تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت|

تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت چیست؟

تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت
تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت چیست؟ و نکات مهم تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم جرم قابل گذشت:

منظور از جرایم قابل گذشت, جرایمی هستند که با شکایت شاکی خصوصی و یا متضرر از جرم شروع  می شود و با گذشت او نیز تعقیب کیفری و اجرای رای و مجازات موقوف می شود. در جرایم قابل گذشت هدف بخشیدن مجرم است, زیرا شاکی با گذشت کردن از تعقیب و مجازات مجرم صرف نظر کرده و اصل جرم هم چنان وجود دارد.

مفهوم جرم غیر قابل گذشت:

جرایم غیر قابل گذشت, جرایمی هستند که تعقیب در آن ها به شکایت شاکی خصوصی نیازی ندارد و حتی درصورت رضایت شاکی خصوصی نیز مراجع قضایی نمی توانند به استناد این رضایت, تقیب و محاکمه و اجرای حکم را متوقف نمایند و دادستان مکلف به تعقیب, محاکمه و مجازات مرتکب می باشد. گذشت در این دسته از جرایم تاثیری در رونده پرونده نداشته و تنها موجبات تخفیف مجازات را فراهم می سازد.

گذشت در جرایم قابل گذشت:

وقتی شاکی در جرایم قابل گذشت رضایت می دهد این امر سبب متوقف شدن تعقیب  می شود البته این رضایت ابید پیش از صدور حکم قطعی باشد. و هم چنین سبب متوقف شدن اجرای حکم هم می شود باز هم منوط بر این که رضایت بعد از صدور رای قطعی باشد در ماده 100 قانون مجازات اسلامی به این موضوع هم اشاره شده است .

اما در مورد جرایم غیر قابل گذشت باید بگوییم، که اگر شاکی  در این جرایم رضایت دهد،  رسیدگی به جرم متوقف نمی شود ، بلکه فقط باعث تخفیف در جرم می گردد.

در جایی که جرم قابل گذشت است  و شخصی که لطمه دیده جهت شکایت محجور باشد  ولی یا قیم او این امکان را دارند که علیه او شکایت نمایند.

حال اگر شخص مجنی علیه ولی و قیم نداشته باشد یا نتوان به او دسترسی پیدا کرد و نصب قیم هم باعث اتلاف وقت یا زیان بیش تر به قربانی شود یا این که اصلا خود شخص قیم یا ولی مرتکب جرم شده یا دخلی در جرم داشته باشند یا به سبب علتی مثل قرار داشتن در حالت کما امکان  شکایت را نداشته باشند در این جا شخص دادستان  قیم موقتی مشخص می نماید یا خودش همین امر را پیگیری می نماید.

اگرجرمی قابل گذشت باشد اما در قانون مطرح نشده باشد این جرم قابل گذشت نیست بلکه غیر قابل گذشت می باشد  جز این که جرم  از جمله ی حق الناس  باشد  و بر اساس شرع قابل گذشت باشد. این موضوع بر اساس ماده 103 قانون مجازات اسلامی تبیین شده است.

گذشت در جرایم غیرقابل گذشت:

همه ما کما بیش این موضوع را می دانیم که در مباحث حقوقی به ویژه قانون مجازات اسلامی صحبت از دو دسته از جرایم می باشد الف جرایم قابل گذشت ب جرایم غیر قابل  گذشت. در جرایمی که نمی توان از آن ها گذشت کرد،  گذشت شاکی هیچ اثری در تعقیب نکردن و عدم رسیدگی به این جرایم ندارد.

گذشت شاکی در این دسته از جرم ها فقط این امتیاز را دارد که تخفیفی برای مجازات  می شود یا صدور حکم را عقب می اندازد و یا یک سری شرایطی برای معافیت از مجازات ایجاد می کند. وقتی جرمی شکل می گیرد شاکی یا متضرر جهت مجازات شخص مرتکب به مراجع قضایی رجوع می نماید و آن مرجع به موضوع رسیدگی کرده و پس از این که مجرمیت شخص تحقق می یابد حکم مجازاتی که مناسب با ان است را صادر می نماید.

تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت
تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت

اثر گذشت شاکی در جرایم:

اگر در جرایمی که قابل گذشت می باشد شاکی خصوص از حق خود بگذرد این دعوای خصوصی زائل می شود  زیرا شاکی از حق خودش گذشته است  به اضافه ادعای عمومی هم در پی آن از بین خواهد رفت  و در این صورت مرجع عمومی که به جرم رسیدگی می نماید یا دادسرا می باشد یا دادگاه کیفری که هردو قرار متوقف شدن را صادر می نمایند

اثر دیگر گذشت شاکی این است که اگر از این گذشتی که کرده اگر نادم گردد بلا اثر خواهد بود.  این موضوع هم قابل ذکر است که  پس اگر تصمیمی که مبنی بر گذشت از جرم گرفته شده قابل انصراف نمی باشد جز در موردی که اثری به وجود بیاید که نوع جرم را عوض کند.

مثلا چنان چه پس از یک تصادف آن که مصدوم شده است رضایت بدهد  بدین صورت دیگر حق شکایت از ضرب و جرح را نخواهد داشت و در این حالت بعد از یک ماه نمی تواند دوباه اقدام به شکایت  نماید.

حال اگر به سبب جراحاتی که به او وارد شده است پس از یک هفته فوت نماید در این جا این امکان وجود ندارد که شخصی که این جرم را مرتکب شده با استناد به رضایتی که رضایت دهنده نسبت به ضرب و جرح خودش داده نسبت به موضوع قتل  غیرعمدی بی توجه بوده و از زیر بار آن  شانه خالی نماید.

پس گذشت در جرایمی که قابل گذشت می باشد دارای شرایط ویژه ای می باشد  و اثری که در جرای قابل گذشت می گذارد در جرایم غیر قابل گذشت قطعا نخواهد داشت. حال اگر پس از صدور رای شخص شاکی قصد کند که رضایت بدهد طبق ماده 483  شاکی باید به مرجع صالحی که حکم را صادر نموده است رجوع نموده و چنان چه دادگاه صالح بدوی بوده به مرجع بدوی تجدید نظر بوده به مرجع تجدید نظر باید مراجعه نماید.

در مورد جرایم غیر قابل گذشت هم به عقیده مشاور حقوقی تلفنی  که  در این نوع از جرایم قصد و اراده شاکی هیچ اثری ندارد و اگر شاکی از جرم گذشت کند  این که جرم دنبال و رسیدگی نشود و مجازات اجرا نشود نخواهد بود. ولی موجبات تخفیفی برای جرم را فراهم می نماید .

به طور کلی در قانون مجازات اسلامی می توان به این نتیجه رسید که اصل بر غیر قابل گذشت بودن جرم می باشد  در این از جرایم که قابل گذشت نیست در واقع جنبه عومی جرم بر جنبه خصوصی آن غالب می باشد و ضرر آن ها هم به جامعه هم به حکومت لطمه خواهد زد مثل جرایم جاسوسی ، محاربه و …

بر اساس ماده 37 قانون مجازات اسلامی  چنان چه شاکی در هنگام رسیدگی و دادرسی به جرم تصمیم بگیرد که گذشت  نماید مجازات جرم  دارای تخفیف خواهد شد  شاکی این امکان را دارد  که رضایت خودش را در همان دادگاهی که جرم در حال رسیدگی و بررسی می باشد به همان مرجع ارائه نماید.

گذشت در جرم هایی مستوجب حد:

سرقت حدی چه نوع سرقتی است؟

تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت
تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت

در این  نوع از سرقت مقنن مجازات حد را برای آن در نظر گرفته است و در مورد سرقت تعزیری هم باید بگوییم که قانون گذار مجازات تعزیری برای ان در نظر گرفته است.

