انواع وصیت|وصیت عهدی و وصیت تملیکی چیست|شرایط وصیت

انواع وصیت چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی انواع وصیت چیست؟ و شرایط انواع وصیت پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو انواع وصیت

مقدمه انواع وصیت:

وصیت و ماهیت آن از جمله موضوعات مهم حقوقی می باشد و آگاهی از این موضوع و مقررات راجع به آن می تواند در رفع بسیاری از مشکلات حقوقی مطروحه در مراجع قضایی به شخص کمک کند

وصیت به دو نوع تملیکی و عهدی قابل تصور تقسیم می باشد.

وصیت تملیکی چیست:

از جمله انواع وصیت وصیت تملیکی می‌باشد و مقصود از این وصیت  آن است که شخصی عین یا منفعت از مال خود را برای پس از مرگ خود به دیگری به شکل مجانی تملیک نماید. در حقیقت این وصیت به شخص یاری می کند که تکلیف اموال خود را برای پس از مرگ مشخص نماید. مثلاً آن را برای ساخت مدرسه و خیریه و مسجد وصیت کند.

در این وصیت به شخصی که وصیت می نمایند وصی و به شخصی که وصیت به سود او صورت گرفته است موصی له و به موضوع وصیت موصی به اطلاق می شود. در وصیت تملیکی به منظور آن که مورد وصیت به تملیک موصی له در بیاید، قبول، ضرورت دارد.

یعنی موصی له باید وصیتی که به سود او انجام گرفته است را قبول نماید. مثلاً اگر موصی خانه خود را به سود فرزندش وصیت کند، فرزند باید وصیت را بپذیرد تا خانه به تملک او در آید. از جمله موضوعات مهمی که باید مد نظر داشت این که قبول موصی له باید بعد از فوت موصی انجام شود. چون پیش از فوت و چنان چه وصیت را قبول کند، امکان دارد که وصیت کننده از وصیت خود رجوع نماید.

بنابراین ملاک عمل برای احراز وصیت قبول موصی له بعد از فوت موصی می باشد. از سویی چنان چه موصی له پیش از فوت موصی مورد وصیت را رد کند، بعد از فوت، شخص قادر است آن را قبول نماید و چنان چه بعد از فوت، موصی وصیت را قبول کرد، این امکان را ندارد که آن را رد کند. اگر موصی له پیش از فوت موصی وصیت را بپذیرد و وصیت کننده نیز در هنگام زندگی از وصیت خود رجوع نماید. دیگر ضرورتی به قبول دوباره بعد از فوت او نیست.

انواع وصیت
انواع وصیت

چنان چه وصیت به منظور امور عام المنفعه مثل وصیت به فقرا انجام شود، قبول از طرف آن ها شرط نمی باشد و نیز در شرایطی که وصیت بر شخص صغیر و مجنون  انجام شود رد و قبول وصیت بر عهده ولی او نمی باشد. تا وقتی که موصی له وصیت را قبول نموده است و در مورد آن شک و ابهام دارد ورثه قادر نیستند در  اموال دخل و تصرف کنند. اما چنان چه تصمیم موصی له به طول بیانجامد به صورتی که سبب ضرر و زیان به دارایی ورثه شود قاضی قادر است  موصی له را مجبور نماید که زودتر تصمیم خودش را اتخاذ نموده و رد و قبول وصیت را اعلام نماید.

وصیت عهدی چیست:

وصیت عهدی از دیگر انواع وصیت است و به این مفهوم است که شخصی پس از فوت یک یا چند نفر را نماینده انجام امور و تصرفاتش می نماید. مثل این که فردی را وصی قرار دهد تا بعد از  فوت دیون او را بپردازد. در وصیت عهدی فردی که بر اساس وصیت به ‌عنوان ولی بر صغیر یا برای انجام امور دیگر برگزیده شده است، وصی می گویند. بنابراین در وصیت عهدی وصیت کننده، شخص یا اشخاصی را به منظور اداره دارایی خود یا سرپرستی فرزندانش بعد از فوت معین می نماید و مسئولیت اقدام انجام این امور را به دوش او می‌گذارد.

