خسارت تاخیر تادیه|نکات مهم و میزان خسارت تاخیر تادیه

خسارت تاخیر تادیه چیست؟

خسارت تاخیر تادیه
خسارت تاخیر تادیه

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی خسارت تاخیر تادیه چیست؟ و شرایط خسارت تاخیر تادیه پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه خسارت تاخیر تادیه

معنای تاخیر : تاخیر در لغت به معنای دیر کردن است .

معنای تادیه : تادیه ، در لغت به معنای پرداخت کردن است .

معنای تاخیر تادیه : شخصی که به موجب قرارداد و یا الزام خارج از قرارداد ، متعهد به پرداخت دین و یا انجام تعهدی شده باشد ، در صورت تاخیر از انجام تعهد خود ، مرتکب تاخیر تادیه شده است .

انواع تعهدات :

تعهدات به دو دسته تقسیم می شوند :

  • تعدد مطلوب :

تعهداتی که از نوع تعدد مطلوب می باشند ، اگر چه که برای انجام تعهد ،  زمان معینی دد نظر گرفته شده باشد ، اما در صورت تاخیر در انجام آن ، متعهد له  ، همچنان خواستار اجرای تعهد بوده و می تواند اجرای تعهد را همراه با جبران خسارت خود مبنی بر تاخیر در انجام تعهد ، مطالبه کند .

  • وحدت مطلوب :

در تعهداتی که به صورت وحدت مطلوب می باشند ، زمان انجام تعهد  ، برای متعهد له ، قید معامله بوده و در صورتی که در زمان مقرر ، متعهد ، تعهد خود را اجرا نکند ، دیگر امکان اجرای آن نبوده و در واقع ، متعهد له ، می تواند خسارت عدم انجام تعهد را مطالبه کند .

مفهوم خسارت تاخیر تادیه :

قانون گذار ، به منظور الزام افراد به انجام تعهدات خود در زمان تعیین شده ، برای تاخیر از انجام تعهد ، ضمانت اجرایی در نظر گرفته است . در ثانی  ، شخصی که تعهد به نفع او می باشد ، ممکن است با تاخیر متعهد ، دچار خسارت و زیان شده باشد . بنا براین  شایسته است که به منظور جبران خسارت زیان دیده نیز راه چاره ای اندیشه شده باشد .

به موجب ماده ی ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ، قانون گذار ، مطالبه  ی خسارت تاخیر تادیه را تحت شرایطی ، امکان پذیر دانسته است .

خسارت تاخیر تادیه
خسارت تاخیر تادیه

شرایط مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه :

مطابق ماده ی ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی  ، برای آن که متعهد له  بتواند خسارت تاخیر تادیه را از متعهد ،  مطالبه کند ، شرایطی لازم می باشد .

این شرایط عبارت است از :

  1. مطالبه ی داین :

داین ، در واقع همان شخص طلبکار می باشد .

طلبکار ، در صورتی می تواند پرداخت خسارت تاخیر تادیه را مطالبه کند که اثبات کند ، پرداخت دین را از مدیون مطالبه کرده است .

  1. تمکن مدیون :

مدیون ، برای  پرداخت دین ، باید تمکن و توانایی مالی داشته باشد تا ملزم به پرداخت خسارت تاخیر تادیه شود .

بنابراین در صورت اعسار و یا ورشکستگی مدیون  ، مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه ، امکان پذیر نمی باشد .

  1. امتناع مدیون از پرداخت دین :

مدیون با وجود داشتن تمکن مالی و مطالبه ی داین ، از پرداخت دین امتناع کند ، در صورت درخواست داین ، ملزم به پرداخت خسارت تاخیر تادیه خواهد شد .

  1. تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه :

مبنای مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه ، جبران خسارت داین می باشد .

داین در صورتی از تاخیر دین خسارت خواهد دید که در جامعه تورم بالایی وجود داشته باشد و به عبارتی مطابق ماده ی ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ، شاخص قیمت سالانه  ، از زمان سر رسید تا هنگام پرداخت ، تغییر فاحش کرده باشد .

بانک مرکزی ، نرخ تورم را در هر سال ، اعلام خواهد کرد .

  1. مطالبه ی خسارت تاخیر از جانب داین :

با وجود تمام شرایط فوق  ، در صورتی می توان مدیون را به پرداخت خسارت تاخیر تادیه ملزم نمود که شخص داین ، پرداخت خسارت تاخیر تادیه را تقاضا کرده باشد .

  1. وجه رایج بودن دین :

تنها خسارت تاخیر در پرداخت دیونی که وجه رایج می باشند  ، قابل مطالبه است و حتی اگر دین ، ارز خارجی باشد نیز ،  به استناد ماده ی ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ، نمی توان مطالبه ی خسارت تاخیر تادیه نمود .

مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه :

برای تعیین مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، باید به نکات زیر توجه نمود :

  • توافق طرفین :

طرفین ، داین و مدیون ، می توانند برای تعیین مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، با یکدیگر توافق و تراضی کنند که در این صورت ، این توافق با توجه به ماده ی ۱۰ قانون مدنی  ، معتبر بوده و طبق توافق طرفین ، مبدا خسارت تاخیر تادیه تعیین خواهد شد .

