اظهارنامه|چگونه اظهارنامه تنظیم کنیم|نکات مهم

اظهارنامه چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به تعریف اظهارنامه پرداخته است

برخی مواقع این امکان وجود دارد که تمایلی نداریم یا قادر نیستیم در دادگستری  برای مطالبه حقوق خود اقامه دعوا کنیم. بر این اساس مقنن در قانون آیین دادرسی وسیله ای را در نظر گرفته است که با استفاده از آن این امکان را می یابیم بیانات خود را به شخص مقابل خود انتقال دهیم و از او بخواهیم به تعهد خود عمل کند.

بی آنکه پا در مرجع قضایی گذاشته و طرح دعوا کنیم. بنابراین  زمانی که قرار باشد به طور رسمی به کسی موضوعی را ابراز کنیم، به شکلی که بعداً قادر باشیم به صورت رسمی آن را مورد اثبات قرار دهیم که این بیانات را به او اظهار داشته ایم، از اظهار نامه استفاده می نماییم.

وکیل چک در شیراز در مورد ارسال اظهارنامه برای وصول چک میگوید:

گاهی اوقات هم قصد ما بر این است که چیزی را به کسی واگذار کنیم اما طرف  مقابل  حاضر به دریافت آن نمی باشد، در نتیجه بر اساس اظهارنامه آن را به شخص مقابل اعطا می کنیم. در مواردی که بر اساس قانون در برخی از موضوعات ارائه اظهارنامه ضروری می باشد. مثل موردی که شخص پشت نویس یک  سفته یا چک می باشد.

اگر چک وصول نشود بعد از این که دارنده چک به بانک مراجعه می‌کند. بانک به دارنده چک گواهی می دهد که در اصطلاح گفته می‌شود چک برگشت خورده است.

اظهارنامه
اظهارنامه

وکیل سفته در شیراز در این مورد توضیح داد:حال اگر همین موضوع در مورد سفته جاری باشد، بر اساس تشریفات بانکی گواهی صادر می گردد و به دارنده سفته ارائه می شود. در اصطلاح گفته می‌شود  سفته واخواست شده است. کسی که سند با ظهرنویسی به او داده شده است و وجه را مطالبه می کند در این شرایط باید مراتب به نفر قبل هم اطلاع داده شود.

همین طور است در مورد جایی را که به امانت به شخصی واگذار کرده باشیم و می خواهیم از این پس بگیریم.

بر اساس قانون پیش گیری از تصرف عدوانی  که در سال ۱۳۵۲ به تصویب رسیده است، ابتدا لازم است با ارائه اظهارنامه این را از او تقاضا کنیم. چنان چه بعد از اتمام ده روز آن را مسترد نگرداند سی روز برابر با یک ماه،  برای ما با توجه به قانون فرصتی مقرر شده است که به دادگاه طرح شکایت تصرف عدوانی را اقامه کنیم.

یا در فرضی دیگر اگر کسی محل کسب را با سند عادی اجاره داده باشد،  شخص مستاجر اجاره را پرداخت نمی‌کند.

ابتدا باید با ارسال اظهارنامه آن اجاره را از او مطالبه کرد و چنان چه پرداخت نمود نسبت به تخلیه ملک تجاری موجر باید اقامه دعوا تخلیه در مرجع قضایی بنماید. حقیقت آن است که در قانون هم مقرر شده است که فقط در موضوعات ضروری باید اظهارنامه ارسال شود. چون برخی اوقات این امکان وجود دارد که با فرستادن اظهارنامه شخص مقابل آگاه شده و با ریاکاری آمادگی برای مقاومت و منازعه به سود و منفعت خود پیدا کند.

مثلاً اظهار نامه ای را به شخصی ارسال کرده و او آگاه از موضوع و آماده دفاع می شود. با افراد مختلف مشورت کرده و راهنمایی می گیرد.

بنابراین اگر کسانی که به او مشورت دادند افراد درستی نباشد این امکان وجود دارد که اگر قرار باشد در دعوای اقامه شده یک درصد صلح برقرار شود امکان آن با ارسال اظهارنامه از بین می رود. بر فرض مثال در موضوعی که دعوا بر مبنای مطالبه وجه می باشد و قصد شاکی برای این باشد که قرار تامین خواسته صادر کند تا بتواند اموال مشترک و آن را توقیف نماید، اگر برای او اظهارنامه ارسال شود این فرصت را خواهد داشت که مالی را که از آن خود او است از دسترس خارج نماید یا به نزدیکان خود منتقل کند.