انواع وصیت و شیوه تنظیم آن:

وصیت و شیوه تنظیم آن بسیار حائز اهمیت است. زیرا امکان دارد اشخاص تمایل داشته باشند برای زمان پس از فوت خود و اداره اموال و دارایی هایشان مقرراتی را مشخص کنند و اداره آن ها را به افرادی بدهند. پس آشنایی با شیوه تنظیم وصیت بسیار مهم است. همان طور که در اسلام هم بسیار این موضوع مورد سفارش واقع شده است. بنابر این اطلاع از آثار و شرایط تنظیم وصیت نامه و این که شخص تا چه اندازه از اموالش را می تواند وصیت کند بسیار مهم است. چون مانع بروز اختلافات زیادی میان اشخاص می گردد.

انواع وصیت
انواع وصیت

انواع وصیت نامه بر اساس قانون امور حسبی:

وصیت نامه در قانون امور حسبی به سه شکل مورد عنایت واقع شده است. وصیت نامه خود نوشت، وصیت نامه رسمی، وصیت نامه سری. وصیت نامه هایی که بیرون از این سه شکل باشند به عنوان وصیت نامه قابل قبول نمی باشند. اگر ذینفع آن یعنی ورثه به وجود وصیتنامه اعتراف نمایند، دادگاه آن را رد کرده و وصیت نامه حتماً باید کتبی باشد تا این امکان وجود داشته باشد که در مرجع قضایی بدان استناد نمود. با شهادت امکان اثبات وصیت وجود ندارد. پس از وصیت شفاهی قابل قبول نیست.

وصیت نامه خود نوشت:

از جمله انواع وصیت نامه، وصیت نامه ی خود نوشت است که با توجه به وجه تسمیه آن وصیتی می باشد که به وسیله خود شخص نگارش می‌شود و تاریخ روز و ماه و سال با خط خود شخص وصیت کننده درج شده است و به امضای او می‌رسد.

خصوصیات وصیت نامه خود نوشت:

-یکی این که به وصیت کننده این مجال را می دهد که به شکل مخفیانه وصیت‌نامه را نگارش کند و هزینه‌ای در این خصوص پرداخت نکند.

-از سوی دیگر خطری که این وصیت‌نامه را تهدید می‌کند آن است که هر آن امکان دارد منهدم شود و در خطر تحریف واقع گردد. بنابراین اشخاص چنان چه اقدام به تنظیم وصیت نامه خود نوشت می نمایند، باید آن را در جایی حفظ کنند تا از دست برد و تحریف و انهدام حفظ شود.

شرایط تنظیم وصیت خودنوشت:

وصیت نامه خود نوشت باید به شکل کلی به خط شخصی که قصد دارد وصیت کند نگارش شود. اگر فردی سواد خواندن و نوشتن ندارد این شکل از وصیت نامه را قادر نیست تنظیم نماید و امکان ارائه وکالت به شخص دیگر برای نگارش این شکل از وصیتنامه نیز جاری نیست. وصیت  نامه خودنوشت را نمی توان با وکیل نوشت. حتماً باید در این وصیت نامه تاریخ و روز و ماه و سال به خط موصی نگارش شود. وصیت کننده حتماً باید وصیت نامه خود نوشت را امضا نموده و مهر یا اثر انگشت به جای امضاء اعتبار نخواهد داشت. این امضا حتماً باید در پایان وصیت درج شود.  این امضا امکان دارد در پاکت وصیت نامه انجام شود.  اگر بعد از امضا تغییراتی در وصیت نامه انجام شود، یک وصیت نامه جدید تلقی می شود که باید دوباره امضا شود و در آن تاریخ درج گردد.

