بازپرس|وظایف و اختیارات بازپرس|شرایط و نکات بازپرس

بازپرس کیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی بازپرس کیست؟ و نکات مهم بازپرس پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه بازپرس  :

بازپرس در نظام کیفری دادسرا به عنوان یکی از نهادهای بسیار مهم تحقیق و تعقیب در مورد جرم تلقی می شود.مرحله ی تحقیقات مقدماتی هم از مراحل بسیار مهم به منظور گردآوری دلایل و بررسی موضوع نسبت به متهم در جهت نفع یا ضرر می باشد که در آخر باعث بری شدن یا مجرم شناخته شدن او می گردد. با توجه به این که اشخاص تکالیف مختلفی را در دادسرا بر دوش می‌گیرند یکی از مهمترین وظایف ها بر عهده شخص بازپرس می باشد.

بازپرس
بازپرس

مفهوم بازپرس :

بازپرس کسی می باشد که در دادسرا تکلیف انجام تحقیقات مقدماتی راجع به جرم در اختیار او است. در حقیقت منظور از تحقیقات مقدماتی اقدامات قانونی می باشد که از طرف بازپرس یا سایر مقامات قضایی انجام می شود. این مجموعه اقدامات شامل گردآوری اسناد و مدارک وقوع جرم شناسایی و یافتن و پیشگیری از فرار یا اختفای متهم و حفظ آثار و علائم جرم می‌باشد.

با عنایت به موارد بالا بازپرس در جایگاه تحقیق مکلف است هر سند و شاهدی را در روند اثبات بی گناهی یا گناهکاری متهم ارائه کند. البته باید در نظر داشت که بازپرس در مقام بی طرف باید ادله را جمع آوری نموده و تحقیقات ضروری را انجام دهد.

تکالیف بازپرس :

مقام بازپرس دارای استقلال کامل می باشد و دادستان هرگز اجازه ی تصرف در موضوع تحقیق و توضیح تکالیف بازپرس را ندارد.

بازپرس در جایگاه مقام تحقیق تکالیفی بر عهده  دارد که در زیر به آن اشاره شده است:

-نخست شروع به تحقیقات مقدماتی از طرف بازپرس مشروط به رجوع دادستان می باشد. اگر بازپرس شاهد وقوع جرم باشد تحقیقات را آغاز می‌کند و موضوع را فوراً به آگاهی دادستان می رساند و چنان چه دادستان به او ارجاع دهد تحقیقات را ادامه خواهد داد.

-دوم این که تحقیقات مقدماتی به شکل سری از سوی بازپرس  اتفاق می‌افتد. جز در جایی که قانون به شکل دیگری تعیین نماید. همه افرادی که در جریان تحقیقات مقدماتی نقش داشتند که یکی از آن ها شخص بازپرس است مکلف به حفظ این راز می باشد و اگر تخلفی از آن ها در این موضوع به وقوع بپیوندد به مجازات جرم افشای اسرار شغلی و حرفه‌ای محکومیت می یابد.

-سوم این که بازپرس باید در مقام بی طرف و در حوزه ی اختیارات قانونی خویش تحقیقات را انجام دهد و در پی بردن به شرایطی که به ضرر یا به سود متهم است تفاوت قائل نشود. بازپرس وظیفه دارد تحقیقات مقدماتی را سریعاً و پیگیرانه و به دنبال هم انجام دهد و روزهای تعطیل سدی  برای آن نباشد.

– بازپرس این وظیفه را بر دوش دارد که به منظور پیشگیری از انحلال آثار و نشانه‌های جرم عملیات خود را سریع انجام دهد و در گردآوری و به دست آوردن اسناد وقوع جرم اتلاف وقت نکند.

– بازپرس باید به شکل شخصی تحقیقات و اقدامات ضروری را با هدف گردآوری دلایل وقوع جرم انجام دهد. اما او قادر است در جرایمی که دارای اهمیت نمی باشد و در ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری به آن ها اشاره شده است.

تفتیش و تحقیق از شهود و مطلعان و گردآوری اطلاعات و اسناد وقوع جرم یا هر عملیات دیگری که به منظور کشف جرم ضرورت داشته باشد بعد از ارائه آموزش های ضروری به ضابطان دادگستری انتقال دهد که در این حالت در ضمن کنترل اگر تکامل آن ها را تشخیص دهد تصمیم لازم را اتخاذ می نماید.

بازپرس
بازپرس

– بازپرس موظف است در جایی که دسترسی به اطلاعات شخص بزه دیده مثل نام و نام خانوادگی و آدرس و شماره تلفن خطر و تهدید برای جسم و حیثیت و آبروی بزه دیده به دنبال بیاورد، شیوه های مناسب را به منظور پیشگیری از دسترسی به این اطلاعات جاری سازد. این موضوع در مرحله دادرسی در دادگاه با تشخیص رئیس دادگاه و با توجه به مساله مجنی علیه اقدام می‌شود.

