ترک نفقه یا ترک انفاق|مجازات ترک نفقه|شرایط وصول نفقه

ترک نفقه چیست

ترک نفقه
ترک نفقه

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ترک نفقه چیست؟ و شرایط ترک نفقه پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

 مقدمه ترک نفقه

یکی از تکالیف مهم حاصل از عقد ازدواج برای مرد ضرورت پرداخت نفقه به زن است که البته انجام این کار از طرف مرد مشروط به تمکین زن می باشد. اما برخی اوقات مرد به این وظیفه قانونی خود عمل نمی‌کند و به همین سبب زن ناگزیر به اعمال مراحل قانونی برای درخواست نفقه می شود.  با توجه به قانون، عدم پرداخت نفقه به زن در شرایطی که مرد دارای تمکن مالی باشد و زنی که از شوهر تمکین می‌کند جرم است و برای آن مجازات مشخص شده است که به عنوان جرم ترک انفاق شناخته می‌شود.

مفهوم نفقه

همه نیازهای معمول و مطابق با عرف  زن از جمله لباس، مسکن و نان و اثاث منزل و مخارج درمانی و بهداشتی که مرد باید آن ها را فراهم کند. هر آن چیزی که مرد تحت عنوان نفقه برای زن فراهم می کند، باید مطابق عرف باشد. یعنی همان طور که عرف زمان و مکان ضرورت دارد در نوع و جنس و مقدار نفقه باید شان و منزلت اجتماعی زن در نظر گرفته شود.

آن چه از ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی برداشت می شود، این است که چنان چه زن بدون عذر موجه از انجام تکالیف زناشویی خودداری کند، نفقه به او تعلق نخواهد گرفت. اگر زن تمکین نکند یعنی یکی از وظایفی که بر اثر زوجیت عهده دار می شود را انجام نداده است ناشزه خواهد بود.چنان چه زن با ارائه ی قباله ازدواج از دادگاه تقاضای نفقه مشخصی از زمان قبل را بنماید،  بر مرد واجب است آن را پرداخت کند. مثل اینکه مرد ثابت کند  نفقه در مدتی که درخواست شده است پرداخت گردیده است.

پرداخت نفقه زن

با توجه به قانون مدنی مرد مکلف است به محض وقوع نکاح نفقه ی زن را پرداخت کند. پرداخت نفقه به زن با توجه به ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی مقرر شده است که در عقد نکاح دائمی نفقه زن  بر عهده مرد می باشد. از این ماده برداشت می‌شود که فقط نفقه زن در عقد نکاح دائمی مورد توجه قرار گرفته است و در مورد الزام پرداخت نفقه در عقد موقت چیزی مقرر نشده است. مضاف بر آن با توجه به ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی در عقد نکاح موقت زن دارای حق نفقه نمی باشد . جز این که در این عقد شرط شده باشد یا این که عقد صیغه بر اساس آن به وجود آمده باشد.

 شرایط جرم ترک نفقه

ترک نفقه
ترک نفقه

در قانون حمایت از خانواده ماده 53 موارد ایجاد این جرم را بیان نموده‌است.

یکی از موارد ایجاد این جرم، همان گونه که بیان شد، تمکین زن است.

مورد دیگر اما ، توانایی مالی مرد است ، یعنی مرد استطاعت مالی داشته باشد ، البته از این بند نباید این‌گونه برداشت کرد که اگر مردی از توانایی مالی برخوردار نباشد، دیگر وظیفه‌ای در قبال تادیه نفقه نخواهد داشت، خیر، مرد در هر شرایطی، مکلف و موظف به این امر خواهد بود، اما درصورتی‌که توانایی مالی را دارا نباشد، از باب ضمانت اجرای کیفری و مجازات، معاف خواهد بود، ولی برای زن این امکان وجود دارد که با مراجعه به دادگاه خانواده، التزام وی را از طریق حقوقی پیش ببرد.

از دیگر شرایط ایجاد این جرم، شکایت این مسئله به وسیله زن خواهد بود. پس اگر زنی، از مرد خویش، شکایت نکند، از باب ترک انفاق، مرد قابل مجازات نخواهد بود.

طبق ماده 53 : هر کس با داشتن توانایی مالی ، نفقه زن خویش را در صورت تمکین به او نپردازد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب‌النفقه ای که باید حقوقشان را پرداخت کند، امتناع ورزد، به حبس تعزیری درجه شش محکوم خواهد شد.

اما این تعقیب کیفری، منوط به شکایت شاکی خصوصی خواهد بود و در صورت انصراف وی از شکایت، در هر زمان، تعقیب جزایی یا اجرای مجازات متوقف خواهد شد.

تبصره: امتناع کردن از پرداخت نفقه زوجه ای که به ‌موجب قانون، این اجازه را دارد که تمکین نکند، و نیز نفقه فرزندان ناشی از تلقیح مصنوعی یا کودکان تحت سرپرستی، مشمول این مقررات خواهد شد.

مقدار مجازات ترک نفقه

در این رابطه، مرد زمانی قابل‌ تعقیب و مجازات خواهد بود که زن وی ، از او شکایت به عمل آورد.

برای زن این امکان وجود دارد که با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی، فرم مخصوص شکوائیه را تکمیل نماید، تا بعد با ارسال پرونده به دادگاه، این مسئله به جریان خود ادامه دهد.

