میزان ارث زن در عقد موقت|شرایط و نکات مهم ارث در عقد موقت|

 ارث زن در عقد موقت چگونه است؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ارث زن در عقد موقت چیست؟ و شرایط ارث زن در عقد موقت پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه ارث زن در عقد موقت

به طور کلی ازدواج در کشور ایران به دو شکل انجام می شود. نکاح دائم و نکاح موقت که آن را صیغه یا ازدواج موقت نیز می گویند. ازدواج موقت شکلی از ازدواج مورد قبول در دین تشریع است که به مفهوم نکاحی است که برای مدت مشخص با مهریه معلوم می باشد و با پایان این مدت مشخص شده رابطه زناشویی به طور خود به خود از بین می رود. از جمله اشخاصی که در طبقات ارث از هم ارث می برند زن و شوهری می‌باشند که با هم نکاح منعقد کردند و در هنگام مرگ در زوجیت هم قرار داشته باشند.

با توجه به ماده ۸۶۷ قانون مدنی ارث با فوت حقیقی یا فوت فرضی مورث محقق خواهد شد. از جمله افرادی که با توجه به قانون مدنی نسبت به هم ارث می برند، زن و شوهری هستند که با هم نکاح نموده اند و در هنگام فوت در عقد نکاح یکدیگر قرار داشته باشند. ارث بری زن و شوهر بر طبق قانون در نکاح دائم مورد توجه واقع شده است. اما ارث بری زن در نکاح موقت در قانون در نظر گرفته نشده است. سوالی که به ذهن متصور است این که ارث زن در نکاح موقت به چه صورت است؟ آیا با نکاح موقت و صیغه به زن ارث می رسد یا خیر؟ در این مقاله سعی بر آن شده است که ارث زن در نکاح موقت را مورد بررسی قرار دهیم.

ماهیت ارث زن

ارث زن در عقد موقت
ارث زن در عقد موقت

با توجه به ماده ۸۶۴ قانون مدنی در مورد ارث زن از شوهر چنین بیان شده است که از جمله افرادی که بر اثر علت و سبب ارث می برند، هر یک از زن و شوهری هستند که در هنگام فوت دیگری در قید حیات باشند. پس از جمله شرایط ارث بردن زن از مرد آن است که زن و مرد با هم ازدواج نموده باشند و در هنگام فوت شخص دیگر در قید حیات باشند.

سهم الارث زن از شوهر در صورتی که اولاد داشته باشند یا نداشته باشند با هم متفاوت خواهد بود. در شرایطی که مرد دارای فرزند نباشد، سهم زن یک چهارم اما اگر مرد فرزند داشته باشد یک هشتم به زن تعلق می گیرد.

ویدیو مفهوم کلی عقد و انواع عقد در قانون

ماهیت ارث زن در عقد موقت

با توجه به ماده ۹۴۰ قانون مدنی آن چه در ارتباط ارث بری بین زن و شوهر در نکاح دائم مطرح شده است و فقط زن و شوهری که با هم عقد نکاح دائمی را منعقد نموده اند از یکدیگر ارث می برند. بر طبق ماده فوق زن و شوهری که ازدواج آن ها دائمی باشد و از ارث ممنوع نباشند از هم ارث خواهند برد.

ارث نبردن زن در عقد موقت با توجه به اصول فقهی صورت گرفته است و بر همین اساس در قانون مدنی نیز چنین رفتار شده است. به این علت که رابطه ارث بری جزو قواعد آمره می باشد و توافق و تراضی بر خلاف به آن ممنوع است. به همین علت شرط ارث بردن در نکاح موقت بر اساس نظر مشهور درست نیست. زیرا شرط ارث در نکاح موقت مقدار سهم الارث اشخاص دیگر را دچار تغییر می سازد. اما در هر صورت این امکان وجود دارد که برای شخص زوجه در نکاح موقت مالی را وصیت نمود.

