اعاده دادرسی حقوقی|شیوه و نکات مهم اعاده دادرسی حقوقی|

اعاده دادرسی حقوقی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی اعاده دادرسی حقوقی چیست؟ و نکات مهم اعاده دادرسی حقوقی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله اعاده دادرسی حقوقی

مفهوم اعاده دادرسی :

منظور از اعاده دادرسی ، رسیدگی مجدد دادگاه صادر کننده ی حکم قطعی به پرونده به موجب تقاضای اعاده دادرسی محکوم علیه می باشد .

در این مقاله ، به بررسی اوصاف ، اثار و جهات اعاده دادرسی و اقسام آن می پردازیم .

اوصاف اعاده دادرسی :

  • اعاده دادرسی ، از روش های فوق العاده ی شکایت از آرا می باشد و برای تقاضای اعاده دادرسی لزوما باید جهات خاصی وجود داشته باشد .
  • اعاده دادرسی از لحاظ موضوع ، محدودیتی نداشته و در صورت وجود جهات اعاده دادرسی ، از هر پرونده با هر موضوعی می توان اعاده دادرسی کرد .
  • مرجع صالح برای رسیدگی به تقاضای اعاده دادرسی ، دادگاه صادر کننده ی حکم قطعی می باشد فلذا ، اعاده دادرسی از طرق عدولی شکایت از رای می باشد .

آرای قابل اعاده دادرسی :

  • تنها از احکام قطعی صادره می توان تقاضای اعاده دادرسی نمود و بنابراین قرار ها قابلیت اعاده دادرسی ندارند .
  • آرای صادره از دیوان عدالت اداری نیز قابل اعاده دادرسی می باشند .
  • امکان اعاده دادرسی از رای داور در قواعد داوری داخلی پیش بینی نشده است اما به موجب قانون داوری تجاری بین المللی ، امکان اعاده دادرسی از رای داور وجود دارد .

اعاده دادرسی از رای دیوان عالی کشور :

دیوان عالی کشور ، در رسیدگی های خود ، تنها به تایید یا نقض رای می پردازد و بنابراین رسیدگی ماهوی توسط دیوان عالی کشور انجام نشده و حکمی نیز از این مرجع به معنای اخص صادر نمی شود .

با توجه به نکات فوق ، امکان اعاده دادرسی از تصمیم و رای دیوان عالی کشور وجود ندارد اما می توان از حکمی که مورد تایید دیوان عالی کشور قرار گرفته است ، تقاضای اعاده دادرسی کرد .

جهات اعاده دادرسی :

اعاده دادرسی حقوقی
اعاده دادرسی حقوقی

به موجب ماده ی چهار صد و بیست و شش قانون آیین دادرسی مدنی ، جهاتی که به استناد آن ها می توان از حکم صادره تقاضای اعاده دادرسی کرد ، شامل موارد زیر می شود :

  • زمانی که موضوع حکم ، مورد ادعا و خواسته ی خواهان نباشد . فرض کنید خواسته ی خواهان ، تخلیه ی عین مستاجره باشد و دادگاه حکم به پرداخت خسارات وارده به عین مستاجره داده باشد .
  • صدور حکم به بیش از میزان خواسته . برای مثال خواسته ی خواهان پرداخت مبلغ صد میلیون تومان بوده و دادگاه حکم به پرداخت ۱۵۰ میلیون تومان داده باشد .
  • در مفاد یک حکم به دلیل استناد دادگاه به مواد و اصول متضاد ، تضاد وجود داشته باشد . برای مثال ، دادگاه در استدلالات خود به فسخ قرار داد اشاره کرده و در نهایت حکم به بطلان قرار داد داده باشد .
  • مغایرت حکم صادره با حکم دیگری که از همان دادگاه در همان دعوی ما بین همان اصحاب دعوی صادر شده است بدون آن که سبب قانونی برای این تغایر وجود داشته باشد .
  • طرف مقابل حیله و تقلبی اعمال کرده باشد که در حکم دادگاه موثر  واقع شده باشد در صورتی که بتوان این حیله و تقلب را به موجب رای نهایی در ابتدا اثبات کرد .
  • استناد حکم دادگاه به اسناد و مدارکی که جعلی بودن آن ها پس از صدور حکم به موجب رای مرجع صالح اثبات شده باشد .
  • دسترسی و یا کشف مدارک جدیدی که دلیل حقانیت متقاضی اعاده دادرسی باشد در صورتی که در حین رسیدگی این دلایل مکتوم و یا غیر قابل دسترس بوده باشند .

