حق ارتفاق|نکات مهم و شرایط حق ارتفاق|تفاوت حق ارتفاق و حق انتفاع

حق ارتفاق چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی حق ارتفاق چیست؟ و شرایط حق ارتفاق پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه ویدیو حق ارتفاق

مقدمه حق ارتفاق :

از جمله مهمترین حقی که اشخاص راجع به اشیا و املاک برخوردارند حق مالکیت می باشد. با به وجود آمدن مالکیت بر اثر ارث یا قرارداد تملک یا حیازت مباحات آغاز می شود و رابطه ای بین مالک و مال به وجود می آید که به آن حق مالکیت اطلاق می شود.

مضاف بر این حق که حاصل از رابطه مستقیم بین مال و مالک می باشد حقوق دیگری نیز امکان دارد در اموال و املاک ایجاد شود که لزوماً دارای آن حقوق حق مالکیت راجع به عین مال نخواهد داشت.

این حقوق دارای وجه اعتباری هستند و یک عین ملموس در بین نمی باشد. از دسته ی این حقوق ارتفاع و انتفاع و حق سرقفلی و مانند این ها می باشد. حقوق ارتفاقی عبارتند از حق پنجره گذاشتن و مجرا و حق عبور و حق قرار دادن سرتیر و حق ورود شاخه درختان به املاک مجاور و حق گذر جوی آب و مانند این ها می باشد.

بر اساس ماده ۹۳ قانون مدنی، حق ارتفاق چنین مقرر شده است که حق ارتفاق حقی برای شخص در ملک دیگری می باشد. اما این تعریف جامع و کامل نیست و دارای ایراداتی است که در کتاب های حقوقی به آن اشاره شده است. نکته بسیار مهم آن که چنان چه شک و ابهام به وجود بیاید که حق ارتفاق برای فردی غیر از مالکین جاری است یا نه، اصل بر عدم وجود حق ارتفاق می باشد.

ویژگی های حق ارتفاق:

-حق ارتفاق قائم به ملک است و به زمین اختصاص می یابد. یعنی به نفع مالک زمین آن جاری می‌شود و هر شخصی که مالک زمین باشد قادر است از آن بهره ببرد. عموما حق ارتفاق در دو زمین متصل و نزدیک به هم به وجود می آید .

-حق ارتفاع از ملک پیروی می کند و بر مالکیت زمین شکل فردی دارد. به این مفهوم که همیشه با زمین انتقال  می ‌یابد.

-حق ارتفاق دائمی می باشد. هر چند مالک قادر است برای مدت مشخص و معینی برای شخص دیگر حق ارتفاق به وجود بیاورد.

حق ارتفاق
حق ارتفاق

-امکان تقسیم حق ارتفاق وجود ندارد. مقصود آن است که جنون جهت ارتفاع به نفع ملکی مشاع ایجاد شده باشد. بعد از تقسیم ملک حق ارتفاق فقط به نفع یکی نمی باشد و هر کدام به شکل مستقل حق برخورداری از این حق را دارند. در ماده ۱۰۳ قانون مدنی نیز به این موضوع اشاره شده است.

علل ایجاد حق ارتفاق:

حق ارتفاق به علل مختلفی به وجود می آید.

-قرارداد

عموما حق ارتفاق با همین روش به وجود می آید. با توجه به ماده ۹۴ قانون مدنی در این موضوع چنین بیان شده است که مالکان قادر هستند در ملک خود هر حقی را که تمایل داشته باشند راجع به دیگری به وجود بیاورند. بنابراین مالک زمین و ملک قادر است با قراردادی حق عبور یا حقوق دیگری را به فردی انتقال دهد .

-قانون

امکان دارد حق ارتفاق حاصل از رای مستقیم قانون و راجع به وضعیت طبیعی املاک صورت گرفته باشد. مانند زمینی که در قسمتی بالاتر از زمین دیگر قرار دارد و  طبیعتاً قانون نیز به آن احترام می‌گذارد و دارای حق ارتفاق به منظور فاضلاب و آب باران نسبت به زمینی خواهد بود که در بخش پایین تر آن واقع شده است.