نکته قابل توجه آن است که در آن چیزی که در مورد عدم ارث بری در نکاح موقت مطرح شده است راجع به رابطه بین زن و شوهر می باشد. اما مقررات ارث بردن فرزند در ازدواج موقت به شکل دقیقی مثلا ازدواج دائم می باشد. پس اولاد حاصل از نکاح موقت از پدر و مادر خویش ارث خواهند برد و پدر و مادر نیز از آنها ارث می برد

چند نظر راجع به ارث زن در نکاح موقت

در مورد این سوال که آیا زن و شوهری که در عقد ازدواج موقت قرار دارند این امکان را دارند که بر ارث بری از هم شرط کنند و آیا این شرط صحیح است یا خیر؟ در این خصوص ۴ نظر وجود دارد که در زیر به شرح آن پرداخته شده است .

نظر اول

در ازدواج موقت درست مانند ازدواج دائم باید رابطه توارث بین زن و شوهر برقرار کند و هر شکل شرط انحلال ارث در این شکل از ازدواج باطل است و بنا به قول مشهور عقد نکاح موقت مقتضی ارث می باشد و شرطی مثل دائم یا موقت بودن به منظور تعارض ضرورتی ندارد. از طرف دیگر در آیه ۱۲ سوره نسا بیان سهم الارث زن عمومیت دارد و اطلاق آن شامل زن دائم و موقت خواهد شد.

 نظر دوم

ارث زن در عقد موقت
ارث زن در عقد موقت

ارث بری در ازدواج موقت جاری نمی باشد و فرقی ندارد که شرط تعارض یا عدم آن بشود. بسیاری از فقها این موضوع را قبول کردند و در ظاهر امر این دیدگاه را بیشتر فقهای امامیه پذیرفته اند. دسته ای هم این نظر را قول مشهور می‌دانند. در اثبات این نظر به اصل عدم پرداخته شده است. زیرا ارث از جمله احکام شرعی می باشد که اثبات آن به دلیل نیازمند است و به شکل مطلق ازدواج موقت مستحق ارث نمی باشد.

 نظر سوم

در ازدواج موقت زن و شوهر از هم ارث می برند. جز این که شرط انحلال آن شده باشد. آن چیزی که می‌توان از این نظرات دریافت نمود آن است که نظر دوم درست و قابل قبول است. یعنی در عقد موقت رابطه تعارض برقرار نیست.

حتی چنان چه شرط شود، از آن جایی که قواعد راجع به ارث از جمله موارد آمره تلقی می‌شود و راجع به نظم عمومی باشد. در حقیقت مقررات مربوط به تعیین سهم الارث وراث از مقرراتی باشد که در مسیر مصالح جامعه و منفعت عمومی تعیین شده است و اشخاص قادر نیستند با شروط و عقود خود آن ها را نادیده انگاشته و شرط یا قراردادی تعیین کنند که غیر وارث را وارث جا بزند یا در سهم الارث ورثه تغییراتی را به وجود بیاورد و قواعد آمره و نظم عمومی را از اعتبار بیندازد.

تفاوت های ازدواج دائم و موقت

قید شرط مدت 

یکی از شروط اساسی در نکاح موقت مشخص نمودن مدت است. یعنی دو طرف وقتی قصد نکاح موقتی را دارند حتماً باید در این شکل از نکاح مدت مشخص کنند. این در صورتی است که به منظور عقد نکاح دائم الزامی به مشخص نمودن مدت  به وسیله دو طرف وجود ندارد. اندازه مدتی که دو طرف مشخص می کنند محدودیت ندارد و آن ها قادرند برای یک ساعت یا ۹۹ سال یا بیشتر مدت مشخص کنند.

ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مقرر نموده است که وقتی نکاحی موقت خواهد بود که برای آن مدت مشخصی تعیین شده باشد. بنابراین با توجه به این ماده برای این که یک نکاح به شکل موقت جاری شود و ضرورتا باید تعیین مدت شود و در شرایطی که مدت برای آن تعیین نشود اصل بر آن است که ازدواج موقت نیست. سوال این جاست که آیا اگر مدتی در ازدواج موقت مشخص نشود ازدواج باطل است یا خیر؟ برای رسیدن به پاسخ کامل این سوال و تفاوت ها و شباهت های دیگر ازدواج دائم و ازدواج موقت به صفحه مقاله لینک داده شده مراجعه کنید.

ارث زن در عقد موقت
ارث زن در عقد موقت

نظرات حقوق دانان متفاوت و دارای اختلاف نظر می باشند. از منظر عده‌ای از حقوقدانان شرط اصلی ازدواج موقت تعیین مدت می باشد و اگر این شرط مورد رعایت قرار نگیرد، باید ازدواج موقت را باطل کند.

اشخاصی که  به این معتقدند برای ثبوت نظر خود علت هایی را بیان می کنند. اما به هر حال با توجه به ماده ۱۹۰ قانون مدنی که صراحتاً راجع به قصد و رضای دوطرف به عنوان شرط اصلی درستی معامله یاد می‌کند و  برای نداشتن قصد، ضمانت اجرای بطلان را تعیین می کند، باید قبول نمود در شرایطی که دو طرف، مدت در عقد ازدواج تعیین نمی کنند قصد آن ها ازدواج دائمی می باشد و باید آن نکاح را دائمی دانست و در صورتی که معلوم شود قصد آن ها انعقاد ازدواج موقت بوده اما در آن مدت تعیین نکردند این عقد باطل است  و نمی‌توان با احراز به این قتل ازدواج را دائمی دانست.

ماهیت ارث

با توجه به ماده ۹۴۶ و ۱۰۷۷ قانون مدنی در نکاح موقت زن و شوهر از هم ارث نخواهند برد و این از دسته مواردی می باشد که با نظم عمومی مخالف است و توافق بر خلاف آن میسر نیست. بنابراین دو ماده فوق از قوانین آمره تلقی می شود. اما برعکس ازدواج موقتی، در نکاح دائم، زن و شوهر از هم ارث می برند و نوع ارث بری آن ها به این صورت است که در جوار بقیه طبقات ارث خواهند برد و وجود ورثه مانع ارث بری آن ها نخواهد شد. اگر آن ها فرزند داشته باشد ، در این حالت باعث می‌شود که ارث کمتری ببرد.

یعنی سهم ارث شوهر در شرایطی که بدون فرزند باشد یک دوم از اموال زن خواهد بود و اگر آن ها فرزند داشته باشند این سهم به یک چهارم کاهش می یابد. اگر زن فرزندی نداشته باشد ارث او یک چهارم است و اگر فرزند داشته باشد یک هشتم کاهش خواهد یافت.

فرزند های نا مشروع از مادر ارث میبرند اما آیا از پدر نیز ارث میبرند سهم الارث فرزند نامشروع مقاله ای است که ئاسخ چنین سوالاتی را میدهد.

ارث زن در عقد موقت
ارث زن در عقد موقت

ماهیت نفقه

با توجه به ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی در ازدواج دائم  مرد مکلف است نفقه زن را پرداخت کند و این از دسته قواعد آمره می باشد. یعنی دو طرف قادر نیستند بر خلاف آن شرط کند که بر اساس آن زن حق برخورداری از نفقه را نداشته باشد.

در حالتی که در ازدواج دائم  مرد به این تکلیف خود عمل نکند زن قادر است از او به دادگاه شکایت برد تا دادگاه او را الزام به پرداخت نفقه نماید و حتی دادگاه این امکان را دارد که با درخواست مذکور زن را مطلقه کند. اما در ازدواج موقت مرد تکلیفی به پرداخت نفقه ندارد و حتی می توان در ضمن عقد نکاح موقت شرطی بر مبنای عدم پرداخت نفقه از طرف مرد به زن وضع نمود.