در برخی از موارد هم این امکان میسر است که هنگامی که فرد اظهارنامه‌ای را آماده می‌کند، از آن جایی که اطلاعی بر موضوعات حقوقی ندارد، ضمن اینکه موضوع مورد نظر را خود را در اظهارنامه بیان می دارد، از روی ناآگاهی موضوعاتی را هم اضافه و اظهار می‌کند که در حکم اقرار است و طرف مقابل از آن سو استفاده می نماید. یا ممکن است گاهی شخص اظهارکننده مطالبی را قید کند که حقوقش را مقید و محدود سازد.

در نهایت آن چه که مسلم است  این که وقتی اظهارنامه ای ارسال می شود، ارسال آن و انتظار برای نتیجه آن زمانی را صرف می کند  و در بسیاری از مواقع نتیجه موردنظر اظهار کننده حاصل نمی شود.

اظهارنامه
اظهارنامه

اظهارنامه و قانون آیین دادرسی مدنی:

با توجه به ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی  می توان چنین برداشت نمود:که هر فردی قادر است پیش از تقدیم دادخواست حقوق خود را به طریق اظهار نامه از دیگری درخواست کند.

منوط بر این که سررسید تقاضا و مطالبه او فرا رسیده باشد.

بنابراین در یک شکل کلی هر فرد این حق را دارد که اظهاراتی را در مورد معاملات و تعهدات خود با شخص دیگر از طریق اظهارنامه به او ابلاغ کند. وقتی یک اظهار نامه رسمی تهیه می شود که از طریق اداره ثبت اسناد و دفتر دادگاه تنظیم می گردد، در متن آن مطالبی که متناقض با اخلاق و نزاکت باشد درج نخواهد شد.

از ماده ۱۵۷ قانون آیین دادرسی هم چنین برداشت می شود، در شرایطی که  موضوع اظهارنامه  واگذاری وجه یا مال یا سندی از سوی اظهارکننده و مخاطب باشد، باید آن چیزی یا وجه  یا مال و یا سند موقع واگذاری اظهارنامه به مرجع ابلاغ، زیرنظر و حفاظت آن مرجع واقع شود. جزء این که دو طرف موقع تعهد شرایط دیگر غیر از آن را مشخص نموده باشند.

بنابراین اظهارنامه یک سند عادی و ابزاری رسمی برای تقاضای حق می باشد که به صورت رسمی به فرد دیگری ابلاغ می شود. بر اساس ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی هر فردی قادر است حق خود را از طریق اظهارنامه از دیگری تقاضا کند و نیز هر فردی این امکان را دارد که بیانات خودش را در مورد تعهدات و یا معاملات خود و افراد دیگر به شکل رسمی از طریق اظهارنامه به اشخاص دیگر اعلام کند. نتیجه این که مندرجات اظهارنامه یک سند عادی تلقی می شود.

اظهارنامه
اظهارنامه

اما نحوه ابلاغ و اطلاع رسانی آن به فرد دیگر رسمی می باشد. به این دلیل که قادر باشیم اثبات کنیم که مطلبی را به فرد دیگری اطلاع داده‌ایم یا چیزی به او واگذار کرده ایم یا در خواست یا طلب یا اعمال تعهدی را از فرد دیگر تقاضا کرده‌ایم.

در نظام حقوقی ایران در مواقعی ضروری می باشد که برای این که حقوق فرد مطالبه شود، اظهار نامه ای را در ابتدای عمل تنظیم نموده و برای شخص مقابل بفرستد.

یا به بیان شفاف تر، فرستادن اظهارنامه مقدمه ای برای درخواست بعضی از حقوق می باشد. کسی که مطالبه گر حق خود می باشد، قادر است حقش را به وسیله اظهارنامه درخواست کند، که بر طبق تراضی دو طرف یا بر اساس قانونی یا عرفا زمان درخواست آن موضوع محقق شده باشد.

در بعضی از موضوعات ارسال اظهارنامه پیش ازطرح دعوا در مراجع قضایی الزامی می باشد.مثلاً ممکن است فردی جایی را به شکل امانی به سرایدار، خادم یا کارگر یا هر امین دیگری سپرده باشد. حال اگر آن فرد از باز پس گرداندن مال امانی خودداری کند و مکان امانت سپرده شده را پس ندهد، در این صورت فرد امانت دار، چنان چه بعد از ۱۰ روز از زمانی که اظهارنامه ابلاغ شده است، محل مورد نظر را مسترد نگرداند، متصرف عدوانی تلقی خواهد شد.