– بازپرس باید به منظور کشف حقیقت به انجام کاری که مورد لازم است اقدام کند. مثل ارجاع به کارشناسی و احضار متهم و صدور قرار تامین مناسب مانند قرار بازداشت موقت که از جمله قرار های مهم تلقی می شود.

ممنوعیت های بازپرس :

دسته ای از وظایف از حوزه ی اختیارات بازپرس خارج است و او نباید انجام دهد: از جمله  این که

-بازپرس این امکان را نخواهد داشت با این استناد که متهم مشخص نیست و پنهان شده و یا دسترسی به او پیچیده است تحقیقات را متوقف نماید.

-بازپرس نمی‌تواند هرگونه تعقیب و تحقیق در مورد جرایم منافی عفت انجام دهد. چون در مورد این جرایم عمومیت ندارد و سوال از هیچ فردی در این خصوص مجاز نیست.

جز این که جرم در ملاءعام  و در منظر عموم اتفاق افتاده باشد یا دارای شاکی سازمان یافته  یا شاکی خصوصی باشد که در این حالت تحقیق و تعقیب تنها در حوزه شکایت یا وضعیت مذکور به وسیله ی مقام قضایی صورت می گیرد.

– یکی از موارد ممنوع از سوی بازپرس آن است که در برگه های بازجویی و تحقیقات نباید بین سطور نگارش شود.و قلم خوردگی و تراشیدن کلمات وجود داشته باشد. حتی اگر یک یا چند کلمه به برگه های بازجویی اضافه شود باید روی آن خط نازکی کشیده شده و این موضوع ثبت شود و بازپرس و فردی که تحقیق نسبت به او انجام می شود آن را به امضا برساند و نیز اگر یک یا چند کلمه نوشته نشود و در حاشیه نگارش گردد افراد یاد شده باید زیر آن را امضا  نمایند.

-بازپرس قادر نیست بدون انجام فعالیت های قانونی راجع به پرونده های متهمین در بازداشت به مرخصی یا ماموریت یا انتقالی برود. باید قبل از این موضوع راجع به پرونده ی افراد بازداشت شده اقدامات قانونی را به انجام برساند.

-چنان چه عملی که متهم مرتکب شده است جرم نباشد و اسناد حاصله مستند این موضوع شود یا ادله برای اتهام زدن به شخص کافی نباشد، در این حالت بازپرس قرار منع تعقیب را صادر خواهد کرد.

بازپرس
بازپرس

تفاوت بازپرس و قاضی :

-بازپرس در قسمت تحقیقات ابتدایی تکلیف تحقیق در مورد احراز یا عدم احراز جرم او ر خواهد داشت. اما قاضی وظیفه ی تحقیقات و گردآوری مدارک و اسناد آن می باشد و با بررسی و ملاحظه تحقیقات انجام شده به وسیله ی بازپرس در مرحله ی دادسرا حکم صادر می‌نماید.

– کار بازپرس در دادسرا  می باشد ولی کار قاضی در دادگاه می‌باشد.

-از دیگر اختلافات قاضی با بازپرس آن  است که درست است که تکلیف هر دوی آن ها به عنوان یک مرجع قضایی کیفری  احراز جرم و پیشگیری از تضییع حقوق مردم است اما قاضی از لحاظ نقش نسبت به بازپرس جایگاه بالاتری دارد .

-بنابراین نکته قابل توجه آن است که شخصی که قادر به صدور رای می باشد قاضی بوده و بازپرس نمی تواند حکم صادر کند و مجازات مشخص نماید. بازپرس فقط می تواند قرار صادر کند .مثل قرار جلب به دادرسی و قرار منع تعقیب متهم. اما قرارهایی که از طرف بازپرس صادر می شود با تصدیق دادستان به منظور رسیدگی قطعی به دادگاه فرستاده می شود و در انتها قاضی رای نهایی را در مورد پرونده صادر می کند.

تفاوت بازپرس و دادیار :

منظو راز دادیار قاضیان نوپایی می باشد  که با نظارت رئیس دادسرا یعنی دادستان تکالیف خود را انجام می‌دهند و این اشخاص هستند که دادیار محسوب می شوند. دادیار ها انواع مختلفی دارند. در تفاوت بازپرس و دادیار باید گفت که دادیار درست مانند بازپرس همان تحقیقات ابتدایی راجع به اتهامات اقامه شده انجام می‌دهد و تصمیماتش را به ‌صورت قرار بیان می‌کند.

بازپرس
بازپرس

اما اگر با دادستان دچار اختلاف نظر شوند باید پیرو نظر دادستان باشد. در صورتی که بازپرس و دادستان با وقوع اختلاف نظر نسبت به آن ها مرجع صالح حل اختلاف شان دادگاه خواهد بود و دومین اختلافی که بین بازپرس و دادیار وجود دارد آن است که در دسته  ای از جرایم مثل قصاص نفس یا قصاص عضو یا اعدام که بعد از دادسرا دادگاه کیفری باید وارد عمل شود تنها بازپرس مجوز دارد تا تحقیقات ابتدایی را به انجام برساند و دادیار در این حوزه ناصالح شناخته می شود.