افترا|انواع افترا|شرایط افترا|ارکان جرم افترا|تفاوت افترا و توهین و قذف

جرم افترا چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی جرم افترا چیست؟ و نکات مهم جرم افترا پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه جرم افترا :

افترا
افترا

افترا جرمی می باشد که در آن شخص عنوان مجرمانه ای را به دیگری نسبت می دهد یا عناوینی را که نسبت داده شده انتشار می دهد.

بی آن که قدرت اثبات آن را در مراجع قضایی برخوردار باشد. افتراء یک رفتار مجرمانه خواهد بود که قانون گذار آن را در ماده ی ۶۹۷ و ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی جرم انگاری نموده و برای آن مجازات تعزیری پیش‌بینی کرده است.

جرم افترا از دسته جرایم علیه اشخاص می باشد و فرد مفتری از طریق کتابت یا به شکل شفاهی یا به هر طریق دیگری جرمی را به شخص دیگر نسبت داده یا انتشار می دهد.

 شرایط تحقق جرم افترا :

بر اساس ماده  ی ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی انتساب جرم به دیگری و صراحت انتساب و ناتوانی مفتری از اثبات درستی مدارک خواهد بود و با اثبات این موارد جرم تحقق می‌یابد.

به علاوه بر اساس ماده ی ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی رفتاری که در آن شخص با نیت اتهام دیگری آلات و ادوات جرم را بدون آگاهی آن فرد در اختیارش قرار دهد به شکلی که آن شخص تحت تعقیب کیفری واقع شود این رفتار هم در قالب افتراء عملی جرم تلقی میشود و مجازات خواهد داشت. بنابراین افترا در دو شکل افترای قولی و افترای عملی قابل تقسیم بندی می باشد.

ارکان جرم افترا :

عنصر قانونی جرم افترای قولی در ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی مقرر شده است و بر اساس این ماده تعیین شده اگر کسی از طریق برگه های چاپی و خطی یا به طریق ذکر در روزنامه‌ها و جراید یا نطق در مجامع یا به هر طریق دیگری به شخصی موضوعی را به طور صریح نسبت دهد و یا آن را انتشار دهد

که بر اساس قانون آن موضوع جرم تلقی شود و قادر نباشد درستی آن مدارک را به اثبات برساند به غیر از موارد سبب مجازات تهدید خواهد شد به جریمه نقدی درجه ۶ کیفر می شود.

شرایط تحقق جرم افترا :

عنصر هایی که جرم افترا را تشکیل می دهد و شرایطی که باعث تحقق آن خواهد شد به این ترتیب است که فرد رفتاری را که دارای عنوان مجرمانه است به شکل صریح و به هر روش دیگری انتساب دهد و قادر نباشد درستی آن موضوع را به اثبات برساند، منوط بر آن که فرد به شکل عالمانه و عامدانه و با نیت متهم شدن شخص دیگر رفتار مجرمانه را به او نسبت دهد.

یعنی به منظور آشکار شدن این جرم هم سوء نیت خاص ضرورت دارد هم سونیت عام و شخص باید آگاه باشد و رفتاری را که به دیگری نسبت می‌دهد دارای عنوان مجرمانه است.

عنصر قانونی جرم افترای عملی هم ماده ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی مقرر شده است که اگر کسی به شکل عمدی و آگاهانه با نیت متهم نمودن شخص دیگر اسباب و آلات جرم یا وسایل را که یافتن آن در تصرف یک شخص سبب متهم شدن او می شود

بدون آگاهی آن فرد در خانه یا محل کار یا جیب او یا  وسایلش که متعلق به او است قرار دهد یا پنهان کند یا به شکلی  متعلق به او  معرفی نماید و بر اثر این رفتار شخص مربوطه تعقیب شود بعد از صادر شدن قرار منع تعقیب و یا ابلاغ برائت قطعی آن شخص مرتکب به زندان  از سه ماه تا یک و نیم سال کیفر می گردد.

شرایط تحقق جرم افترای عملی

افتری عملی هنگامی آشکار می‌شود که فرد اسباب و وسایل جرم را بدون آگاهی شخص دیگر در خانه و محل کار یا خودرو یا جیب یا هر جایی که متعلق به آن فرد است واقع کند و یا پنهان نماید.

افترا
افترا

یا وابسته به او معرفی کند به شکلی که آن فرد تحت پیگیری واقع شود، شخص مفتری که این عمل را ارتکاب یافته است نیز باید هم واجد سوء نیت عام و هم خاص با هم باشد یعنی هم آگاه باشد که وجود این ابزار در وسایل و ابزار مربوط به آن شخص را در جایگاه اتهام واقع می‌نماید، هم باید نیت متهم کردن او را در بر داشته باشد.

مجازات افترا

بر اساس ماده ی ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی که به طریق قانون کاهش مجازات حبس تعزیری سال ۹۹ مورد اصلاح قرار گرفته است مجازات افتراء گفتاری جزای نقدی درجه ۶ به اندازه بیشتر از ۲۰ میلیون ریال تا ۸۰ میلیون ریال است.

اما باید در نظر داشت چنان چه آن چیزی که به دیگری انتساب داده شده است مفهوم زنا یا لواط  را دارا نباشد زیرا مجازات انتساب زنا  و لواط به دیگری در قالب حد قذف خواهد بود و دارای ۸۰ضربه شلاق مجازات است.