در این جا به دنبال ارسال اظهارنامه، شخص، قادر است دعوای رفع تصرف عدوانی را اقامه و از مزیت های دعوای مزبور که بیرون از نوبت و بدون مراعات تشریفات آیین دادرسی مورد بررسی قرار می گیرد، استفاده نماید.

اظهارنامه
اظهارنامه

بر اساس آن چه که تاکنون ذکر شد نباید این چنین به ذهن متبادر شود که اظهارنامه صرفاً به جهت دریافت حق تنظیم می شود. خیر. چنین نمی باشد. بلکه هر شکل اظهاری در مورد معاملات، تعهدات یا روابط دیگر فرد با شخص مقابل که بخواهد به شکل رسمی انجام شود به وسیله تنظیم و فرستادن اظهارنامه به شخص مقابل انجام می شود.

بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی هر فردی قادر است پیش از  تقدیم دادخواست، حقوق خودش را از طریق اظهارنامه از فرد دیگری درخواست کند. منوط بر این که زمان درخواست و مطالبه محقق شده باشد.

در کل هر فردی این حق را دارد که بیانات خودش را در مورد معاملات و تعهدات خود با شخص دیگر را چنان چه بخواهد به شکل رسمی به اطلاع او برساند از طریق اظهارنامه به وی  ابلاغ کند. اظهارنامه به وسیله اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفتر دادگاه اعلام و ابلاغ می شود. اداره ثبت اسناد و دفتر دادگاه ها قادرند از ابلاغ آن دسته از اظهارنامه هایی که مندرجات آن ها متعارض با اخلاق و خارج از نزاکت هستند پیش گیری نمایند

و نیز در شرایطی که موضوع اظهارنامه ارائه چیزی، وجهی، مالی یا سندی از سوی فرد اظهار کننده به شخص مخاطب باشد، در این حالت، چیز یا وجه یا مال یا سند زمان تقدیم اظهار نامه به مرجعی که ابلاغ کننده اظهارنامه می‌باشد، باید زیر نظر حفاظت مرجع مربوطه قرار بگیرد.

جز اینکه دو طرف در موقع تعهد، شرایط دیگری را برای این موضوع مشخص نموده باشند. از سوی دیگر نباید چنین تصور کرد که اظهارنامه تنها با هدف تامین منافع تنظیم می شود. نه تنها این طور نیست بلکه هر فردی قادر است هر نوع اظهارنامه ای در مورد معاملات، تعهدات یا رابطه خود با شخص مقابل را از طریق رسمی یعنی با تنظیم و فرستادن اظهار نامه‌ای به شخص مقابل بفرستد.

اظهارنامه
اظهارنامه

نحوه تنظیم اظهارنامه

وکیل حقوقی در شیراز در مورد نحوه تنظیم اظهارنامه بدین شرح توضیح داد و ما آن را برای شما عزیزان نقل میکنیم

هنگامی که اظهار نامه نگارش می شود باید در نگارش آن دقت کافی به عمل بیاید زیرا هر آن چه در اظهارنامه درج می شود، با توجه به این که در پایان در انتهای اظهار نامه امضایی صورت می گیرد، در واقع نوعی اقرار تلقی می شود.

بنابراین بسیار این امکان وجود دارد که وقتی اقامه دعوا شود شخص مقابل از همین اظهار نامه بر هنگامی که اظهارنامه نگارش می شود باید در نگارش آن دقت کافی به عمل بیاید زیرا هر آن چه در اظهارنامه درج می شود،

با توجه به این که در پایان در انتهای اظهار نامه امضایی صورت می گیرد، در واقع نوعی اقرار تلقی می شود. بنابراین بسیار این امکان وجود دارد که وقتی اقامه دعوا شود شخص مقابل از همین اظهار نامه بر علیه خود اظهارکننده سو استفاده نماید. از سوی دیگر در بعضی از موارد باید از فرستادن اظهار نامه خودداری نمود.

چون وقتی این کار انجام شود طرف مقابل نسبت به موضوع آگاه شده و اقداماتی را صورت می‌دهد که باعث ضایع شدن حقوق شخص ادعا کننده می شود.

بر فرض مثال چنان چه کسی بخواهد اموال بدهکار را به این دلیل که بدهی او را پرداخت نمی‌کند توقیف نماید اگر اظهارنامه آن را به شخص بدهکار بفرستد، بدهکار نسبت به موضوع احتمالی توقیف اموال خودش اطلاعات پیدا می‌کند. در نتیجه یا اقدام به فروش این اموال کرده و آن ها را به شخص دیگری واگذار می‌کند.

