جرایم رایانه ای|انواع جرایم رایانه ای|مجازات جرایم رایانه ای|نکات مهم جرایم رایانه ای

جرایم رایانه ای چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی جرایم رایانه ای چیست؟ و شرایط جرایم رایانه ای پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم جرایم رایانه‌ای :

شکل جدیدی از جرایم  است که با توسعه زود هنگام و گسترش رایانه ها از طریق رایانه در محیط سایبری اتفاق می‌افتد . جرایمی مانند جعل و کلاهبرداری و سرقت رایانه‌ای را می توان با کلیات قانون مجازات اسلامی مورد بررسی و ملاحظه قرار داد. اما جرم هایی نظیر دسترسی غیر مجاز و استفاده از پهنای باند بین المللی و غیره دارای وجوه گسترده ای هستند. که متخصص شدن در آن حوزه و درک مفاهیم و جرم های مربوط به آن نیازمند پیشینه و تجربه ی زیادی در این زمینه و کار کردن عملی می باشد. 

جرم دسترسی غیر مجاز:

افرادی که دارای صلاحیت لازم نیستند، چنان چه به اطلاعات محافظت شده ای دسترسی بیابند، این عمل بزه تلقی شده و برای آن مجازاتی پیش بینی شده است.

شنود غیرمجاز:

در شنود غیرمجاز ، شنود اطلاعات در هر یک از روش های انتقال اطلاعات یعنی الکترونیکی یا غیر الکترونیکی انجام می شود و از جمله جرایم مدرن می باشد که با پیشرفت تکنولوژی بسیار توسعه یافته است. در ماده ۲ قانون جرایم رایانه‌ای در مورد شنود رایانه‌ای بیان شده است که چنان چه هر فردی به شکلی غیر مجاز و یا در حال انتقال ارتباطات غیر عمومی یعنی خصوصی ، سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را مورد شنود قرار دهد، مجرم تلقی می شود.

جرایم رایانه ای
جرایم رایانه ای

جعل رایانه‌ای:

در ماده ۶ قانون جرایم رایانه‌ای در تعریف جعل رایانه‌ای چنین آمده است که اگر کسی به شکل غیر مجاز مرتکب اعمالی از این دست شود، جعل رایانه‌ای کرده است و مجرم به حبس از یک تا پنج سال و یا جزای نقدی از ۲۰ میلیون ریال تا ۱۰۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می شود.

-اگر شخص اطلاعات قابل استناد را تغییر دهد یا اطلاعاتی را به شکل متقلبانه ایجاد یا وارد کند.

-اگر اطلاعات یا علامت های موجود در کارت های حافظهی قابل پردازش در شبکه‌های رایانه‌ای و مخابراتی و تراشه ها را تغییر دهد یا داده‌ها یا علائم راجع به آن‌ها را به شکل متقلبانه ای وارد نماید یا ایجاد نماید.

در ماده ی مذکور، ساختن یا تغییر دادن، رفتار مادی ضروری، برای احراز جرم جعل رایانه ای می باشد. پس این جرم با یک فعل مثبت انجام می شود. یعنی حتماً مرتکب باید ایجاد تغییر یا وارد کردن اطلاعات یا علائم روی داده ها مرتکب آن شود. مثلاً اگر یک نفر از یاد ببرد که اطلاعات ضروری را در سیستم وارد نماید، فعل او مثبت نیست و جعل رایانه‌ای انجام نداده است . چون اطلاعاتی را وارد نکرده یا تغییر نداده است.

جرم علیه عفت و اخلاق عمومی:

بر اساس ماده ۱۴ اگر کسی از طریق شبکه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های اطلاعات، موضوعات مستهجن را انتشار دهد یا پخش کند یا مورد معامله قرار دهد یا با نیت تجارت یا فساد تولید نماید یا نگهداری و ذخیره کند، جرم علیه عفت و اخلاق عمومی را مرتکب شده است. مرتکب به حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال یا جزای نقدی از پنج تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

منظور از محتویات مبتذل، آثاری می باشد که دارای تصاویر زشت باشد. آثار مستهجن و صور قبیحه در قانون به وسیله ی قانون گذار از هم متمایز شده است. و امکان این که مورد از مصداق های فساد فی الارض واقع نشود به صفر رسیده است. با توجه به این که تهدید و تحریک افراد به منظور دسترسی به این محصولات و یا آسان نمودن دسترسی آن ها و آموزش هم، جرم شناخته شده و واجد مجازات خواهد بود.

