تفاوت حضانت و قیمومت|شرایط حضانت و قیومیت|نکات مهم

تفاوت حضانت و قیمومت چیست

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی تفاوت حضانت و قیمومت چیست؟ و شرایط و تفاوت حضانت و قیمومت پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو تفاوت تفاوت حضانت و قیمومت

مقدمه تفاوت حضانت و قیمومت

برخی از فقها در رابطه با حضانت گفته اند : حضانت به معنای ولایت و و نگه داری فرزند گذاشتن او در بستر و سرمه کشیدن پاکیزه کردن و شستن لباس های کودک است.

با دقت در این تعریف در می یابیم که مفهوم حضانت بیش تر به نگهداری جسمی فرزند توجه دارد و فرقش با قیمومت در همین موضوع می باشد.

با همه این موارد نگهداری و حمایت از اخلاق و روحیه فرزند هم نکته بسیار مهمی می باشد به همین سبب شخصی که حضانت کودک را به عهده می گیرد بای از صلاحیت بر خوردار باشد و در حالتی که صلاحیت لازم را نداشته باشد قانون گذار مجاز است از او سلب حضانت نماید.

مفهوم حضانت و مقایسه ی آن با قیمومیت

در اصطلاح  عامیانه حضانت به شخصی تعلق دارد که بچه را تربیت و بزرگ می کند و اگر بیمار شد او را درمان می کند و برای آموزش  او را به مدرسه می فرستد. سرپرستی فرزند بعد از فوت پدر به مادر تعلق دارد چون نگهداری به شکل معمول رابطه مستقیم با تعلق خاطر شخص نسبت به فرزند خواهد داشت و در این خصوصیات مادر نقش اول را ایفا می‌کند.

اما قیمومیت راجع به تصمیم گیری امور مالی فرزند می باشد. از آن جایی که فرزند تا زمانی که به سن ۱۸ سالگی برسد صغیر تلقی می شود امور مربوط به درآمد و هزینه او بر دوش پدر و اگر فوت کند بر عهده پدربزرگ یا قیم خواهد بود.

تفاوت حضانت و قیمومت
تفاوت حضانت و قیمومت

در اصطلاح حقوقی پدر و پدربزرگ ولی خاص محسوب می شوند. پس نکته قابل توجه این که چنان چه پدر فرزند فوت کند با وجود پدربزرگ دیگر نیازمند قیم نیست. اما اگر پدر بزرگ هم قبل از آن فوت کند، دادستان مکلف است برای فرزند قیمی تعیین نماید. برای آگاهی از این که در این شرایط قیمومیت با چه کسی است و چه طور این شخص برگزیده شده و چه مراحلی را باید پشت سر بگذارد، مقاله زیر نگارش شده است.

قیمومیت فرزند

بعد از فوت  شوهر مادر موظف است که امور حقوقی فرزند را نظم دهی می کند و به همین سبب برای انتخاب این شخص قانون عنایت ویژه‌ای را در نظر گرفته است. چنان چه مادر از صلاحیت ضروری برخوردار باشد، مهم ترین گزینه برای قیمومیت می باشد. اما این کل داستان نمی باشد.

نکته قابل تذکر آن که چنان چه زن دوباره ازدواج کند، عموماً اداره سرپرستی و قیمومت را به یکی از خویشاوندان درجه یک پدر یا مادر واگذار می‌کند و اگر هیچ یک از آن ها در میان نبودند یا فاقد صلاحیت بودند اداره سرپرستی یک نفر را در جایگاه امین برمی‌گزیند و امین قیم و فرزند ، زن را انتخاب می نماید.

نکته قابل توجه این که قیم هرگز قادر نیست به شکل خودسرانه راجع به اموال فرزند تصمیماتی را اتخاذ کند. قانون هم در این خصوص سخت‌گیری‌های را اعمال کرده و قیم را مکلف نموده تا همه امور را با نظارت اداره سرپرستی انجام دهد. پس چنان چه قیم تمایل داشته باشد اموال فرزند را نقل و انتقال دهد، الزاماً باید اجازه اداره سرپرستی را از قبل اتخاذ نماید.