احکام جهات دادرسی :

جهات دادرسی مذکور در ماده ی ۴۲۶ قانون ایین دادرسی مدنی ، حصری بوده و امکان افزودن جهات و موارد دیگری به آن ها وجود ندارد .

جهات اعاده دادرسی باید در دادخواست اعاده دادرسی ذکر شود .

دادگاه موظف است که به جهات ذکر شده در دادخواست تنها رسیدگی نماید .

قرار قبول اعاده دادرسی :

صرف تقاضای اعاده دادرسی ، دادگاه را ملزم به رسیدگی مجدد به پرونده نخواهد کرد . دادگاه در ابتدا دادخواست و جهات اعاده دادرسی را مورد بررسی قرار داده و سپس اقدام به رد یا قبول اعاده دادرسی خواهد کرد .

نمی توان از قرار قبول اعاده دادرسی ، تجدید نظر خواهی و یا به آن اعتراض کرد .

مهلت اعاده دادرسی :

مهلت اعاده دادرسی ، برای اشخاص مقیم در ایران ، ۲۰ روز و برای اشخاص مقیم در خارج کشور ، دو ماه می باشد .

در صورتی که متقاضی دادخواست خود را خارج از مهلت های فوق تقدیم کند ، دادگاه قرار رد دادخواست اعاده دادرسی را صادر می کند که این قرار اگر از دادگاه بدوی صادر شده باشد ، قابل تجدید نظر می باشد .

تمدید مهلت اعاده دادرسی :

اگر متقاضی اعاده دادرسی ، بتواند وجود یکی از چهار عذر مذکور در ماده ی سیصد و شش قانون مدنی را اثبات کند ، مهلت اعاده دادرسی تجدید خواهد شد .

انواع اعاده دادرسی :

اعاده دادرسی حقوقی
اعاده دادرسی حقوقی

اعاده دارسی به دو صورت قابل طرح می باشد :

  1. اعاده دادرسی اصلی :

در صورتی که حکم قطعی صادر شده باشد ، محکوم علیه می تواند با استناد به جهات خاص اعاده دارسی و تنظیم دادخواست ، از دادگاه صادر کننده ی حکم قطعی ، تقاضای رسیدگی اعاده دادرسی داشته باشد .

  1. اعاده دادرسی غیر اصلی ( طاری ) :

اگر در دعوای فی ما بین دو نفر ، حکمی به نفع یکی از آن ها صادر شود و محکوم له دعوای دیگری علیه همان شخص مطرح کرده و به حکم سابق صادره ، به عنوان دلیل استناد کرده باشد ، محکوم علیه می تواند از حکم سابق صادره ، درخواست رسیدگی اعاده دادرسی داشته باشد .

در این صورت باید ظرف سه روز از تاریخ طرح درخواست ، باید دادخواست اعاده دادرسی را به دادگاه رسیدگی کننده به دعوای فعلی تقدیم کرده و این دادگاه دادخواست را به دادگاه صادر کننده ی حکم قطعی ارسال خواهد کرد .

اثر تعلیقی اعاده دادرسی :

اثر تعلیقی ،اثری است که منجر به توقف و تعلیق اجرای حکم تا زمان ختم رسیدگی میشود.

اعاده دارسی ، دارای اثر تعلیقی می باشد .

