حبس تعزیری|شرایط حبس تعزیری|نکات مهم حبس تعزیری

حبس تعزیری چیست

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی حبس تعزیری چیست؟ و شرایط حبس تعزیری پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه حبس تعزیری

حبس تعزیری از جمله مجازاتی می باشد که مقدار آن در شرع تعیین شده است و قانونگذار مقدار مجازات آن را مشخص نموده است. حبس تعزیری به ۸ درجه تقسیم‌بندی می‌شود که حبس تعزیری درجه یک شدیدترین و درجه ۸ خفیف ترین آن می باشد. در برخی مواقع تخفیف و تبدیل حکم زندان تعزیری به جزای نقدی یا مجازات های جایگزین حبس میسر می باشد.

کیفر های مشخص شده در قانون مجازات اسلامی ایران به شکل کلی به پنج قسمت قابل تقسیم است؛ مجازات حد و قصاص و دیات و تعزیرات و اقدامات تامینی و تربیتی در برگیرنده ی عنوان حد و قصاص و دیه نمی باشد و شرایط ارتکاب جرم اندازه کیفر آن در شرع تعیین نشده است از دسته مجازات های تعزیری حبس و جزای نقدی و محرومیت از حقوق اجتماعی و مانند آن می باشد. مجازات های تعزیری مثل حبس و جزای نقدی در قانون مجازات اسلامی برای  اساس اصل اقتضا و اصل فردی سازی جرم و مجازات به چند درجه قابل تقسیم می باشد که اندازه مجازات هر درجه در قانون به وسیله ی قانونگذار تعیین شده است. به این مفهوم که جرم تعزیری با در نظر گرفتن طول مدت محکومیت آن در یک درجه از درجات مجازات های تعزیری واقع می شود.

حبس تعزیری
حبس تعزیری

مفهوم حبس تعزیری

در حقیقت حبس تعزیری حکم زندانی می باشد که مانند بقیه حبس ها از روزی آغاز می شود که محکوم علیه بر اساس رای قطعی و قابل اجرا ، زندانی می‌شود که در حبس تعزیری با وجود شرایطی دادگاه قرار است اجرای حکم را به عقب بیندازد و یا مجازات های دیگر را جایگزین حبس نماید. مجازات های تعزیری در قانون مجازات اسلامی به هشت درجه تقسیم بندی می شود و به بیان دیگر در شرایطی که شخصی مرتکب جرم تعزیری گردد به یکی از این درجات محکوم خواهد شد و به کیفر تعزیری می‌رسد.

مثلاً مجرمی که به جرم توهین ارتکاب یافته است به مجازات درجه ۷ محکومیت می‌یابد. مجازات های تعزیری  باید ذیل حد و کمتر از مجازات های حدی باشند و برخلاف حدودی که شارع مقدس تعیین نموده است اندازه مجازات های تعزیری در قانون تعیین شده است و قاضی باید برای تعیین اندازه دقیق مجازات مجرم با در نظر گرفتن شرایط ارتکاب جرم تصمیم گیری نماید. به عبارت ساده تر قصد و سوء پیشینه و انگیزه و شخصیت مرتکب جرم مذکور در مشخص نمودن اندازه دقیق مجازات ها و حبس های تعزیری ملاک عمل قاضی واقع می شود. با عنایت به تبصره ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مجازاتی که حداقل آن بر اساس یکی از درجات فوق و حداکثر آن موافق با درجه بالاتر باشد از درجه بالاتر تلقی می شود.

مفهوم حکم تعزیری

قبل از این که به این پرسش که ماهیت حکم تعزیری چه چیزی می باشد پاسخگو باشیم نکته قابل توجه آن است که اول باید تعزیر را تعریف نمود. بر اساس ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی در مفهوم تعزیر مقرر شده است که تعزیر، کیفری می باشد که شامل عنوان حد و قصاص و دیه نمی باشد و بر اساس قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض قوانین حکومتی تعیین و جاری می‌شود. اندازه و کیفیت اجرا و قوانین راجع به تخفیف و تعلیق و سقوط و سایر مقررات تعزیری بر اساس قانون مشخص و مقرر می‌شود.

