دادگاه|انواع دادگاه|صلاحیت دادگاه|تفاوت دادگاه و دادسرا

دادگاه چیست؟

دادگاه
دادگاه

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی دادگاه چیست؟ و نکات مهم دادگاه پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه دادگاه :

هنگامی که جرمی محرز می‌شود یا  دعوایی قرار است اقامه شود باید اطلاعات کافی برای تفکیک آن ها وجود داشته باشد. دادگاه ها به شکل کلی از ۲ نظر بررسی خواهند شد. صلاحیت ذاتی و محلی.

صلاحیت ذاتی دادگاه بدان مفهوم است که صلاحیت رسیدگی به اختلافات را دارا بوده و صلاحیت ذاتی دادگاه خود به چند دسته قابل تقسیم است. دادگاه حقوقی و دادگاه جزایی و دادگاه خانواده و دادگاه اطفال و دادگاه عمومی و انقلاب که در زیر مفصلاً به آن ها اشاره خواهد شد.

بر اساس اصل ۱۵۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مرجع رسمی تظلمات و شکایات دادگستری می باشد. ایجاد دادگاه ها و مشخص نمودن صلاحیت آن ها با توجه به حکم قانونی انجام می‌شود. اما اطلاع از این که وقتی که شخصی به دنبال تعقیب دعاوی خود باشد باید به کدام دادگاه رجوع کند بسیار مهم است.

دادگاه عمومی حقوقی:

دادگاه عمومی با توجه به قانون در مکان‌هایی که رئیس قوه قضائیه تعیین می‌کند ایجاد می‌شود. مشخص نمودن محدوده محلی و تعداد شعب آن نیز بر عهده رئیس قوه قضاییه می باشد. دادگاه عمومی و حقوقی با حضور رئیس شعبه یا دادرس علی البدل برگزار خواهد شد.

دادگاه عمومی حقوقی صلاحیت رسیدگی نخستین به همه دعاوی و امور غیر کیفری را خواهد داشت. جز در مواردی که قانون محکمه دیگری را مشخص نموده باشد. در اصطلاح صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی عام بوده و اصل بر صلاحیت آن می باشد.

دادگاه کیفری یک:

دادگاه گیفری یک در دسته ی دادگاه های عمومی جزایی واقع می شود. دادگاه کیفری یک در مرکز استان ها تاسیس می گردد .دادگاه کیفری یک، یک رئیس و دو مستشار دارد که با حضور دو عضو رسمی خواهد شد.

رسیدگی به جرم هایی که مجازات قانونی آن ها سلب حیات و حبس ابد و قطع عضو باشد، در صلاحیت دادگاه کیفری یک می باشد و نیز رسیدگی به جنایات عمدی نسبت به تمامیت جسمانی و یا به میزان یک دوم دیه کامل یا بیشتر از آن و جرایم مستوجب مجازات تعزیری درجه ۳ و بالاتر و نیز جرایم سیاسی و مطبوعاتی از دسته جرایمی می باشد که دادگاه کیفری یک صالح به رسیدگی آن ها می باشد.

دادگاه کیفری دو:

دادگاه کیفری دو نیز یک دادگاه عمومی کیفری تلقی می شود که یک رئیس یا دادرس علی‌البدل داشته و در هر شهرستان ایجاد می گردد. دادگاه کیفری  ۲ صالح به رسیدگی به همه ی جرایم می باشد. جز مواردی که بر اساس قانون در صلاحیت مرجع دیگر قرار داشته باشد.

دادگاه انقلاب:

در مرکز هر استان و با تایید ریاست قوه قضاییه  در محدوده ی قضائی شهرستان ها دادگاه انقلاب به وجود می‌آید.

این دادگاه دارای یک رئیس و دو مستشار بوده و با دو عضو رسمی می‌شود. دادگاه انقلاب در دسته مراجع اختصاصی قضایی قرار می‌گیرد اما با این وجود این مرجع را باید از مراجع کیفری محسوب نمود. بر اساس ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی کیفری

صلاحیت دادگاه انقلاب

دادگاه
دادگاه

– جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی.

-محاربه و افساد فی الارض و اقدام مسلحانه نسبت به نظام جمهوری اسلامی ایران.

– کلیه جرایم راجع به مواد مخدر و روانگردان و پیش سازهای آن.

– قاچاق اسلحه و مهمات و مواد تحت کنترل.

– توهین به بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام رهبری.

