهد و مانورهای متقلبانه و اقدامات فریبکارانه مالباخته را چنان قانع می‌کند که مال خود را با میل و رضایت خودش در برخی جاها با خواهش و عجز و تمنا و اصرار به کلاهبردار تسلیم کند.

اخاذی
اخاذی

اخاذی با فیلم غیر اخلاقی/ دو جرم یا یک جرم

چنان چه شخصی فیلم غیر اخلاقی را آماده نموده و اقدام به اخاذی نماید، عمل او دو جرم خواهد بود و تعدد مادی از نوع مختلف محسوب می شود. اما نکته قابل توجه این است که قانون مجازاتی که درسال ۱۳۷۰ تصویب شده بود در ماده ۱۴۷ آن اشاره داشت که برای هر دو جرم باید دو مجازات در نظر گرفته شود و هر دو اعمال گردد، اما در قانون مجازاتی که در سال ۱۳۹۲ تصویب شده است.

قانونگذار فقط  اعمال مجازات اشد را نسبت به مجرم روا داشته است. در مورد فیلم غیر اخلاقی نیز باید بگوییم فیلم غیر اخلاقی به معنای فیلمی می باشد که نمایشگر برهنگی تمام یا قسمتی از بدن فرد یا اعمال جنسی باشد.

قانونگذار در قانون مجازات افرادی که در حوزه تصویری و صوتی به شکل غیر مجازی فعالیت می‌کنند و این فیلم های مبتذل و مستهجن را تولید می کنند تحت مجازات قرار داده است و با توجه به این که فیلم مستهجن باشد یا مبتذل، نوع و اندازه ی مجازات آن ها متفاوت است. اما چنان چه این فیلم آماده شود و بعد ابزاری برای اخاذی واقع گردد، دادگاه قادر است با توجه به نوع و کیفیت ابزاری که برای اخاذی به کار برده شده است، مجازاتی را در مورد مرتکب جرم اعمال نماید که به آن تفرید قضایی اطلاق می شود.

جرم اخاذی در نیروهای مسلح

جرم اخاذی از سوی نیروهای مسلح سبب بدبینی افراد نسبت به نیروهای مسلح شده و این بدبینی سبب می شود که کارایی و سودمند بودن این شغل در سطح جامعه کاهش یابد و مردم نسبت به آن کم اعتماد شده و آسیب‌های زیادی را به پلیس و نیروهای مسلح وارد می آورد.

 مرجع صالح در رسیدگی به جرم اخاذی

رسیدگی به جرم تهیه فیلم غیر اخلاقی، از جمله جرایمی است که در صلاحیت دادگاه انقلاب واقع شده است. اما رسیدگی به جرم اخاذی در صلاحیت دادگاه عمومی می‌باشد و دلایل اثبات برای این جرایم می‌تواند شهادت شهود و ایمیل و پیامک و اقرار شخص مرتکب باشد. مجازاتی که برای این جمله در نظر گرفته است، شلاق تا ۷۴ ضربه و حبس از ۲ ماه تا ۲ سال می باشد.

عامل بازدارنده جرم اخاذی

در مورد جرم اخاذی نقش اخلاق بسیار پررنگ است. از آن جایی که جامعه از خانواده های متعددی تشکیل شده است که تربیت آن ها بسیار مورد توجه است و باید این را در نظر داشت که در خانواده ها، بچه ها را با محدودیت‌های آشنا نمود و احترام به حقوق و آزادی های دیگران را آموزش داد. ضمن این که قانونگذار نیز با بیان حمایت از آبرو و شرف افراد قانون با واقعیت های اجتماعی را نشان داده است.

تفاوت اخاذی و تهدید

وقتی ماده ۶۶۸ و ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات را کنار هم قرار می دهیم. می توان چنین نتیجه گرفت که وقتی فقط عمل تهدید انجام شود که نتیجه بدهد چه ندهد، مجازات شخص تهدیدکننده دو ماه تا دو سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق خواهد شد.

اما اگر تهدید کننده در نتیجه ی تهدید پول یا مالی را به دست آورد چون از طریق تهدید امکانی را به جرم اخاذی را اعمال کند. این نوع جرم در راستای هم قرار می‌گیرند.

اخاذی
اخاذی

بنابراین این فرد فقط به مجازات جرم اخاذی محکوم می شود. چون دارای مجازات اشد نسبت به جرم تهدید است. یعنی این امکان وجود دارد که دادگاه این فرد را به ۳ ماه تا ۲ سال حبس یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم نماید. نکته قابل توجه این که در زمانی که فقط تهدید انجام می شود، زمینه برای تخفیف مجازات برای شخص مجرم آماده می گردد. اما زمانی که شخص مجرم پا را فراتر گذاشته و به وسیله تهدید تلاش می‌کند، پول یا مالی یا چیز دیگری را به دست بیاورد، ممکن است دادگاه بدون در نظر گرفتن وجه ی تخفیف، مجازات را برای او پیش بینی کند.