حبس تعزیری
حبس تعزیری

پس جرایم تعزیری در برگیرنده جرم هایی می باشد که قانون‌گذار آن را جرم تلقی نموده و در شرع اسلامی وارد نشده است و احکامی که در این مورد به وسیله ی دادگاه صادر می‌شود حکم تعزیری خواهد بود. حدود مجازات های تعزیری در قانون مجازات اسلامی تعیین شده است. با این وجود اندازه و کیفیت تعزیر توسط قاضی مشخص می‌شود و قادر است با توجه به شرایطی مثل وضعیت روحی و روانی مجرم در هنگام ارتکاب جرم و روش ارتکاب جرم و موضوعاتی از این دست حکم تعزیری را به شکل جزئی تعیین نماید. حکم تعزیری در واقع رای دادگاه راجع به ماهیت دعوای جزایی در مورد جرایم تعزیری می باشد که مشخص کننده یک کیفر تعزیری برای آن جرم تلقی می‌شود.

حبس تعزیری درجه 1

مفهوم حبس تعزیری درجه یک حکم به زندان بیشتر از ۲۵ سال می باشد. یعنی مجرم  به جرمی مرتکب شده است که کیفر آن حبس تعزیری درجه یک در نظر گرفته شده است. مثل جعل پول رایج ملی که مجازاتی که در قانون برای آن مقرر شده است بیش از ۲۵ سال زندان تعزیری می باشد. نکته قابل توجه آن است که رای حبس تعزیری درجه یک را با حکم زندان حدی نباید به اشتباه تصور کرد. مثلاً مجازات جرم اکراه در قتل حبس ابد می باشد. با این شرایط این شکل از حبس، زندان تعزیری محسوب می شود.

حبس تعزیری درجه 2

حکم زندان تعزیری درجه دو به مفهوم حبس بین ۱۵ تا ۲۵ سال می باشد. بر اساس ماده ۹ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری در شرایطی که مجرمین محکوم به حبس درجه ۲ و درجه ۳ و درجه ۴ یک چهارم از زمان حبس خود را سپری کرده باشند این امکان برای آن ها وجود دارند که از دادگاه صادرکننده ی حکم تقاضا نمایند تا در محدوده ی مشخص و معینی با به کار گرفتن جی‌پی‌اس و سیستم نظارت الکترونیکی رهایی یابند. قوانین ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی راجع به حبس های تعزیری درجه ۲ و ۳ و ۴ و نیز سپری شدن ربع از مجازات  حبس قابل جاری ساختن می باشد. بر اساس ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی در جرایم تعزیری درجه پنج تا درجه ۸ دادگاه قادر است در صورت وجود شرایط موجود محکوم به حبس را با توافق خود در محدوده مکانی معینی با وجود نظارت سیستم های الکترونیکی واقع گرداند.

حبس تعزیری درجه 3

مقصود از حبس تعزیری درجه ۳ حکم زندان بیشتر از ده سال تا پانزده سال می‌باشد. از دسته جرایمی که بر اساس  قانون مجازات حبس درجه ۳ آن را شامل می شود، جعل مهر و امضای رهبری یا روسای سه قوه و آدم ربایی و راهزنی می باشد. بر اساس ماده ۸ قانون کاهش مجازات های حبس تعزیری در شرایطی که محکومین به حبس درجه ۲ و درجه ۳ و درجه 4 یک چهارم مدت زمان حبس و زندان خود را سپری کرده باشند و شرایط مندرج در ماده ۵۷ قانون مجازات اسلامی هم برای آن ها مهیا باشد، قادر هستند از رای نیمه آزادی دادگاه استفاده کنند. قوانین ماده ۵۷ قانون مجازات اسلامی راجع به حبس های تعزیری درجه ۲ و درجه ۳ و درجه ۴ با وجود گذشتن یک چهارم مدت حبس امکان جاری ساختن را خواهد داشت.