انواع وصیت
انواع وصیت

وصیت نامه سری چیست:

وصیت نامه سری مرکب از وصیت نامه خود نوشت و رسمی می باشد. به این مفهوم که وصیت به وسیله موصی امضا و مهر می‌شود و بعد از آن در اداره ثبت محل سکونت او یا جای دیگری که در آیین نامه وزارت دادگستری مشخص شده است، به صورت امانت قرار داده می شود. این وصیت نامه از این حیث مرکب شناخته می‌شود که از یک طرف نزد مأمور رسمی مورد تنظیم قرار گرفته است اما برای امانت  باید در اداره ثبت به امانت گذارده شود.

شرایط تنظیم وصیت نامه سری:

ضرورتی ندارد که وصیت نامه سری با خط موصی نگارش شود یا دارای تاریخ باشد . همین که به امضا برسد کفایت می کند. چنان چه وصیت کننده نتواند حرف بزند باید کل وصیت نامه را به خط خود نگارش نموده و امضا نماید و با حضور مسئول دفتر رسمی آن  را بنویسد که این برگ وصیتنامه ی او می‌باشد و نیز باید روی پاکتی که وصیت نامه در آن قرار گرفته است، عبارت این که وصیت نامه متعلق به اوست را نگارش کند.

امکان تنظیم وصیت نامه به وسیله بی سوادان میسر نمی باشد. امضای موصی از ارکان مهم وصیت نامه می باشد و مهر و اثر انگشت جانشین آن نمی شود. وصیت کننده باید وصیتش را به اداره ثبت محل اقامت خود برده و در حضور مسئول دفتر تاریخ تسلیم امانت را با حروف درج کند. عملاً کمتر رویت شده که وصیت نامه سری تنظیم شود. چون تشریفات پیچیده‌ای دارد و عدم رعایت این تشریفات آن را بی اعتبار می کند. شخصی که می خواهد سند رسمی از دسترسی مصون باشد این نوع وصیت نامه را برمی‌گزیند.

وصیت نامه رسمی چیست:

از دیگر وصیت نامه ها وصیت نامه رسمی می باشد که در دفتر اسناد رسمی تنظیم گردیده و تشریفات و مقررات اسناد رسمی پیروی می‌کند و اعتبار رسمیت آن از وصیت نامه سری  وخود نوشت بیشتر است.

شرایط تنظیم وصیت نامه رسمی:

با توجه به این که وصیت نامه رسمی مانند اسناد رسمی می باشد و تشریفات خاصی نخواهد داشت و مثل سایر اسناد رسمی قابل تنظیم است و اعتبار آن هم پیرو شرایطی می باشد که برای اسناد تنظیم شده در دفتر اسناد رسمی تعیین شده است.

اعتبار وصیت نامه رسمی:

انواع وصیت
انواع وصیت

وصیت نامه رسمی از نظر اعتبار مثل  اسنادی می‌باشد که در دفتر اسناد رسمی تنظیم می گردد. پس موضوع آن فرقی نمی‌کند منقول است یا غیر منقول. بدون آن که به حکم دادگاه نیازی داشته باشد، قابل اجرا خواهد بود و کلیه امضا و محتویات آن رسمی و دارای اعتبار است و نمی‌توان راجع به آن چه نگارش شده است و امضای آن شبهه داشت.

وصیت در شرایط غیر عادی:

امکان دارد در شرایطی مانند جنگ و خطر و مرگ فوری و مواردی از این دست انجام تشریفات وصیت نامه میسر نباشد و ضرورت داشته باشد که شخص وصیتی را نگارش کند که بر اساس ماده ۲۷۳ قانون امور حسبی چهار شکل وصیت در این زمینه پیش بینی شده است.

وصیت نامه نظامی وصیت نامه در موارد خطر فوری و وصیت نامه به هنگام شروع امراض سرایت کننده، وصیت هنگام مسافرت در دریا. در این موارد نیازی به انجام تشریفات وصیت نامه نیست و چون وضعیت فوق العاده می باشد، اعتبار وصیت نامه تا پایان زمان فوق العاده، یک ماه بعد از رفع حالت اضطراری از بین خواهد رفت. بنابراین وصیت کننده بعد از پایان حالت غیر عادی طی مدت یک ماه باید راجع به تنظیم وصیت نامه به یک شکل قانونی اقدام نماید.