  • نظریه ی سر رسید دین :

مطابق این نظریه ، زمانی که زمان سر رسید دین فرا رسیده باشد و مدیون دین خود را نپردازد ، از تاریخ سر رسید دین ، خسارت تاخیر تادیه به مدیون تعلق خواهد گرفت .

این نظریه  ، به نفع داین بوده و برای الزام افراد به پرداخت به موقع دین خود ، مناسب تر می باشد .

  • نظریه ی مطالبه ی دین :

    خسارت تاخیر تادیه
    خسارت تاخیر تادیه

مطابق این نظریه ، مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، زمان مطالبه ی دین از جانب داین می باشد .

بنابراین حتی اگر موعد پرداخت دین ، یک اردیبهشت سال ۱۳۹۹ باشد و داین در اسفند ۱۴۰۰ پرداخت دین را مطالبه کرده باشد ، مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، اسفند ۱۴۰۰ می باشد و از این تاریخ به داین  خسارت تاخیر تادیه تعلق خواهد گرفت .

به دلیل سکوت قانون گذار در انتخاب یکی از این نظرات و تعیین مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، اختلاف نظر بین حقوق دانان وجود داشته و در نهایت ،  رویه ی محاکم به نظریه ی  مطالبه ی دین ، تمایل بیشتری نشان داده است .

مبدا محاسبه ی خسارت در اسناد تجاری :

در خصوص مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه اسناد تجاری ، قانون گذار در قانون تجارت  ، احکامی را بیان داشته است و علت این امر ، اهمیتی است که برای اسناد تجاری و روابط تجاری بین اشخاص در جامعه قائل می باشد .

  • مبدا خسارت در برات و سفته :

به موجب ماده ۳۰۴ قانون تجارت ،  مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه جهت مطالبه ی مبلغ برات و سفته ، از تاریخ اعتراض عدم تادیه  می باشد .

قانون تجارت ، در خصوص اسناد تجاری  ، مخارج اعتراض و مخارج صدور برات رجوعی را قابل مطالبه دانسته است .

در خصوص تاخیر از پرداخت این مخارج ، مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، روز اقامه ی دعوا می باشد .

به طور مثال  ،  ممکن است یک اردیبهشت سال ۱۴۰۰ اعتراض عدم تادیه انجام گرفته و در تاریخ یک بهمن  ، اقامه ی دعوا شده است .

مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ی  مبلغ برات و سفته ، یک اردیبهشت ،  و مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ی مخارج اعتراض و مخارج صدور برات رجوعی  ، یک بهمن می باشد .

  • مبدا خسارت در چک :

به موجب تبصره ی ماده ی ۲ قانون صدور چک ، دارنده ی سند تجاری چک ، می تواند کلیه ی خسارات  و هزینه های وارد شده را از صادر کننده ی چک ، مطالبه کند .

در خصوص مبدا محاسبه ی خسارت و هم چنین در خصوص هزینه های ذکر شده ،  اختلاف نظر وجود داشت که با استفسار از شورای نگهبان و پاسخ این نهاد  ، مبدا محاسبه ی  خسارت تاخیر تادیه ی  مبلغ چک ، از تاریخ چک تا زمان وصول آن می باشد .

بنابراین ، مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ی چک با سایر اسناد تجاری از قبیل برات و سفته ، متفاوت است .با توجه به این که مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ی چک با سفته تفاوت دارد با وکیل وصول سفته در شیراز مشورت کنید.

خسارت تاخیر تادیه
خسارت تاخیر تادیه

نحوه ی محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه :

برای محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، روش زیر مورد استفاده می باشد :

باید رقم شاخص سالانه ی زمان پرداخت دین را که به وسیله ی بانک مرکزی ،  برای سال قبل اعلام شده است را بر رقم شاخص سال سر رسید دین به اضافه ی مبلغ دین ،  تقسیم نمود . نتیجه ی بدست امده ، دین مورد مطالبه  ، به نرخ روز ، به عبارت دیگر ،  همراه با خسارت تاخیر تادیه ، می باشد .

امروزه برای محاسبه ی آسان تر خسارت تاخیر تادیه ، نرم افزار هایی پیش بینی شده است که افراد می توانند به راحتی با استفاده از این نرم افزار ها ، دین خود را به نرخ روز محاسبه کنند .

مطالبه ی مهریه :

قانون گذار ، در تبصره ی ماده ی ۱۰۸۲ قانون مدنی ، مطالبه ی مهریه به نرخ روز را پیش  بینی کرده است .

به موجب تبصره ی فوق  ، در صورتی که مهریه ، وجه رایج باشد ، خسارت تاخیر تادیه به آن تعلق گرفته است با این تفاوت که ، مبدا محاسبه ی خسارت تاخیر تادیه ، زمان سر رسید بوده و نحوه ی محاسبه ی آن ، به صورت زیر  می باشد :

معدل تورم سال قبل را بر معدل تورم سال وقوع عقد  تقسیم کرده و سپس نتیجه ی بدست آمده را در مهریه  ضرب می کنیم . نتیجه ی بدست آمده ، مبلغ مهریه ، به نرخ روز می باشد .

قواعد فوق ، همان طور که گفتیم ، در صورتی است که مهریه  ، وجه رایج بوده باشد و برای این امر ، تفاوتی نمی کند که عقد نکاح در سند رسمی درج شده و یا در سند عادی بوده باشد و در هر صورت ، مهریه به نرخ روز قابل مطالبه می باشد .