در جرایمی که مجازات آن حدی است گذشت در مورد آن موضوعیت نداشته و بی فایده است جز در مورد قذف و یک نوع از حد سرقت که شرایط ذیل را داشته باشد. حد قذف حق الناس می باشد و جهت تعقیب و اجرای این مجازات باید مقذوف درخواست نماید و اگر مقذوف از حق خود بگذرد در هرکدام از مراحل تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات دادرسی متوقف می شود.

چنان چه مقذوف یا اگر متوفی شود وراث او از این حق قذف گذشت نمایند این حد قذف در هر مرحله ای که باشد چه تعقیب چه رسیدگی چه اجرا زائل می شود. در مورد گذشت در سرقت حدی این نکته را باید مد نظر داشت  یکی از مواردی که باعث می شود حد بر سرقت تثبیت شود این است که صاحب مال از سارق در نزد مرجع قضایی شکایت کند و پیش از سرقت از سارق گذشت نکرده باشد  یا مال را پیش از آن که جرم ثابت شود به سارق نداده باشد.

بنابر این سرقتی که باعث حد می شود پیش از این که به مراجع قضایی مراجعه شود  میتوان از آن گذشت نمود اما اگر از شرایطی که در بالا گفتیم در آن محرز نگردد  سرقت شامل مجازات تعزیری خواهد شد. اما اگر پس از سرقتی که مجازات ان حد می باشد صاحب مال از مالش گذشت نماید حد ساقط نمی شود.

این نکته را هم باید یاد اور شویم که بر اساس قانون اگر سرقت همه شرایطی را که در ماده 266 قانون  مجازات اسلامی به آن ها اشاره شده است را دارا باشد  مجازات ان حد خواهد بود. درمورد جرایمی که مجازات آن ها قصاص می باشد با گذشت شاکی چه وضعیتی پیش می آید؟

قصاص  از جمله مجازات های چهارگانه ای می باشد که در قانون مجازات اسلامی از آن ها یاد شده است حال ممکن است این جنایت بر نفس واردشده باشد یا بر اعضای شخص مجنی علیه. افرادی که دارای حق قصاص می باشند

یا اولیای دم بر اساس ماده 347 قانون مجازات اسلامی این امکان را دارند که در هر یک از مراحل که پرونده مورد دادرسی قرار می گیرد و یا زمان اجرای حکم با قاتل یا جانی صلح نموده یا به توافق برسند در حالی که این توافق می تواند به شکل رایگان یا در ازای حق یا مالی باشد و در این صورت از مجنی علیه گذشت کند.

که این نکته را هم باید در نظر داشت در شرایطی که اولیای دم اراده نمایند که گذشت کنند برای بخشش مجنی علیه باید همه آن ها با هم به توافق برسند.

زمانی که آن که دارای حق قصاص است از قصاص گذشت نماید این مجازات زائل می شود  اما اگر شخص جانی با اعمال خود باعث اختلال در نظم و امنیت جامعه شود و ترس این باشد که کس دیگری مرتکب شود دادگاه با مجازات تعزیری حبسی که برای او در نظر می گیرد  او را به این حبس محکوم می نماید.

تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت
تفاوت جرم قابل گذشت و جرم غیر قابل گذشت

کسی که حق قصاص را در اختیار دارد  در هر یک از مراحل تعقیب یا رسیدگی یا اجرای حکم این امکان را دارد که به شکل رایگان یا با صلح در ازای حق یا مال گذشت نماید. بر اساس آن چه که در ماده   قانون مجازات اسلام می خوانیم رجوع از گذشت مورد قبول نمی باشد.  به همین دلیل اگر ولی دم از مجازات قصاص گذشت نماید و قصاص زائل گردد این امکان برا ی آن ها وجود ندارد که پس از گذشت دوباره به آن رجوع نمایند.