مصادیق جرم رایانه‌ای علیه عفت و اخلاق عبارت است از:

– انتشار صوت و تصویر و فیلم و متون غیر اخلاقی

– روسپیگری از طریق رایانه

– قوادی مثل زنا، لواط و مساحقه

– توریسم انحرافات جنسی

– هرزه نگاری یا پورنوگرافی کودکان و بزرگسالان

– ترویج برده داری جنسی

– رواج روابط جنسی آزاد

-قاچاق جنسی افراد

سرقت رایانه ای:

در ماده ۱۲ قانون جرائم رایانه‌ای چنین بیان شده است که چنان چه کسی به شکلی غیر مجاز، اطلاعات متعلق به شخص دیگر را بدزد اگر این اطلاعات در اختیار صاحب اطلاعات باشد، برای تحقق این جرم باید شروطی در نظر گرفته شود. میزان جزای نقدی سرقت رایانه‌ای برای بار اول شش تا پنجاه میلیون ریال و برای دفعه دوم است ۲۰ تا ۸۰ میلیون ریال در نظر گرفته شده است.

جرایم رایانه ای
جرایم رایانه ای

رفتار مجرمانه در سرقت رایانه ای برابر با ربودن است. دزدیدن در سرقت رایانه‌ای به دوشکل محقق می شود: در روش اول بعد از سرقت اطلاعات و داده های متعلق به شخص دیگر، صاحب اطلاعات از اطلاعات به سرقت رفته محروم می شود. هیچ اثری از آن برایش باقی نمی ماند. مثل سرقت از طریق کات کردن. در روش دیگر بعد از آن که سرقت رایانه ای اتفاق افتاد، یک نسخه از اطلاعات هم چنان در اختیار صاحب داده‌ها باقی می ماند که عموما این شکل از سرقت با کپی کردن محقق می شود.

کلاهبرداری رایانه ای:

بر اساس ماده ۱۳ اگر کسی به شکل غیر مجاز از شبکه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی استفاده کند و اعمالی نظیر وارد کردن تغییر محو ایجاد یا متوقف کردن داده ها یا مختل کردن شبکه پول یا مال یا منفصل یا خدمات یا امتیازات مالی برای خودش یا دیگری به دست آورد کلاهبرداری رایانه ای کرده است.

هر شکل از کلاهبرداری که به وسیله رایانه اتفاق می‌افتد کلاهبرداری رایانه ای نخواهد بود. این جرم در فضای خاصی قابلیت ارتکاب دارد. آن هم در فضای مجازی و میان داده های رایانه ای و سامانه های کامپیوتری می باشد .

اگر بخواهیم تفاوت آن را  با کلاهبرداری سنتی مطرح کنیم، باید بگوییم که کلاهبرداری سنتی در دنیای واقعی اتفاق می‌افتد و  بزه دیده فریب خورده و مالش را در اختیار کلاهبردار می گذارد. اما در کلاهبرداری رایانه ای شخص کلاه بردار به وسیله فضای مجازی با تغییر داده ها و مشخصات فرد چه بسا بدون این که بزه دیده مطلع از این موضوع باشد، اموال وی را می .برد مثلا ممکن است کلاهبردار به وسیله فضای مجازی در اطلاعات حساب بانکی افراد دست کاری نموده و هر آن چه در حساب او وجود دارد را برداشت کرده و به حساب خود واریز کند.

این را هم باید در نظر داشت که چنان چه فردی ناشناس به وسیله تلفن با فرد دیگری تماس گرفته و او را فریب داده و وسیله صندوق خودپرداز بانک با ارائه دستورات متقلبانه پول را از حساب قربانی خارج نموده و به حساب خود واریز کند با وجود آن که بزه دیده اقدامات بانکی را خودش با میل خود انجام داده اما این عمل مصداق اقدامات متقلبانه و از مصادیق کلاهبرداری می باشد.

در ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری تشخیص مصداق کلاهبرداری بر عهده مرجع قضایی گذاشته شده است. به کلاهبرداری رایانه‌ای  اسامی کلاهبرداری اینترنتی یا کلاهبرداری آنلاین هم تعلق می گیرد.

 هتک حیثیت و توهین و نشر اکاذیب به وسیله رایانه و شبکه مجازی:

 ماده ۱۶ و ۱۷ و ۱۸ قانون جرایم رایانه‌ای چنین آمده است که: 

چنان چه کسی از طریق شبکه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی چه صوتی چه تصویری یا فیلم خصوصی و خانوادگی یا رازهای دیگران را بدون توافق با او  و غیر از موارد قانونی، انتشار دهد یا در دسترس دیگران بگذارد به شکلی که سبب آسیب حیثیتی به  او شود، مرتکب جرم رایانه‌ای شده است.

اگر کسی با نیت ضرر زدن به دیگری یا تشویش اذهان عمومی و مقامات رسمی از طریق شبکه های رایانه ای یا مخابراتی اخبار دروغی را منتشر کند یا در دسترس دیگران بگذارد یا به همان نیت اقداماتی برخلاف واقع مستقیماً یا به شکل نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی به صورت واضح یا تلویحی نسبت دهد، مرتکب جرم هتک حیثیت و توهین و نشر اکاذیب به وسیله فضای مجازی شده است.

جرایم رایانه ای
جرایم رایانه ای

مفهوم جاسوسی رایانه‌ای:

در ماده ۳ قانون جرایم رایانه ای چنین آمده است: اگر کسی به شکل غیر مجاز نسبت به اطلاعات پنهانی که در حال انتقال یا ذخیره شدن است دسترسی یابد و در شبکه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل های داده اقدام به این اعمال کند، مرتکب جرم  جاسوسی رایانه‌ای شده است. چنان چه به داده‌های مذکور دسترسی ایجاد شود یا کسب آن ها یا شنود محتوای سری در حال انتقال انجام شود، مجازات مرتکب از یک سال تا سه سال حبس یا جزای نقدی از ۲۰ میلیون ریال تا ۶۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات خواهد بود.

اما در دسترس قرار دادن اطلاعات مذکور برای افراد بی صلاحیت حبس از ۲ تا ۱۰ سال خواهد داشت. بر ملا کردن یا در دسترس قرار دادن اطلاعات مذکور برای دولت یا سازمان یا شرکت یا گروه بیگانه و عاملان آن ها ۵ تا ۱۵ سال حبس را به دنبال خواهد داشت.

پولشویی:

از مهمترین جرایم رایانه ای در زمینه اقتصادی پولشویی می باشد.که آثار بسیار زیان باری در اقتصاد دارد. زمانی که فرد بعد از آن که درآمد های نامشروع کسب نمود. با اعمال اقدامات فریبکارانه اموال به دست آمده را سفید نمایی کند و مشروع جلوه دهد، مرتکب جرم پولشویی شده است. عمو ما مرتکب جرم پولشویی آن را به کمک افراد دیگر انجام میدهد. حتی ممکن است افراد از نحوه و شکل جرم بی اطلاع باشند یا با مباشر جرم اولیه، تبانی کرده باشد.

بنابراین هر شکل از تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از منافع حاصل از فعالیت های غیر قانونی با آگاهی از این که به شکل مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه ارتکاب جرم است نوعی پولشویی خواهد بود. وقتی پول نا مشروعی به سیستم مالی  کشور خصوصاً بانک وارد می شود، ویژگی های این پول نامشروع به موجب معاملات بی شمار بانکی که در روز صورت می‌گیرد نامشخص می  شود.

یکی از مجازات هایی که در مورد جرم پولشویی در قانون بسیار بر آن تاکید شده است مصادره ی اموال و منافع حاصل از جرم می باشد. با توجه به این که هدف از پولشویی قانونی جلوه دادن درآمدهای مجرمانه و نامشروع و در نهایت بهره بردن آزادانه از این درآمدها می‌باشد، محروم نمودن مجرمین از این درآمدها، هدف ارتکاب به پولشویی و جرایم مرتبط با آن را کاهش خواهد داد.

جرم  کپی رایت:

جرم کپی رایت و حقوق مولف قادر است،  سبب ورود زیان های جبران ناپذیری به یک برند ایجاد شده شود. حق تکثیر  وحق نشر و کپی رایت دسته ای از حقوق منحصر شده ای می باشد که محدود به خالق یک اثر و اصیل می باشد. این انحصار شامل نشر، الگو برداری، اقتباس در شیوه بیان نو، تکثیر، پخش، نمایش عمومی اثر و تولید مجدد اثر می باشد. در حال حاضر در قانون کشور ما ضمانت اجرایی یکپارچه‌ای برای رعایت نکردن کپی رایت وجود ندارد و قوانین متعدد و پراکنده ای در این زمینه نگارش شده است.

تروریست رایانه‌ای:

جرایم رایانه ای
جرایم رایانه ای

از جرایم سایبری بین المللی و بین الملل دولتی می باشد. آثار مخربی در روابط دولت ها به وجود می آورد. جرم های سایبری سازمانی قادر است جنگ میان دولت‌ها را سبب شود. تروریست های رایانه‌ای همچون تروریست های معمولی اهداف سیاسی برای ارتکاب جرم دارند. نکته قابل توجه این که، خطر آن ها فقط محدود به رایانه‌های دولتی نیست.

چه بسا سیستم های شرکت های خصوصی و حتی غیر انتفاعی هم در معرض آسیب آن ها واقع می‌شود. با توجه به اهداف سیاسی خاصی که دسته های تروریستی مدنظر قرار می دهند، احتمال دارد که به هر رایانه‌ای که محتوای مورد نظر آن ها را در اختیار داشته باشند حمله کنند. البته رایانه های دولتی مضاف بر تروریست ها عمو ما مورد حمله ی جاسوسان  هم واقع می شوند.

احتمال جرایم ‌رایانه سیاسی با افزایش مهارت تعداد زیادی از افراد در زمینه برنامه نویسی و وارد شدن به سیستم های رایانه ای روز به روز در حال افزایش است. تروریسم و جاسوسی رایانه‌ای صرفاً تهدیدی برای شبکه‌های رایانه ای نیستند. جرایم رایانه‌ای می‌تواند امنیت و خلوت افراد را هم همچون جامعه در خطراندازد و صدمات جبران ناپذیری را وارد کند.