ایراد بی نفعی خواهان|ویژگی های نفع خواهان|استثنای ذی نفعی خواهان

ایراد بی نفعی خواهان چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ایراد بی نفعی خواهان چیست؟و شرایط ایراد بی نفعی خواهان پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه ایراد بی نفعی خواهان :

ایراد بی نفعی خواهان
ایراد بی نفعی خواهان

قانون گذار برای امکان اقامه ی یک دعوا در محکمه ، شرایطی را میش بینی نموده است که محکمه باید در وهله ی اول ، وجود این شرایط را بررسی و احراز نماید و پس از ان وارد دعوا شده و به امر دادرسی بپردازد .

خوانده ی دعوا نیز به موجب ماده ی هشتاد و چهار قانون ایین دادرسی مدنی ، می تواند علاوه بر طرح دفاعیات خود در خصوص ماهیت دعوا ، به طرح ایراداتی در مورد شرایط شکلی دعوای طرح شده نیز بپردازد .

در صورتی که خوانده ، تا پایان اولین جلسه ی دادرسی ایراد خود را مطرح کند ، محکمه ملزم خواهد شد که پیش از ورود به ماهیت دعوا ، به بررسی ایراد  مطرح شده پرداخته و پاسخ خوانده را ابراز کند .

ایراداتی که خوانده می تواند مطرح کند ، در ماده ی هشتاد و چهار قانون ایین دادرسی مدنی بیان شده است .

یکی از این ایرادات ، به موجب بند ده این ماده ، ایراد عدم ذینفعی خواهان در دعوای مطروحه نی باشد .

در این مقاله ، قصد داریم به بررسی مفهوم و اوصاف نفع و تمایز ان با ذیحق بودن پرداخته و ضمانت اجرای فقدان این شرط را بررسی کنیم .

تعریف نفع :

در ابتدای امر ، لازم که به معنای نفع بپردازیم .

نفع ، در لغت به معنای منفعت و سود می باشد و در برابر آن ، واژه ی ضرر و زیان قرار دارد .

در واقع خواهان باید در طرح دعوا ، دارای منفعتی باشد .

ذینفعی خواهان :

منظور از ذی نفع بودن خواهان این است که اگر خواهان در دعوایی که طرح کرده است ، بتواند ادعای خود را اثبات کند و در ان دعوا پیروز شود ، به نفعی اعم از مادی و معنوی دست یابد .

کم و یا زیاد بودن میزان این نفع ، اهمیتی نداشته و بنابراین حتی اگر خواهان در طرح دعوا ، نفعی کم داشته باشد ، ایرادی نداشته و در طرح ان مجاز خواهد بود .

ایراد بی نفعی خواهان
ایراد بی نفعی خواهان

اگر خواهان ، در طرح دعوا ، هیچ گونه نفعی نداشته باشد ، با احراز این امر توسط دادگاه و یا ایراد خوانده به عدم ذینفعی خواهان ، محکمه اقدام به صدور قرار رد دعوا خواهد کرد و بنابراین امکان طرح دعوا از جانب شخصی که ذینفع نمی باشد ، وجود ندارد .

ویژگی های نفع خواهان :

برای ان که خواهان امکان طرح و اقامه ی یک دعوا را داشته باشد ، باید در طرح ان ، نفع داشته باشد .

اما ایا هر گونه نفعی مد نطر قانون گذار می باشد ؟

پاسخ منفی است ‌. در واقع خواهان در صورتی می تواند  در خصوص یک موضوع اقدام به طرح دعوا کند که در صورت پیروزی در ان دعوا ، دارای نفعی شود که سه وصف زیر را دارد :

  1. حقوقی و مشروع بودن نفع :

نفعی که خواهان مس از پیروزی و اثبات ادعای خود در محکمه بدست می اورد ، باید نفعی مشروع و قانونی باشد . منظور از نفع حقوقی و مشروع ، نفعی است که مورد حمایت قانون گذار می باشد .

بنابراین ، خواهان نمی تواند دعوایی را مطرح کند که اگر در ان دعوا پیروز شود ، به پولی که در واقع سود معامله ی ربوی می باشد دست می یابد زیرا چنین نفعی مشروع و قانونی نمی باشد.

  1. نفع به وجود امده و باقی باشد :

در صورتی می توانیم خواهان را در طرح دعوا مجاز بدانیم که نفعی که او در انتهای دادرسی و پیروزی در ان نصیب او خواهد شد ، نفعی باشد که به وجود آمده و هم چنان باقی باشد ‌ .

در واقع اگر نفع خواهان ، به هر علتی از بین رفته و ساقط شده باشد ، امکان طرح دعوا وجود ندارد و هم چنین اگر هنوز نفعی ایجاد نشده و ایجاد نفع ، معلق به امر و یا مشروط به شرطی باشد که هنوز محقق نشده است ، امکان طرح دعوا در محکمه وجود نخواهد داشت .

  1. نفع شخصی و مستقیم باشد :

خواهان ، در صورت اثبات ادعای خود در محکمه و پیروزی نهایی در آن ، باید به نفعی دست باید که به صورت مستقیم به خود او برسد .