حضانت فرزند پس از فوت شوهر

پس از فوت پدر حضانت و سرپرستی فرزندان حقی است که قانون آن را به مادر واگذار می نماید. بنابراین اگر زنی، شوهر خود را از دست دهد، هیچ کس حق ندارد که فرزند را از او جدا کند. چون با توجه به ماده ۱۱۷۰  قانون مدنی مقرر شده است حضانت فرزند بعد از فوت پدر حق مادر است و عنایت داشته است که در صورت فوت یکی از پدر و مادر حضانت طبق قانون با فردی می باشد که زنده است. هرچند متوقفی پدر طفل باشد و برای او قیم تعیین کرده باشد.

بنابراین ضرورتی ندارد که مادر نگران باشد چون زن پس از فوت شوهر به منظور دریافت حضانت نیازمند مجوز خاصی نمی باشد و این موضوع تا وقتی که طفل دارای پدربزرگ هم باشد جاری است. نکته مهم دیگری که عنایت به آن باعث می شود خیلی از مشکلات خانواده ها قبل از اتفاق افتادن رفع شود آن است که چنان چه مادر دوباره ازدواج کند  حضانت او از بین نخواهد رفت و اگر کسی گمان می کند که مادری صالح به نگهداری فرزند نیست، باید این موضوع را به اثبات برساند.

دریافت مجوز قیمومیت

چنان چه مادری بخواهد اداره اموال فرزند خود را عهده دار شود، باید مدارک فوت ‌پدر را ارائه کند و تقاضای  خود را در یک برگ معمول نگارش نموده و به اداره سرپرستی رجوع نماید. مادر باید در نامه قید کند که پدر طفل بر اساس اسناد موجود در قید حیات نیست و در حین آن، آمادگی خود را راجع به قیمومت طفل اعلام کند.

تفاوت حضانت و قیمومت
تفاوت حضانت و قیمومت

در این زمان دادستان پس از بررسی، مادر را به عنوان قیم معرفی می کند و پس از آن او قادر است در امور مالی فرزند خود بر اساس منافع و صلاح او دخالت نماید. اما این نکته را باید در نظر داشت که دخالت مستقیم در امور مالی طفل دخالتی بی حد و مرز نخواهد بود و حتماً باید با توجه به صلاح و مصلحت طفل انجام شود و الا برای قیم مسئولیت های سنگینی به دنبال خواهد داشت.

 مراحل اداری دریافت قیم نامه

اداره سرپرستی پس از اخذ تقاضانامه فرد متقاضی قیمومیت به مرجع انتظامی محل اقامت فرزند رجوع می کند. هم چنین  اداره ی مذکور مکلف است، برای نگهداری و حفظ حقوق آن ها از اموال منقول و غیرمنقول متوفی صورتجلسه ای تنظیم کند که اموال متوفی زایل نشود. به علاوه مدارکی مثل گواهی فوت متوفی و کپی شناسنامه صغیر و کپی شناسنامه برای معرفی شخص ثالث که قادر به قیمومت باشد به اداره سرپرستی تحویل می شود.

عدم پذیرش قیمومت توسط مادر

چنان چه مادر حضور نداشته باشد  یا در خارج از کشور برای تحصیل اقامت داشته باشد یا این که آمادگی به قبول سرپرستی فرزند خود را نداشته باشد در این حالت شخص صالحی از خویشاوندان مادر برای قیمومیت معرفی می‌شود و اگر هیچ کدام از اقوام و بستگان حاضر به قبول قیمومت مولی علیه نشوند یا صالح به این مقام نباشد، اداره سرپرستی مستقیماً شخصی را که لایق این مسئولیت است برمی‌گزیند.

این فرد حتی امکان دارد از کارمندان مورد اعتماد اداره سرپرستی باشد و این اداره از یکی از اشخاص خود بهره ببرد. بنابراین بعد از احراز فرد صالح برای قیمومت، اداره سرپرستی پرونده را به منظور صدور حکم به دادگاه صالح می‌فرستند و اگر دادگاه صلاحیت شخص معرفی شده را احراز نمود و او را توانا به منظور اداره امور صغیر تلقی کرد بعد از صدور رای پرونده را به اداره سرپرستی برخواهد گرداند. در این حالت است که قیم نامه صادر شده و به قیم تحویل می‌شود تا با توجه به وظایفی که در قانون تعیین شده است، به اداره امور رسیدگی کند.