یا همه آن ها را در جایی پنهان می نماید. برخی مواقع ممکن است ضمن اظهار نامه ای، فرد بخواهد سند یا مالی و مبلغی را به شخص دیگری واگذار نماید که در این حالت آن سند یا مال را به یک مرجعی انتقال می دهد که قرار است اظهارنامه را به طرف مقابل ابلاغ کند

تا این سند یا مال  را زیر نظر حفاظت آن مرجع قرار دهد و امکان تحویل این موارد با اظهارنامه به شخص مقابل میسر شود که در این حالت سند یا مال یا وجه به پیوست اظهارنامه به شخص مقابل اعطا می شود و الا به شخص مقابل ابلاغ می گردد که برای اتخاذ این موارد باید به مرجع مربوطه رجوع کند.

برخی اوقات در همین موضوع چنان چه در ضمن قرارداد فرد تعهد کرده باشد که تحویل موارد مذکور در جا و موقعیت دیگری به شکل دیگری انجام می‌شود باید بر اساس قرارداد اقدام نمود.

اظهارنامه
اظهارنامه

قواعد تنظیم اظهارنامه:

-در مورد اظهارنامه هم مانند سایر اسناد باید اصولی در نظر گرفته شود. بنابراین نخست باید تا آن جا که ممکن است ، الفاظ و عباراتی که در متن اظهارنامه به کار می رود، مختصر، مفید، کوتاه، شفاف و بدون حاشیه و دقیق و با جزئیات و با اطلاعات کامل از مفاهیم آن ها باشد. تا مبادا احتمالاً به ضرر خود اظهار کننده مورد استفاده قرار بگیرد.

-از سوی دیگر وقتی اظهارنامه ای تنظیم می شود نباید در آن مطالبی درج شود که خارج از نزاکت باشد و از الفاظ رکیک یا عباراتی که باعث نسبت دادن جرم اتهام و افترا به دیگران باشد جلوگیری به عمل آید.

-در یک اظهارنامه نباید نشر اکاذیب انجام شود و اگر چنین اتفاقی بیفتد اظهار نامه از سوی مرجع ارسال کننده آن مورد پذیرش و حفاظت قرار نمی گیرد.

-اگر توام با اظهارنامه چیزی پیوست شود، حتماً در مندرجات آن باید در مورد محل نگهداری شماره و مشخصات ظاهری آن اسناد و چک و قراردادها و غیره توضیح داده شود.

-متن تنظیم اظهارنامه پیش از مراجعه به دفاتر الکترونیکی قضایی باید با راهنمایی افراد مطلع آماده شود. مهلت کافی برای تنظیم آن با جزئیات وجود داشته باشد.

-مندرجات اظهارنامه اگر با بی دقتی و سرعت در متن آن نگارش شود، موجب ضرر و زیان به اظهار کننده خواهد شد و به ضرر او می تواند مورد استفاده قرار بگیرد. و حتی شخص مقابل را از فرصت‌های ادعا کننده آگاه کند.

-آن چه در پایان اظهارنامه باید الزاما نگارش شود، این که چنان چه همکاری لازم انجام نشود، اقدامات قانونی مناسب صورت خواهد گرفت و همه خسارات از شخص مقابل دریافت می شود.

-چنان چه بخواهیم توأم با اظهارنامه چیزی را به مخاطب تسلیم کنیم باید صراحتاً آن را در اظهارنامه قید نمایید و اگر آن چیز قابلیت ارسال با اظهارنامه را داشته باشد آن را به دفتر ابلاغ اظهارنامه تحویل داده و در آن قید  می شود که آن چیز مورد نظر در اختیار دفتر اظهارنامه قضایی قرار گرفته است.

آثار ناشی از اظهارنامه بی دلیل

فرض کنید فردی اظهارنامه را ارسال کند و شخص مقابل را آگاه کرده و او آمادگی دفاع را پیدا نماید. شخص مقابل با افراد مختلف مشورت می کند و چنان چه افراد مورد مشورت افراد درستی نباشد، اگر قرار باشد در دعوای مطروحه صلحی هم اتفاق بیفتد، امید آن ساقط می‌شود.

مثلاً وقتی موضوع یک دعوا درخواست وجه پولی باشد و قصد بر این قرار گرفته باشد که فرد با طرح و اقامه دعوا، قرار تامین خواسته را صادر کند، در این صورت فردی که اظهارنامه  به او ارسال شده است، این مهلت را می یابد که اموالی را که در اختیار دارد از دسترس خارج یا مخفی کند.