حق ارتفاق
حق ارتفاق

در ماده ۹۵ قانون مدنی نیز چنین تنظیم شده است که اگر زمین یا خانه ی شخصی مجرای فاضلاب یا آب باران شخص دیگر بود صاحب خانه یا زمین قادر نیست از آن پیشگیری کند. جز در شرایطی که عدم استحقاق او روشن شود.

تفاوت حق ارتفاق و حق انتفاع

به شکل کلی تفاوت عقد ارتفاع و انتفاع را می‌توان در چند مورد خلاصه نمود.

-حق ارتفاق به مال غیر منقول اختصاص دارد. اما حق انتفاع امکان دارد راجع به مال منقول یا غیرمنقول باشد.

-حق ارتفاق برای ملک به وجود می آید. اما حق انتفاع برای شخص ایجاد می شود.

-حق ارتفاق همیشگی می باشد. اما حق انتفاع در موارد به خصوص، موقتی است.

انحلال حق ارتفاع:

در بحث خاتمه و انحلال حق ارتفاق در قانون مدنی صحبتی بیان نشده است. اما با در نظر گرفتن تعاریف علما و حقوقدانان که هر کدام به شیوه ای عناصر و دلایل جاری شدن حق ارتفاق را بیان داشته اند. این امکان وجود دارد که دو نظر عمده را مطرح کنیم:

الف) عده‌ای از حقوقدانان بر این باورند که آن چه ذاتا حق ارتفاق را به وجود می آورد عبارت است از

– وجود دو مال غیر منقول که از جمله موارد ذاتی حق ارتفاق می باشد

– وجود امتیازی برای یکی به ضرر مال دیگری وی

-تفاوت مالک آن دو  مال:

نتیجه ای که می توان از این عناصر اتخاذ نمود این است که  عدم وجود هرکدام از این موارد این امکان را به وجود می‌آورد که حق ارتفاق خاتمه یابد. مثلاً اگر شخصی حق ارتفاق را در یک ملک به وجود آورد یا مالک آن دو ملک یک نفر بود یا امتیازی برای دو طرف حق ایجاد شود یا اموال منهدم شده باشد حق ارتفاق از بین رفته و خاتمه می یابد.

از نظر دیگر حقوقدانان ویژگی های حق ارتفاق موضوعاتی مثل قائم به ملک بودن و اختصاص به زمین داشتن و تابع ملک و فرع بر مالکیت زمین بودن و همیشگی بودن و عدم تقسیم حق ارتفاق است. با عنایت به این ویژگی‌ها می‌توان به این  موضوع رسید که حق ارتفاق باید در زمین به وجود بیاید و  همیشگی و دائمی است و پس خاتمه ی یکی از این چهار ویژگی سبب انحلال حق ارتفاق و پایان آن می شود.

عده ی دیگری از علمای حقوق معتقدند حق ارتفاق یکی از این موارد است.

حق ارتفاق
حق ارتفاق

– حق ارتفاق حقیقی عینی می باشد و راجع به اموال غیرمنقول اصلی است.

– حق ارتفاق  پیروی  ملک می باشد. بنابراین با عنایت به این ویژگی ها، حق ارتفاق زمانی خاتمه می یابد که هر دو ملک از بین بروند. چون  دو ملک از ارکان اصلی حق ارتفاق می باشند . ضرر ادویه‌ای تنها دلیل از بین رفتن حق ارتفاق همین موضوع می باشد .

انواع حق ارتفاق :

حق ارتفاق به سه دسته قراردادی و قانونی و بدون قرارداد و قانون قابل تقسیم است. حق ارتفاق از جمله موضوعات حقوقی می باشد که دارای انواع گوناگونی است. به بیان دیگر باید چنین مطرح نمود که علل ایجاد حق عبور و مرور با هم فرق می‌کنند و در همه موارد علل به وجود آمدن حق ارتفاق یکسان نیست.