ترک نفقه
ترک نفقه

پرداخت نفقه  زن  به اندازه ی از نظر قانونگذار مهم می‌باشد که عدم پرداخت آن  دارای ضمانت اجرایی می‌باشد. به این مفهوم که اگر مرد در انجام تکلیف خود یعنی پرداخت نفقه به زن سهل ا نگاری کند او قادر است اقدام به مطالبه نفقه کرده  و درخواست مجازات شوهر خود را بنماید و ضمانت اجرای حقوقی عدم پرداخت نفقه با توجه به مطالبه نفقه از طرف زن و الزام مرد به پرداخت مبلغ نفقه تعیین گردیده است.

حبس مرد در جرم ترک نفقه

ازآن جایی‌که برای این جرم ، مجازات ، به نصف، کاهش و تقلیل پیدا کرده و در دادگاه راه‌های ارفاق و مسامحه برای افراد مجرم وجود دارد ، این امکان وجود دارد که مرد حتی زمانی‌که مرتکب  ترک انفاق شده است، به حبس مجازات نشود ، زیرا نهادها ، مجازات‌های جایگزین را اعمال می‌کنند. البته این‌جا نظر قاضی مؤثر خواهد بود.

حکم ترک نفقه

معنای ترک انفاق آن است که مرد  به وظیفه خود در ارتباط با پرداخت نفقه به زن عمل نکند. بسیار به گوش آشنا می باشد که مرد مرتکب ترک انفاق نسبت به زن خود شده و زن به همین سبب از شوهر خود شکایت نموده یا در دادگاه مطالبه نفقه کرده است. با توجه به قانون مجازات اسلامی ترک انفاق به مفهوم عدم پرداخت نفقه به زن  نوعی جرم تلقی می شود و در قانون برای  ترک انفاق زن مجازات پیش‌بینی شده است. حکم ترک انفاق زن با توجه به قانون مجازات اسلامی از سه ماه  و یک روز تا پنج ماه زندان پیش‌بینی شده است.

اگر زن از شوهر تمکین نموده باشد و مرد توانایی مالی کافی برای پرداخت نفقه زن را دارا باشد او قادر است به دادگاه مراجعه کرده و از شوهر خود به جرم ترک انفاق شکایت کیفری کند و در نهایت مرد امکان دارد به حبس محکوم شود. مضاف بر این زن قادر است به دادگاه خانواده رجوع کرده و دادخواست مطالبه نفقه را ارائه کند که در این حالت دادگاه مبلغی نسبت به نفقه  تعیین  و دستور پرداخت آن را می دهد .

تعویق در نفقه زن

سوال این جا است که آیا در مدت زمان عقد تا ازدواج نفقه ای به زن می رسد یا خیر؟ پاسخ خیر است  در فاصله بین عقد تا عروسی نفقه ای از آن زن نخواهد بود. جز این که برای شروع زندگی خود را آماده دانسته و مرد همسر را به خانه نبرد وکه در این حالت زن مستحق دریافت نفقه خواهد بود. زن وقتی شوهرش نفقه پرداخت نمی کند  و یا نفقه فرزندان را نمی پردازد می تواند از مرد شکایت به عمل آور و هم دعوای مطالبه نفقه را اقامه نماید و هم دعوای ترک نفقه را در مرجع صالح طرح کند.

این را هم باید تذکر دهیم که فقط نفقه زمان کنونی قابلیت طرح شکایت کیفری دارد و نفقه زمان گذشته  ماهیت حقوقی دارد و باید  به وسیله دادخواست حقوقی مورد مطالبه قرار بگیرد  زن این امکان را هم دارد که نفقه ای که به تعویق افتاده است را درخواست نماید  اما فرزندان این امکان را ندارند که در مورد نفقه گذاشته مطالبه کنند.  در قانون مدنی و از لحاظ شرعی این را هم باید بگوییم که مادر هیچ تکلیفی برای تامین نفقه ندارد اما چنان چه پدر و جد پدری در قید حیات نباشند یا قدرت تامین و پرداخت نفقه طفل را نداشته باشند  مادر باید نفقه را بپردازد.

حال اگر مادر هم نتواند این  موضوع را به عهده بگیرد  اجداد مادری باید عهده دار پرداخت نفقه طفل بشوند اگر پدر فوت کند یا توانایی مالی برای پرداخت نفقه نداشته باشد این تکلیف بر دوش جد پدری می باشد.

تمکین و عدم پرداخت نفقه

ترک نفقه
ترک نفقه

بر اساس قانون مدنی، زن در شرایطی واجد حق نفقه می‌شود که از انجام تکالیف زناشویی خودداری نکند. پس اگر زن تمکین عام و خاص را انجام ندهد و مرد با ارائه دادخواست، الزام به تمکین زوجه نماید، اما زن تمکین نکند و بعد از قطعی شدن رای دادگاه گواهی نشوز زن صادر شود در نتیجه دیگر او واجد حق نفقه نمی باشد. اما در برخی موارد زنب ه منظور عدم تمکین دلیل موجهی دارد. از جمله ترس بدنی به این مفهوم که مرد زن را ضرب و جرح شدید می کند و این رفتار را تکرار کرده است و زن به منظور اثبات ادعای خود باید گزارش کلانتری و استشهادیه و شکوائیه را ارائه نماید. تا برای رئیس دادگاه این دلیل موجه، محقق شود.

ترک انفاق در زمان غیبت زوج

چنان چه زوج به مدت ۶ ماه خانه را ترک کند و هزینه‌های زن را پرداخت نکند یا مرد هزینه ی زن خود را ندهد و به شکلی که قادر نباشد حداقل هزینه ها و موضوعات اولیه زندگی را برای زن تامین کند و به مدت چندین ماه هیچ نفقه ای به زن تادیه نماید، زن قادر است دادخواست کیفری ترک انفاق را اقامه کندکه چنان چه اثبات شود، مرد به حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد.