تغییر نام|درخواست تغییر نام|نام های مجاز به تغییر

تغییر نام چیست؟

تغییر نام
تغییر نام

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی تغییر نام چیست؟ و نکات مهم تغییر نام پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه تغییر نام  :

اسم، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای انسان هاست. نام هر شخص حقوق و تکالیف راجع به شخصیتش را معلوم می کند. اسامی اشخاص در ایران و کشورهای خارجی به دو قسمت نام کوچک و نام خانوادگی تقسیم می شود.

نام کوچک به وسیله پدر و مادر در هنگام دریافت شناسنامه برای فرزند تازه به دنیا آمده برگزیده شده است و به دنبال آن شناسنامه برای او دریافت می‌شود و نام خانوادگی شامل روابط خانوادگی و نسب شخص می گردد. بنابراین آن چه قطعی می باشد، تغییر نام خانوادگی بسیار سخت تر از تغییر نام کوچک شخص است.

علت پیچیدگی تغییر نام:

پرسشی که در این جا قابل طرح هست آن است که چرا تغییر نام موضوعی ساده نیست و با دشواری‌های حقوقی و اداری توأم می شود. در پاسخ باید گفت که نام و نام خانوادگی اشخاص به دنبال یک سند رسمی از طرف ثبت احوال به ثبت می‌رسد. حاکمیت به عنوان مجری قانون همه سعی خود را به منظور اصالت بخشیدن و نگهداری از اسناد رسمی صادر شده خود می کند.

صرف نظر از این موضوع تغییر نام پیامدهای گسترده ای را به دنبال دارد و می تواند مشکلات بسیاری را به وجود آورد. مثلاً همه مدارک شناسایی شخص با تغییر نام او دچار تغییر می شود. مدرک تحصیلی او باید اصلاح گردد. در بسیاری از موارد این امکان وجود دارد که روشی برای گریز بزهکاران از بند عدالت شود. اما این اصل کلی با اصل آزادی انسان در تعارض است.

عنصر قانونی راجع به تغییر نام:

قانونگذار در ماده ۲۰ قانون ثبت احوال کشور راجع به تغییر نام کوچک در شناسنامه چنین بیان کرده است.

انتخاب نام با اعلام کننده می باشد. برای نامگذاری یک نام ساده یا مرکب مانند محمدرضا که یک نام تلقی می شود، انتخاب خواهد شد.

تبصره ی این ماده اشاره می‌کند که انتخاب نام‌هایی که سبب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌شود و نیز انتخاب عناوین و القاب و نام های زننده و مستهجن ممنوع می باشد.

نام های مجاز به تغییر:

1- نام هایی که سبب هتک حیثیت مقدسات اسلام شود.

2- اسامی مرکبی که یک نام تلقی نمی شود. مثل زهره زهرا.

3- چنان چه در نام از عناوین لشکری و کشوری استفاده شده باشد. مثل شهردار ، سروان، سرلشکر و …

4- اگر در نام از القاب ساده و مرکب استفاده شود، مثل میرزا خان، شوکت الملوک

5-اگر در نامی از از کلمات مستهجن و زننده استفاده شود.

6-اگر نام با جنس زن و مرد مغایر باشد. مثل آن که اشرف برای مرد انتخاب شود.

7-اگر نام شامل کلمات زائد مانند قلی، غلام و گرگ باشد.

8- چنان چه اشتباهات تلفظی و املایی در نام آن را تغییر داده باشد، مثلاً به جای کلمه سراب از شراب استفاده شود.

تغییر نام
تغییر نام

9- اگر نام فرزند با پدر و مادر یکی باشد.

10- اگر نام برادران و خواهران یکسان باشد.

11- تغییر نام از عربی به فارسی

13- تغییر نام اشخاصی که به اسلام روی می آورند.

14- تغییر نام کسانی که نامشان از روزهای هفته تشکیل شده است.

15- تغییر نام کسانی که تغییر جنسیت داده اند.

ماده قانونی تغییر نام خانوادگی:

ماده ۹۹۷ قانون مدنی و ماده های ۴۰ تا ۴۲ قانون ثبت احوال به این موضوع اشاره کرده است. بر اساس ماده ۹۹۷ قانون مدنی بیان شده است هر شخصی باید دارای نام خانوادگی باشد و بر اساس ماده ۴۰ قانون ثبت احوال تغییر نام خانوادگی افراد فقط با تصویب سازمان ثبت احوال صورت می‌پذیرد. ماده ۴۱ قانون ثبت احوال می گوید: نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر است و ماده ۴۲ بیان داشته که زوجه می تواند از نام خانوادگی مرد استفاده نماید.

موارد جایز به تغییر نام خانوادگی:

1-نام خانوادگی بیشتر از دو کلمه یا بیشتر از یک کلمه و یک حرف و یا عدد یا به اضافه نام محل باشد. مثل شیرازی اصل.

2- نام خانوادگی شامل کلمات ناپسند و زشت باشد. مثل  فقیرزاده.

3- نام خانوادگی از واژه های خارجی تشکیل شده باشد. مانند ادوارد.

4- نام خانوادگی مغایر با ارزش‌های فرهنگ اسلامی باشد. مانند کافر.

5- یا اسامی مکان به شکل مطلق نام خانوادگی را تشکیل بدهد. مثل اصفهانی ،کرمانی.

روند قانونی تغییر نام:

اصل آزادی اشخاص این حق را به او می‌دهد که با اراده خود نامی را برگزیند که بقیه افراد او را با آن بشناسند و با او ارتباط برقرار کنند. بنابراین بسیار واضح است که سلیقه پدر و مادر در انتخاب نام فرزند لزوماً موافق با سلیقه فرزند نیست. لیست نظام حقوقی ایران هم در بسیاری موارد تغییر نام کوچک و نام خانوادگی را با سادگی بسیاری در نظر گرفته است.

در این مورد می توان  به ماده ۲۰ قانون ثبت و تبصره های آن اشاره کرد. که در این حالت شخص مدارک شناسایی خود را به اداره ثبت ارائه نموده و هزینه لازم را واریز می نماید و به این طریق درخواست خود را ثبت می کند و چنان چه خواسته او با قانون مطابق باشد درخواست او  قبول می شود.

اما در غیر این صورت اگر اداره ثبت رای بر رد خواسته ی درخواست‌کننده دهد، در هیئت حل اختلاف اداره مربوطه که همان اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه است، مورد طرح واقع می‌شود.

در قانون، تغییر نام به این طریق است که اگر نام متقاضی غیر معمول و مرسوم یا حاوی الفاظ ناشایست باشد قابل تغییر است. اما بیشتر مشکلات مربوط به مواردی است که نام فعلی شخص مرسوم و متداول بوده اما مورد پسندش نیست و تمایل به تغییر آن را دارد.

تغییر نام
تغییر نام

در این مورد باید گفت که اداره ثبت احوال بدون رای قضایی در مورد خواسته شخص اقدام نمی کند. بنابراین ناگریز باید در دادگاه عمومی حقوقی محل صدور شناسنامه طرح دادخواست کرد.

شیوه رسیدگی به دادخواست تغییر نام:

با در نظر گرفتن روند الکترونیکی شدن ثبت دادخواست در مراکز استان ها و شهرهای بزرگ، دادخواست تغییر نام هم باید به وسیله دفاتر خدمات قضایی به مراجع مربوطه ارسال شود. ثبت دادخواست از این روش باید با ثبت نام در سامانه ابلاغ الکترونیک انجام گیرد.

چیزی که دادگاه را به قبول درخواست شخص متقاضی تغییر نام و متقاضی ابطال شناسنامه سابق و الزام اداره ثبت به صدور شناسنامه جدید و نام دیگر، قانع می‌سازد آن است که خواهان بتواند اثبات کند، سالهای متمادی با نام دیگری رشد کرده و زندگی نموده و با نام شناسنامه ای خود مانوس نیست.

اکنون که رشد کرده اولویتش بر آن است که نام واقعی خودش در شناسنامه و مدارک هویتی او قید شود.

بررسی آراء محاکم قضایی نشان می‌دهد که حتی در مواردی ممکن است دادگاه، اسامی ائمه معصومین را نیز به اسامی دیگری تغییر دهد و مسلما این اقدام بی احترامی نیست و تنها سلیقه فرد در انتخاب نام می باشد.

مثلاً چه بسا نام فاطمه به ماهور تغییر یافته یا نام جواد به کامران. البته برعکس این موضوع هم جاری بوده است و مثلاً نام متداول شیوا به فاطمه تغییر پیدا کرده است. یا نام متداول پیام به مرتضی تبدیل شده است. راضی کردن دادگاه از جمله مواردی است که ضرورت آن ،تخصص و اشاره به نکات ظریفی می طلبد که در طرح دعوای تغییر نام باید به آن توجه کافی نمود. بنابراین پیشنهاد می‌شود که در این مورد به وکیل متخصص تغییر نام رجوع کرد.

اسناد مورد نیاز جهت تغییر نام:

1- نخست دادخواستی باید به وسیله دفاتر خدمات قضایی به دادگاه ارسال شود.

2- اداره ثبت احوال باید به عنوان خوانده، طرف دعوا قرار بگیرد.

3- به دادخواست باید اسناد هویتی شناسایی پیوست شود.

4- اسناد هویتی و اسناد و مدارکی که برای این موضوع شهادت می دهند که نام فرد از کودکی عنوان دیگری داشته و به آن نام شناخته می شده است نیز باید پیوست شود.

5- باید نام جدید انتخابی ‌فرد در دادخواست به دادگاه تسلیم گردد که بعد از صدور حکم، شناسنامه جدید با این نام صادر خواهد شد و در توضیحات آن تغییر نام بر اساس حکم دادگاه قید می شود.

دادخواست تغییر نام:

تغییر نام
تغییر نام

با توجه به آن که موضوع تغییر نام هنوز جز دعاوی است که تکلیف قطعی آن تعیین نشده و همچنان با توجه به سلیقه قضات می باشد، بسیاری از دادگاه ها درخواست تغییر نام را قبول نمی کنند. با توجه به آن که به منظور تغییر نام بیش از یک مرتبه امکان اقدام قضایی میسر نیست، بنابراین اگر دعوای دادخواست دهنده تغییر اسم با رای رد دعوا یا بطلان دعوا برخورد کند، امکان تغییر نام به اسم دلخواه سابق وجود ندارد.