حبس تعزیری درجه 4

حبس تعزیری
حبس تعزیری

بر اساس حبس تعزیری درجه چهار رای به زندان تعزیری بیشتر از پنج سال تا مدت ۱۰ سال می‌باشد. از دسته جرم‌هایی که مجازات آن ها حبس تعزیری درجه چهار می باشد سوءقصد به جان رهبری و مقامات جمهوری اسلامی و خرید و فروش و تقلب در سکه زدن و از بین بردن نظم و امنیت عمومی می باشد. بر اساس ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات های حبس تعزیری راجع به جرایم قابل گذشت اندازه ی بیشترین و کمترین حبس تعزیری درجه چهار تا هشت به یک دوم تبدیل شده است . با توجه به ماده ۱۱ قانون  کاهش مجازات های حبس تعزیری چنین مقرر شده است که حداقل و حداکثر مجازات های حبس تعزیری درجه چهار تا درجه 8 تعیین شده در قانون برای جرایم قابل گذشت به یک دوم کاهش می یابد.

حبس تعزیری درجه 5

حبس تعزیری درجه ۵ برابر با رای زندان تعزیری بیشتر از ۲ تا ۵ سال می باشد و دادگاه قادر است کسانی که به این جرایم مثل کیف زنی جیب و آتش زدن خانه یا اموال دیگران دست می زنند، آنها را به حبس درجه ۵ محکوم نماید. بر اساس ماده ۵۷ قانون مجازات اسلامی محکومیت حبس تعزیری درجه پنج تا هفت با گذشت شاکی و وثیقه، این امکان وجود دارد که مجرم از دادگاه با فراهم بودن شرایط و تقاضا از دادگاه حکم نیمه آزادی را به کار ببرد.

حبس تعزیری درجه 6

زندان تعزیری درجه ۶ بیشتر از ۶ ماه تا ۲ سال می باشد. رای زندان تعزیری درجه شش دربرگیرنده ی جرایمی مثل جعل اسناد غیررسمی و ورشکستگی به تقصیر می باشد. مجازات جرایم غیرعمدی که سبب حبس تعزیری درجه شش تا درجه هشت می شود امکان تبدیل به مجازات‌های جایگزین حبس را خواهد داشت که ماده ۶۸ قانون مجازات اسلامی در این رابطه مقرر داشته است که مرتکبان جرایم غیر عمدی به مجازات‌های جایگزین حبس محکوم می‌شوند. جز این که مجازات قانونی جرم ارتکابی بیشتر از دو سال زندان باشد که در این حالت انتخاب حکم به حبس تعزیری یا تبدیل به مجازات جایگزین حبس اختیاری خواهد بود .

حبس تعزیری درجه 7

حبس تعزیری
حبس تعزیری

منظور از حبس تعزیری درجه هفت ۹۱ روز تا ۶ ماه زندان می باشد و نیز اگر کیفر یک جرم بر اساس هیچ یک از درجات مجازات های تعزیری قابل جرم انگاری نباشد آن مجازات درجه هفت تلقی می‌شود. محکومان به مجازات حبس درجه ۷ اگر پیشینه محکومیت کیفری به دسته ای از جرایم را دارا نباشد زندان آن ها قابل  تبدیل به مجازات های جایگزین حبس مثل خدمات عمومی و جزای نقدی و محرومیت از حقوق اجتماعی و مانند این موارد می باشد.

حبس تعزیری درجه ۸

مجازات حبس تعزیری درجه ۸ رای به حبس تا ۳ ماه می باشد. بر اساس قانون مجازات اسلامی اشخاصی که به مجازات حبس در جه هشت محکوم می شوند به جای سپری کردن دوره محکومیت خود در زندان می توانند به مجازات‌های جایگزین حبس و جزای نقدی و خدمات عمومی و مانند آن محکوم گردند که در این راستا ماده ۶۵ قانون مجازات اسلامی مقرر داشته است؛ مرتکبان جرایم عمدی که بیشترین مجازات قانونی آن ها سه ماه حبس می باشد به جای حبس به مجازات جایگزین حبس محکوم خواهند شد.