تمکین چیست|انواع تمکین|ارتباط تمکین و نفقه|بررسی تخصصی

تمکین چیست

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی تمکبن چیست؟ و شرایط تمکبن پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله تمکین چیست

مفهوم تمکین

زمانی که عقد ازدواج از نظر شرعی و قانونی به طور صحیح منعقد می شود حقوق و تکالیفی در پی آن برای زن و شوهر به وجود می آید. یکی از آثار ازدواج از دیدگاه قانونی برقراری رابطه زوجیت میان زن و مرد است. منظور از این رابطه یک مفهوم کلی است که کل روابط شخصی و خصوصی یعنی غیر مادی و مادی زن و شوهر را شامل می شود.

تمکین در حوزه حقوقی بر دو قسم می باشد تمکین عام و تمکین خاص خواص.

 مفهوم تمکین عام:

تمکین عام به معنای خوش رفتاری زن با شوهر و فرمانبری از خواسته های مشروع و شوهر و نیز رعایت نظافت و آرایش خود برای همسر به شکلی است که مناسب با زمان و مکان و وضعیت و جایگاه خانوادگی آن ها می باشد.

این نکته قابل توجه است که تمکین باید از طرف زن و شوهر به صورت متقابل باشد. به این معنا که مرد هم باید به عنوان شوهر نسبت به تقاضاهای مشروع زن خویش پاسخ مثبت دهد. به بیان روشن تر در قانون مدنی، تمکین در مفهوم عام آن  برابر با تکالیف زوجیت و زناشویی به کار برده شده است و این را می توان در ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی برداشت نمود. در این ماده چنین می‌خوانیم که اگر زن بدون علت شرعی از انجام تکالیف زوجیت خود خودداری کنند، دارای حق دریافت نفقه نخواهد بود.

تمکین
تمکین

تمکین خاص

مقصود از تمکین خاص، روابط زناشویی میان زن و شوهر است . در حوزه حقوق از هم چنین خاص با نزدیکی جنسی شوهر به زن که همواره باید برای آن آمادگی داشته باشد یا شده است. جز در مواردی که زن بیمار باشد و با نزدیکی به او ضرر وارد شود یا علت شرعی داشته باشد. وقتی تمکین انجام نشود نشوز اتفاق می‌افتد یا به عبارتی نافرمانی یکی از زوجین نشوز خواهد بود بنابراین ناشزه بودن صرف زن نیست. عدم اطاعت زوج و انجام ندادن مناسبات زندگی مشترک به طورکلی در اصطلاح حقوقی نشوز نامیده می‌شود. اما در اصطلاح عرفی امروزه کلمه نشوز در بیشتر موارد در مورد زوجه استفاده می شود. ولی باید این را بگوییم اینکه این کلمه را به زن اختصاص می دهند دارای ایراد است. مردان هم در یک جایگاه ناشز محسوب می شوند. مردی که از پرداخت نفقه زن خویش خودداری کند یا با همسرش رابطه خوب نداشته باشد ناشز است. وقتی زن و مرد هردو ناشر و ناشزه باشد در این حالت در اصطلاح حقوقی شقاق نامیده می شود.

 سکونت در منزل مرد و تمکین:

در ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی چنین می خوانیم که زن باید در خانه‌ای که مرد مشخص می‌کند سکونت نماید. جز آن که اختیار تعیین خانه به زوجه محول شده باشد. تمکین سکونت یعنی اقامت و سکونت در خانه‌ای که مرد تعیین می‌کند و زن محل زندگی خود را همان جایی قرار دهد که شوهر مشخص نموده است. برای زوج این امکان وجود دارد که خانه ای را مشخص کند که هر چند وقت یک بار بخواهد از آن جا به جای دیگر برود و زن باید در همان جایی سکونت کند که مرد آن جا را انتخاب می نماید. حتی اگر شهر دیگری باشد.

بنا براین اصل بر این است که زن در خانه ای زندگی می کند که زوج مشخص می نماید. جز در موردی که  انتخاب از سوی زوج به زوجه واگذار شده باشد که در این صورت هر مکان و خانه‌ای که زن مشخص می‌کند مرد باید مهیا نموده تا زن در آن جا زندگی کند و مرد هم موظف است که به آن خانه رفته و در آن جا اقامت گزیند. پس اگر اختیار تعیین خانه به زوجه واگذار شود که باید  در شان و منزلت و وضعیت اجتماعی مرد باشد. اختیار تعیین محل سکونت که گاهی از سوی مرد به زن واگذار می شود عموما به شکل شرط ضمن عقد نکاح در قباله ازدواج گنجانده می شود.

ممکن است که این شرط در ضمن عقد لازم دیگری برای زن قرار داده شود که در این صورت مرد این اختیار را ندارد که آن حق را از زن بگیرد جز با تراضی و توافق با زوجه زیرا انجام شرط ضمن عقد لازم هم لازم می باشد.

ضرورت تمکین و عدم تمکین زن بر اساس قانون:

زمانی که بین زن و مرد عقد ازدواج منعقد می شود رابطه زوجیت برقرار می گردد و همان طور که قبلا اشاره کردیم با توجه به این عقد، هر کدام دارای حقوق و تکالیفی می شوند.

تمکین
تمکین

تمکین در واقع یکی از تکالیفی می باشد که با انعقاد عقد نکاح بر دوش مرد قرار گرفته و از تکالیف واجب او می باشد.  با توجه به این که تمکین عام به معنای حسن معاشرت طرفین تفسیر شده است. در ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی چنین می خوانیم، چنان چه مردی دارای مریضی های مقاربتی باشد، زن قادر است رابطه نزدیکی برقرار نکند. برداشتی که می‌توان از این ماده نمود، این است که در موارد موجه در قانون یا در مواردی که دادگاه دلیل زن را قانونی تشخیص دهد این امکان وجود ندارد که عدم تمکین و نشوز تعریف نمود و به او نفقه پرداخت نکرد.

 حق حبس و ارتباط آن با نفقه:

در عقد ازدواج، تا وقتی که زن و شوهر در زیر یک سقف قرار نگرفته و زندگی نکردند، منوط بر این که زن باکره بوده باشد، قادر است از حق حبس استفاده کند. یعنی تا زمانی که زن مهریه ی خود را به طور کامل دریافت نکرده  می تواند  با همسر خود ارتباط جنسی برقرار نکند.

بر اساس رای وحدت رویه سال ۱۳۹۸ چنان چه نزدیکی از سوی زن انجام شده باشد حتی اگر باکره مانده باشد، این امکان را ندارد که از حق حبس خود استفاده کند. در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی می خوانیم که زن این امکان را دارد تا زمانی که مهریه به او تقدیم نشده است از انجام تکالیفی که در برابر زوج دارد خودداری نماید. منوط بر این که مهریه حال باشد. این پرهیز زن از ایفای وظایف باعث سقوط حق نفقه نخواهد بود.

در ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی می‌خوانیم که چنان چه زن پیش از دریافت مهریه با میل و اختیار خود وظایفی که در برابر زوج دارد را  انجام دهد، دیگر این امکان را ندارد که از حکم ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی بهره ببرد. اما با تمام این تفاسیر حق او برای درخواست مهریه از بین نخواهد رفت و هم چنان می تواند مهریه اش را مطالبه نماید. این که حق حبس به چه معنا می باشد؟

تمکین
تمکین

در یک تعریف ساده به این معنا می باشد که زن قادر است تا زمانی که کل مهریه او پرداخت نشده و آن را از مردم دریافت نکرده است از تکالیفی که نسبت به زوج دارد پرهیز کند. این حق در ازدواج اساس و ریشه در فقه است. این وظایف زن در مقابل شوهر چه وظایفی است؟ باید بگوییم از جمله حسن معاشرت، سکونت در مکانی که مورد نظر مرد است و در دسترس بودن از نظر بهره مندی های جنسی نسبت به شوهر.

بنابراین بر اساس آن چه که در بالا اشاره کردیم اگر زن مهریه خود را دریافت نکند، در پاسخ  دادخواست الزامی که شوهر به دادگاه جهت تمکین می دهد این امکان را می یابد که به حق حبس خود استناد کند و از تمکین جلوگیری به عمل آورد و این انجام وظایف را منوط به دریافت کامل مهریه نماید.

استفاده از حق حبس زن باعث از بین رفتن نفقه نمی شود به عبارت دیگر زنی که از حق حبس استفاده می کند و تمکین نمی نماید باز هم می تواند نفقه اش را از شوهر مطالبه کند و اگر شوهر نفقه را پرداخت نکرد باعث طلاق زن خواهد بود .

 موارد از بین رفتن حق حبس زن:

۱- تمکین خاصی که زن انجام می دهد، یعنی پیش از مراسم عروسی یا پس از آن، چه از جلو و چه عقب اگر  زن رابطه نزدیکی برقرار کند باعث از بین رفتن حق حبس او خواهد شد.

۲- تمکین عامی که زوجه انجام می دهد که با اشاره به رویه دادگاه های کشور از رای وحدت رویه سال ۱۳۹۰ چنان چه زن بدون این که رابطه نزدیکی با شوهر برقرار کند از شوهر اطاعت نموده باشد و در خانه او شروع به زندگی کرده باشد دیگر این این اختیار آن دارد که از حق حبس خود استفاده کند.

روش های دفاع زن در دعوای عدم تمکین:

شخص زوج به عنوان خوانده دعوای عدم تمکین باید دلایل موجه و قانونی خود را که سبب عدم تمکین او بوده است به دادگاه تقدیم نماید و موضوع را شفاف سازی کند که به چه دلیل در مسیر عدم تمکین قرار گرفته است. مثلاً زن این امکان را دارد که رفتن به حج واجب یا بیماری واگیردار شوهرش را یا معاشرت های سوء شوهر را به عنوان دلیل برای عدم تمکین خود اظهار نماید.

عقد و تمکین :

تمکین
تمکین

اگر قرار باشد زن تمکین انجام دهد و خواسته های مشروع و عقلانی زوج  را اطاعت نمایند، زوج هم در مقابل الزام به پرداخت نفقه را دارد. بنابراین تمکین زن مشروط به پرداخت نفقه شامل خوراک، پوشاک، مسکن و آن چه در قانون ذکر شده از سوی زوج می باشد. زمانی که عقد نکاح منعقد می شود ممکن است که تا یک مدت  زن در خانه پدری خود با آن ها زندگی کند. پس تا وقتی که مرد خانه ای برای زندگی در زیر یک سقف و به صورت اشتراکی تهیه نکرده است این امکان برای او وجود ندارد که به عنوان رد درخواست های شرعی خود از سوی زن در مرجع قضایی اقامه دعوا کند و خواستار تمکین زن شود و او را ناشزه قلمداد کند. بنابراین حق، زمانی برای مرد محقق می شود که در زیر یک سقف در یک خانه مشترک با زوجه زندگی کند.

تکلیف زوجه بعد از صدور رای دادگاه به تمکین:

در مورد این موضوع ، قانون صحبتی نکرده است و مدت زمان محدودی برای این موضوع پیش‌بینی نشده است. اما عقل و عرف و منطق حکم می کند اگر بازهم او از تمکین سرباز زند و یا این که برای تمکین مجدد، زمان بسیار زیادی را سپری کند و به حکم دادگاه بی اعتنا شود باز هم ناشزه خواهد بود.