بر اساس ماده ی ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی مجازات افتراء رفتاری و عملی سه ماه تا یک و نیم سال زندان است. مجازات جرم افترا در هر دو صورت امکان گذشته را دارد و با شکایت شاکی منجر به تعقیب خواهد شد و در صورتی که شاکی گذشت کند تعقیب و اجرای مجازات متوقف می شود .

چنان چه فردی به جرم افترای گفتاری و رفتاری محکوم گردد با عنایت به این که مجازات این جرم درجه محکومیت  او فرد مفتری برای او پیشینه کیفری به حساب نمیاد.

افترا در شبکه های مجازی و پیامک

بر اساس ماده ی ۱۸ قانون جرایم رایانه ای چنان چه شخصی با نیت زیان وارد کردن به فرد دیگر یا تشویش اذهان عمومی به واسطه کامپیوتر یا شبکه‌های مخابراتی بر خلاف واقع رفتار را به شکل صریح یا ضمنی به شخص دیگر منتسب کند خارج از این که زیان مادی و معنوی به فرد وارد گردد

این رفتار جرم تلقی شده و مجازات آن زندان از ۹۱ روز تا ۲ سال یا جریمه نقدی از پنج میلیون ریال تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات می باشد.

باید در نظر داشت که در این ماده مقرر شده است انتساب هرگونه رفتاری به شکل مطلق با چشم پوشی از این که عنوان مجرمانه را دارا باشد یا نه مشروط بر این که بر خلاف واقع صورت گرفته باشد جرم است و مجازات خواهد داشت.

افترا در قانون مبارزه با مواد مخدر

در افترایی که شخصی با این نیت که فرد دیگری را متهم به مصرف مواد مخدر یا روانگردان صنعتی غیر دارویی یا اسباب و ابزار استفاده از آن ها در جایی نماید و آن را در مکانی قرار دهد بر اساس ماده ی ۲۶ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر به اشد مجازات همان جرم کیفر خواهد شد.

افترا
افترا

به علاوه چنان چه فردی شخص دیگر را با هدف تغییر در مراجع صاحب صلاحیت به طور عمدی و بر خلاف حقیقت به یکی از جرائم موضوع قانون اصلاح مبارزه با مواد مخدر متهم نماید بر طبق ماده ی ۲۷ همان قانون به بیست و چهار ضربه شلاق کیفر می شود.

دلایل اثبات جرم افترا

هنگامی فردی قادر است در قالب افترا علیه دیگری شاکی شود که این موضوع به واسطه دلایل اثبات دعوا به اثبات برسد. دلایل اثبات دعوا شامل اقرار متهم نزد قاضی یا شهادت دو شاهد که خودشان نسبت دادن عنوان مجرمانه به شاکی را شنیده باشند و یا امارات و نشانه هایی باشد که بر اساس آن سبب علم قاضی شود مثل متن‌ پیامک  و نظرات ضابطین دادگستری و نظرات مطلعین.

تفاوت تهدید به بردن آبرو و فحاشی و توهین و تهمت و افترا و قذف

جرایم در عمل با جزئیات ریزی از هم متمایز می شوند و شناخت آن ها به شکل دقیق نیازمند دانش حقوقی  و وکیل متخصص در جرم توهین و فحاشی در شیراز می باشد. فحاشی و توهین از دسته جرایم تعزیری هستند که در ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی به آن ها اشاره شده است.

بر اساس این ماده گفته شده توهین به اشخاص از قبیل فحاشی استفاده از الفاظ رکیک اگر سبب حد قذف نباشد، جزای نقدی درجه ۶ را به دنبال دارد.

اما در تعریف تهمت و افترا باید بگوییم شخصی جرمی را به شخص دیگر نسبت می‌دهد. مثلاً اگر فردی به یک نفر دیگر بگوید تو سارق هستی.

بر اساس ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی اگر کسی از طریق برگه های چاپی و خطی در روزنامه و نشریات و سخنرانی در مجامع یا به هر شکل دیگری موضوعی را به شخصی نسبت دهد و به به طور صریح هم  نسبت دهد یا ان را منتشر کند

طوری که بر اساس قانون آن امر جرم باشد و قادر نباشد صحت آن را با اسناد و مدارک به اثبات برساند، جز در موضوعاتی که سبب حد می باشد به یک ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می شود.

تفاوت توهین و افترا :

افترا در واقع انتساب صریح عمل مجرمانه به دیگری و لازمه ی آن اسناد اخبار می باشد. اما در توهین مرتکب قصد انشا و هتک حرمت را دارا می باشد. بنابراین اگر فردی به نیت انشا هتک حرمت بر فرض به شخصی بگوید دزد ،مفتری تلقی نمی شود.

چون منظور انتساب دهنده توهین و تحقیر طرف بوده است نه این که در حقیقت او را به انجام عمل دزدی متهم نماید. به علاوه نسبت دادن کلی و غیر صریح مثل جانی و فاسخ به ‌صراحت  افترای کافی را دارا نیست و به نوعی جرم منتسب اشاره ای ندارد.

افترا
افترا

همین حکم در مورد آن جاری خواهد بود. البته این رفتارها امکان دارد از مصداق های توهین به حساب بیاید. نکته دیگر آن که ضرورت جرم بودن عمل انتسابی برای تحقق افتراء را  باید در نظر داشت.

در حقیقت برای این که جرم افترا محقق شود عمل انتساب داده شده باید یک عمل یا ترک عملی باشد که در هنگام انتساب در قانون ممنوع شناخته شده و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است در صورتی که در توهین این چنین نیست.