-در برخی موارد هم این امکان وجود دارد که فردی که اظهارنامه را آماده می کند، از آن جایی که بر مسائل حقوقی اشراف ندارد مواردی را هم اظهار می کند که اقرار تلقی شده و شخص مقابل از این موارد سوء استفاده می کند. یا این که مواردی را در اظهارنامه مندرج می نماید که حقوق آثار کننده را مقید و محدود می نماید.

-آن چه که امروزه بسیار حائز اهمیت است این که برای این که اظهارنامه به شخصی فرستاده شود متن و ضمایم آن  باید تنظیم گردیده و فرد اظهار کننده با داشتن کد ملی باید به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند. بعد از این که اظهارنامه فرستاده شد پیامکی در این زمینه که اظهارنامه ی شما با موفقیت ارسال شده است برای شخص اظهارکننده ارسال می شود. عموماً در فاصله بیست روز تا یک ماه پیام دیگری در این مورد که شخص مقابل اظهارنامه را دریافت کرده یا خیر برای اظهار کننده ارسال می شود.

در نهایت با مراجعه به دفتر خدمات قضایی الکترونیک، اظهارکننده می تواند، ابلاغ اظهارنامه خودش رادریافت نماید. روش دیگری که می توان در این خصوص اطلاعات پیدا کرد، این که هر فردی یک کد سنا را دارا می شود که این کد را از روش دیگری که می توان در این خصوص اطلاعات پیدا کرد،

این که هر فردی یک کد سنا را دارا می شود که این کد را از دفاتر خدمات الکترونیکی قضایی دریافت می کند و از طریق این کد قادر است از سایت عدل ایران نتیجه ابلاغ اظهارنامه خود را متوجه شود. رسیدی که از دفتر خدمات قضایی الکترونیک دریافت می‌گردد حتماً باید مهر شود.

اظهارنامه
اظهارنامه

موارد ضروری در اظهارنامه:

در هر اظهارنامه ای باید منرجاتی نگارش شود که درج و قید این موارد الزامی می باشد که در زیر به این عناوین می پردازیم:

-مشخصات خواهان از جمله نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و شغل خواهان. اگر دادخواست به وسیله وکیل ارائه می شود مشخصات وکیل هم باید درج گردد.

-مشخصات خوانده: نام، نام خانوادگی، اقامتگاه، شغل خوانده،که البته اقامتگاه باید شامل شهر و روستا و ده و خیابان به صورتی نگارش شود که ابلاغ  آن به آسانی میسر باشد و مامور ابلاغ به راحتی بتواند اطهارنامه را به شخص مخاطب رسانده و به او ابلاغ نماید.

اظهارنامه
اظهارنامه

-تعیین خواسته و بهای آن، خواهان باید خواسته خود را در دادخواست مشخص کند و چنان چه مالی باشد آن را ارزیابی نماید. خواسته یک دعوا می تواند اموال منقول یا غیرمنقول، خسارت تخلیه، تقسیم ملک، طلاق و غیره باشد. میزان خواسته هم باید تعیین شود تا مبلغ هزینه دادرسی را که خواهان ملزم به پرداخت آن است تعیین شود و امکان تجدید نظرخواهی از رای از همان ابتدا معین باشد.

– تعهدات و دلایل محکمه پسندی که بر اساس آن خواهان خود را برای مطالبه، مستحق می شناسد به شکلی باید بیان شود که منظورآن روشن و شفاف باشد. نباید تعهدات به شکلی مبهم ابراز شود که نه تنها ارسال اظهار نامه نفعی برای اظهار کننده در بر نداشته باشد بلکه برعکس موجب تضرر به او شود.

-خواسته خواهان، همان درخواست‌های خواهان است که عنوان خواسته بر آن قرار می‌گیرد پس خواهان باید نسبت به مخارج خارج از اصل دادخواست و درخواست رسیدگی به آن ها را هم اقامه نماید.

– ادله و دلایل اثبات خواسته که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد : اسناد و نوشته‌ها وآگاهی از مطلعان.

-امضا و اثر انگشت دادخواست دهنده. این امکان وجود دارد که هرسند مکتوبی را در پایان امضا کرد و به نویسنده آن نسبت داد.  بنابراین دادخواست بدون امضا با وجود شرایط دیگر قابل قبول نیست. دادخواست و همه برگه های آن و ضمائم اش باید در دو نسخه و در شرایطی که خواندگان متعدد باشند به تعداد آن ها به انضمام یک نسخه باید به دادگاه تسلیم شود.

اظهارنامه
اظهارنامه