ارتفاق قراردادی :

در واقع مالکان زمین و املاک دیگر این اختیار را دارا می باشند که هر شکل دخل و تصرفی را در ملک خود انجام دهند. پس آن ها قادرند از شیوه‌های قراردادهای کتبی حقوق ویژه‌ای را به اشخاص دیگری واگذار کنند. از جمله این حقوق که مالک قادر است با توجه به قراردادی که منعقد می کند به شخص دیگری انتقال دهد حق ارتفاق است. در این موضوع زوال و انحلال حق ارتفاق توام با فسخ قرارداد ایجاد می شود. پس هرگاه به هر علتی که قرارداد فسخ شود دیگر حق ارتفاق جاری نخواهد بود.

ارتفاق قانونی :

در موارد بسیاری ملاحظه شده است که حق ارتفاق بر طبق رای قانون به وجود می‌آید و هنگامی که این رای به واسطه مراجع قضایی صادر شد دیگر مالک اختیار جلوگیری از آن را بی علت ندارد. عموماً در این قضیه از موضوعات طبیعی و جغرافیایی ملک اساس صدور این حق قرار می گیرد. از نمونه‌های آن تجمع آب باران یک ملک در زمین زراعی همسایه می باشد.

ارتفاق بدون قرارداد و قانون :

حق ارتفاق
حق ارتفاق

در بعضی از موضوعات رویت شده است که حق ارتفاق منشاء قانونی ندارد و هیچ رایی از سوی قانون برای ارتفاق وضع نشده است. از سوی دیگر حتی هیچ حقی بین مالک و شخصی که دارای حقوقی می باشد، نیز جاری نیست. اما فرد به آسانی قادر است حق عبور و مرور در زمین دیگری را دارا می باشد.

سوال این است که منشاء ایجاد این حقوق چیست؟ عموماً هنگامی که شخصی از زمان قدیم با مالکی قول و قرار وضع نموده باشد تا حق عبور و مرور را دارا باشد و صاحبان بعدی ملک نیز بر این قول و قرار و وفادار باشد. اصل بر آن است که حق ارتفاق به وجود آمده و هیچ مشکل قانونی در این موضوع بر قرار نیست.

اثبات حق ارتفاق :

در موضوعاتی بحث حق ارتفاق به میان می آید. عموماً سوالات مبهمی بر اساسی در این باره مطرح می‌شود که مثلاً چنان چه همسایه‌ای که دارای مجرای فاضلاب با آب باران همسایگانش در ملک خود است. اگر از حق ارتفاق آن ها جلوگیری کند، تکلیف چیست؟ در پاسخ به این پرسش باید بگوییم که همسایگان قادرند به منظور ممانعت از ضایع شدن حقوق خود به واسطه محاکم قانونی اقدام کنند و با ارائه دادخواست حق ارتفاق بر علیه همسایه خود حقوق خود را مطالبه نمایند.

با توجه به آماری که در مراجع قانونی وجود دارد، در سال‌های اخیر بیشترین پرونده ها در موضوع حق ارتفاق به زمین های کشاورزی اختصاص دارد که عموماً در مراجع قانونی قابل پیگیری می باشد.

در اصطلاح حقوقی به این دسته از پرونده ها ممانعت از حق اطلاق می شود. با توجه به آن که حق عبور و مرور به ملک دیگری شرایط و چارچوب ها و ضوابط قانونی خاصی دارا می باشد باید در  راستای این دسته از پرونده‌ها از یک وکیل زبده و با تجربه بهره گرفت. زیرا اثبات حق ارتفاق در شکل کلی کار آسانی نیست و اشخاص قادر نیستند به آسانی از دلایل اثبات مناسب بهره برند.