مواد قانونی راجع به حضانت

بر اساس قانون هیچ یک از پدر و مادر این حق را نخواهند داشت در مدتی که حضانت کودکی برعهده آن ها قرار دارد از حفظ و مراقبت او خودداری کنند و در شرایطی که این خودداری انجام شود، قاضی باید به درخواست دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از خویشاوندان یا به تقاضای مدعی‌العموم، مراقبت از کودک را به یکی از پدر و مادر یا خویشاوندان که حضانت بر عهده او قرار دارد الزام نماید و در شرایطی که الزام میسر نباشد حضانت را با هزینه پدر و اگر پدر فوت کرده باشد با هزینه مادر تامین نماید. از طرفی دادگاه تنها قادر است پدر یا مادری را که از نظر قانونی حضانت به عهده او می باشد به انجام وظیفه وادار کند.

به منظور اطمینان از حفظ حقوق مولی علیه قانون  پیش بینی کرده است که دادستان قادر است اشخاصی را به عنوان ناظر بر عملکرد قیم مشخص کند. با توجه به ماده ۱۲۴۷ قانون مدنی در این مورد مقرر شده است که مدعی‌العموم قادر است اعمال نظارت در امور مولی علیه را به شکل کلی یا جزئی به اشخاص موثق یا هیئت یا موسسه ا واگذار کند. شخصی از مورد اعتماد یا موسسه ای که برای انجام نظارت مشخص می‌شود اگر تقصیری  و یا کوتاهی سبب شود نسبت به ضرر و خسارت وارده به مولی علیه مسئولیت دارد و نکته آخر این که قانون حقوق قیم را نیز در نظر گرفته است. درخواست اجرت برای قیم میسر است و شخصی که قیمومیت را عهده دار می شود قادر است از اموال کودک مبلغی مناسب و متعارف با نظر داددستان برداشت نماید.

تفاوت حضانت و قیمومت
تفاوت حضانت و قیمومت

شرایط قیم

-بر اساس قوانین اسلامی چنان چه برای فرزند صغیری که مسلمان است قیم برگزیده شود، او نیز باید مسلمان باشد. کافر قادر نیست قیم مسلمان شود.

-قیم باید عاقل و بالغ و بصیر و آگاه به امور باشد. باید دارای اهلیت و شایستگی اخلاقی و قابل اعتماد باشد.

اشخاص ناصالح به قیمومیت

-اشخاصی که خودشان تحت ولایت و قیمومت هستند.

– اشخاصی که به سبب جرم و جنایت و یکی از جمله هایی مثل سرقت و خیانت در امانت و کلاهبرداری اختلاس هتک حرمت یا اعمال منافی عفت نسبت به اطفال یا ورشکستگی به تقصیر رای قطعی نسبت به محکومیت آن ها صادر شده باشد.

– اشخاصی که معروف و مشهور به فساد اخلاقی باشند.

– اشخاصی که حکم ورشکستگی آن ها صادر شده و هنوز اقدام ورشکستگی آن ها مورد اعتراض قرار نگرفته باشد

– اشخاصی که خود یا خویشاوندان درجه یک آن ها دعوایی نسبت به محجور داشته باشند.

تفاوت حضانت و قیمومت
تفاوت حضانت و قیمومت

خویشاوندان در شرایطی که صالح به قیمومت باشند بر اشخاص دیگر اولویت خواهند داشت و دادگاه یکی از از آن ها را به این سمت مشخص می‌کند. در میان اقوام محجور پدر یا مادر او تا زمانی که شوهر ندارد با برخورداری از صلاحیت بر افراد دیگر اولویت دارد و نیز در شرایط متوفی بودن زن، شوهر او با برخورداری از صلاحیت برای قیمومیت بر اشخاص دیگر مقدم است. بر طبق ماده ۱۲۳۳ قانون مدنی زن قادر نیست بدون آن که رضایت شوهر را اخذ کند،  سمت قیمومیت را بپذیرد.