باید میان دو نوع حکم مالی و غیر مالی ، تفکیک قائل شویم :

  • احکام غیر مالی :

در صورتی که حکم صادره ، غیر مالی باشد ، با صدور قرار قبولی اعاده دادرسی ، اجرای حکم به طور خود به خود متوقف و معلق خواهد شد .

  • احکام مالی :

اگر حکم صادره ،از احکام مالی باشد ، در صورت وجود امکان اخذ تامین مناسب و جبران خسارت احتمالی ، می توان از محکوم له به تشخیص دادگاه ، تامین مناسب اخذ کرده و حکم صادره را به اجرا گذاشت و در صورتی که امکان اخذ تامین وجود نداشته و یا محکوم له از تادیه ی تامین خودداری نماید، اجرای حکم متوقف خواهد شد .

اثر انتقالی اعاده دادرسی :

اعاده دادرسی حقوقی
اعاده دادرسی حقوقی

در صورتی که مرجع رسیدگی کننده به اعتراض و شکایت از رای ، پرونده را از هر دو حیث ماهوی و شکلی مورد بررسی قرار دهد ، اصطلاحا شکایت دارای اثر انتقالی می باشد .

اثر انتقالی اعاده دادرسی ، محدود به جهت مورو اعاده دادرسی می باشد .

طرح دعاوی طاری :

هنگام رسیدگی دادگاه در اعاده دادرسی ، امکان طرح دعاوی طاری وجود ندارد زیرا همان طور که گفتیم ، دادگاه تنها می تواند به همان جهت مورد اعاده دادرسی رسیدگی کرده و بنابراین دعاوی اضافی ، جلب ثالث ، ورود ثالث و متقابل حین رسیدگی مجدد به پرونده قابل طرح نمی باشند .

رسیدگی و صدور رای در اعاده دادرسی :

پس از صدور قرار قبول اعاده دادرسی ، محکمه ملزم به تشکیل جلسه ی دادرسی و هم چنین دعوت از طرفین می باشد .

در رسیدگی مجدد به پرونده ، دادگاه می تواند از دلایل مورد نیاز هم چون کارشناسی و معاینه محل ، استفاده کند .

در صورتی که اعاده دادرسی وارد باشد ، دادگاه اقدام به نقض حکم و صدور رای مقتضی می‌ کند .

اعتراض به نتیجه ی اعاده دادرسی :

رایی که در راستای اعاده دادرسی از حکم صادر می شود ، اگر توسط دادگاه بدوی صادر شده باشد ، ممکن است قابل تجدید نظر خواهی باشد و در صورتی که دادگاه تجدید نظر به اعاده دادرسی رسیدگی کرده باشد ، امکان تجدید نظر خواهی از رای صادره وجود نخواهد داشت اگرچه که ممکن است قابلیت فرجام خواهی و اعتراض ثالث وجود داشته باشد .

از حکم قطعی صادره می تواند چند بار تقاضای اعاده دارسی نمود اما از هر جهت فقط یک بار می توان اعاده دارسی کرد .

اعاده دادرسی ویژه :

اعاده دادرسی حقوقی
اعاده دادرسی حقوقی

مطابق ماده ی چهار صد و هفتاد و هفت قانون ایین دادرسی کیفری ، مقرره ای تحت عنوان اعاده دادرسی ویژه پیش بینی شده است که به موجب ان  امکان اعاده دادرسی از احکام و قرار های مراجع قضایی ، ارای سازمان قضایی نیروهای مسلح ، دادسرا ها و شوراهای حل اختلاف و هم چنین دستور موقت دادگاه ها پیش بینی شده است .

اعمال این امر منوط به آن است که رئیس قوه ی قضاییه ، ارای صادره از مراجع فوق را خلاف بین شرع تشخیص دهد و د  این صورت دستور رسیدگی مجدد به پرونده را صادر خواهد کرد .

مرجع صالح برای رسیدگی مجدد به پرونده  ، شعبه یا شعب خاصی از دیوان عالی کشور می باشد و رای این شعبه قابل اعتراض نمی باشد .