بنابراین ، فرض کنید که طلبکاران یک شخص ، به جای مدیون خود ، علیه شخصی اقامه ی دعوا کنند که به  مدیون ان ها بدهکار می باشد . اگر چه که در صورت پیروزی آن ها در این دعوا ، مبلغی به مدیون می رسد که ان ها می توانند از محل ان به طلب خود دست یابند اما امکان طرح چنین دعوایی وجود نخواهد داشت زیرا نفعی که طلبکاران از پیروزی در این دعوا به ان دست می یابند ، نفعی غیر مستقیم می باشد که مدنظر قانون گذار نبوده و برای اقامه ی دعوا کافی نمی باشد .

احراز ذینفعی خواهان :

از ان جایی که ذی نفع بودن خواهان یکی از شرایط امکان اقامه ی یک دعوا می باشد ، بنابراین محکمه باید میش از بررسی دعوا از لحاظ ماهوی ، به بررسی وجود یا عدم وجود این شرط پرداخته و اگر چنین شرطی وجود نداشت اقدام به رد دعوا نماید . خوانده ی دعوا نیز می تواند اگر خواهان را در پیروزی در دعوا ، ذی نفع نیافت ، ایراد عدم ذینفعی خواهان را مطرح کند ‌.

ایراد بی نفعی خواهان
ایراد بی نفعی خواهان

تفاوت ذی نفعی و ذی حقی خواهان :

ذی نفع بودن و ذی حق بودن ، با یکدیگر متفاوت می باشند .

در واقع ذی نفع بودن خواهان ، در همان ابتدای امر و میش از بررسی دعوا از لحاظ ماهوی نیز قابل بررسی می باشد و در واقع کافی است که بدانیم اگر خواهان در دعوا پیروز شد ،

ایا نفعی اعم از نفع مادی و یا معنوی خواهد برد یا خیر ؟

اما برای تشخیص ذی حق بودن خواهان ، دادگاه باید وارد ماهیت دعوا شده و به بررسی اصل موضوع دعوا پرداخته و احراز کند که ایا حق با خواهان بوده یا خیر و در نهایت اقدام با صدور رای کند.

بنابراین ، یکی از شرایط اقامه ی دعوا ، ذینفعی خواهان می باشد اما ذیحق بودن وی از شرایط طرح دعوا محسوب نشده و بررسی و احراز این امر از وظایف محکمه می باشد .

استثنای لزوم ذینفعی خواهان :

گاهی اوقات ، شرایط و اوضاع و احوالی ایجاد می شود که فوریت امر اقتضا می کند که تقاضای خواهان را حتی پیش از دارا شدن نفع به معنای خاص و مورد نظر قانون گذار ، در موارد خاص تعیین شده توسط قانون ، مورد پذیرش می داند .

مواردی که قانون گذار انجام ترتیباتی را بدون ان که خواهان دارای نفع باشد ، مجاز دانسته است ، عبارتند از :

  • تامین خواسته :

قانون گذار به موجب ماده ی صد و چهارده قانون ایین دادرسی مدنی ، به خواهان اجازه داده است که پیش از ان که موعد و سر رسید طلب او رسیده باشد ، در صورت وجود شرایط خاص از جمله تضییع خواسته ، تقاضای تامین خواسته نماید ‌.

  • تامین دلیل :

ماده ی صد و چهل و نه قانون ایین دادرسی مدنی مقرر می دارد که اشخاص می توانند پیش از اقامه ی دعوا ، نسبت به دلایلی که ممکن است در اینده به ان نیاز پیدا کنند ، تقاضای تامین دلیل کنند .

بنابراین ، حتی در موارد فوق نیز امکان طرح دعوا در صورت عدم ذینفعی خواهان وجود ندارد و تنها می توان تقاضای تامین خواسته و تامین دلیل را مطرح کرد .

نتیجه گیری ایراد بی نفعی خواهان :

برای اقامه و طرح دعوا ، قانون گذار شرایطی را تعیین کرده است . یکی از این شرایط ، ذی نفع بودن خواهان در طرح دعوا می باشد .

در صورتی که این شرط وجود نداشته باشد ، با احراز این شرط توسط دادگاه و یا ایراد خوانده در این خصوص ، دادگاه  اقدام به صدور قرار رد دعوا خواهد کرد .

ایراد بی نفعی خواهان
ایراد بی نفعی خواهان

نفعی که مدنظر قانون می باشد ، نفعی حقوقی و مشروع ، موجود و باقی و هم چنین مستقیم و شخصی می باشد .

ذینفع بودن و ذیحق بودن خواهان ، دو مسئله ی متفاوت می باشد که باید از یکدیگر تفکیک شود . ذینفع بودن ، یکی از شرایط اقامه ی دعوا می باشد اما ذیحقی ، امری است که نیازمند بررسی ماهوی پرونده توسط محکمه داشته و با صدور رای مشخص خواهد شد . بنابراین ذیحق بودن خواهان ، شرط طرح و اقامه ی دعوا نمی باشد .

در دو مورد قانون گذار اجازه داده است که حتی اگر خواهان دارای نفع مورد نظر قانون نباشد ، باز هم امکان انجام ترتیباتی را داشته باشد و از این لحاظ ، از خواهان حمایت نموده است . این دو مورد عبارتند از تامین دلیل و تامین خواسته .

در صورت ، ذی نفع بودن خواهان ، باید توسط محکمه مورد بررسی قرار گرفته و احراز شود و خوانده ی دعوا نیز می تواند نسبت به این امر ، ایراد مطرح کند. پیش بینی این شرط برای طرح و اقامه ی دعوا ، جهت جلوگیری از طرح دعوا توسط افرادی که موضوع ارتباطی به ان ها ندارد و هم چنین دعاوی بیهوده می باشد ‌.