دادگاه تجدید نظر استان:

در مرکز هر استانی با هدف تجدید نظر در احکام قابل تجدیدنظر صادر شده از سوی دادگاه‌های عمومی و انقلابی که در حوزه آن استان قرار گرفته است، دادگاه تجدیدنظر ایجاد می‌شود که از یک رئیس و دو مستشار تشکیل شده است. دادگاه تجدیدنظر با عنایت به تجمیع فعالیت های قضایی این امکان را دارند دارای بیش از یک شعبه باشد. احکام صادر شده از دادگاه تجدیدنظر، قطعی و لازم الاجرا خواهد بود.

دادگاه خانواده:

دادگاه خانواده بر اساس قانون حمایت از خانواده که در سال ۱۳۹۱ به تصویب رسیده است با هدف دادرسی به امور و دعاوی خانوادگی ایجاد شده است. دادگاه خانواده از مراجع اختصاصی حقوقی می باشد.

یعنی نصب و عزل و برکناری آن ها به شکل کلی در صلاحیت قوه قضاییه می باشد.

دادگاه خانواده با حضور رئیس یا دادرس علی البدل و قاضی مشاور زن تاسیس می‌شود. صلاحیت دادگاه خانواده در دادرسی به اموری مانند ازدواج دائم و موقت و اجازه و اذن در ازدواج و ازدواج مجدد و مهریه و نفقه و جهیزیه و اجرت المثل دوره زوجیت تمکین و نشوز حضانت فرزند و طلاق زوج و زوجه و سرپرستی کودکان بی سرپرست و تغییر جنسیت و مواردی از این دست می باشد.

شورای حل اختلاف:

شورای حل اختلاف با هدف رفع اختلاف و برقراری صلح و سازش میان افراد حقیقی و حقوقی غیر دولتی تحت نظارت قوه قضاییه ایجاد می‌شود. در مواردی که در زیر به آن اشاره شده است قاضی شورا با مشورت اعضای تشکیل‌دهنده شورا به امور رسیدگی نموده و حکم مقتضی را صادر می کند.

-در مورد همه دعاوی راجع به تخلیه عین مستاجره به جز دعاوی راجع به سرقفلی و حق کسب و پیشه

-دعاوی راجع به تعدیل اجاره بها

-دعاوی مالی راجع به اموال منقول تا ۲۰ میلیون تومان

-صدور گواهی انحصار وراثت  و امور راجع به ترکه

-ادعای اعسار از پرداخت محکوم به در شرایطی که شورا به اصل دعوا رسیدگی کرده باشد

-دعاوی خانواده راجع به جهیزیه و مهریه و نفقه شامل قانون حمایت از خانواده نباشد.

-تامین دلیل

-جرایم تعزیری که فقط سبب مجازات نقدی درجه ۸ واقع شود

دیوان عالی کشور:

دادگاه
دادگاه

بر اساس قانون اساسی دیوان عالی کشور با هدف نظارت بر اجرای درست مقررات در مرجع قضایی و به وجود آمدن وحدت رویه قضایی و اعمال وظایفی که بر اساس قانون بر دوش آن قرار گرفته است، بر طبق معیار هایی که رئیس قوه قضاییه مشخص می نماید ایجاد گردیده است.

دیوان عالی کشور از بخش‌هایی مثل شعب تشخیص و شعب خاص هیئت عمومی وحدت رویه هیات عمومی شعب حقوقی و هیئت عمومی کیفری متشکل است.

از دسته تکالیف دیوان عالی کشور نظارت بر حسن اجرای قانون در دادگاه ها و برقراری وحدت رویه قضایی و حل اختلاف میان مراجع قضایی و تعیین مرجع صالح و رسیدگی به تخلف رئیس جمهور و موارد مکتوب دیگر در قانون می باشد.

دادسرا:

با توجه به ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری با هدف کشف جرم و تعقیب متهم و اعمال تحقیقات و حفظ حقوق عمومی و طرح دعوا در این مورد و نیز اجرای آرای کیفری و انجام امور حسبی و بقیه تکالیف قانونی در حوزه قضایی هر شهرستان و در جوار دادگاه های آن حوزه دادسرای عمومی و انقلاب تاسیس می‌شود. رئیس دادسرا دادستان می باشد که جز مواردی که در بالا ذکر شد اقامه دعوای ورشکستگی تاجر و تقاضای نصب و عزل قیم و ناظر و امین نیز بر دوش دادسرا می باشد.باید توجه کرد که ورشکستگی و اعسار با هم تفاوت دارند از این رو مقاله ای تحت عنوان تفاوت ورشکستگی و اعسار در سایت آمده است که به توضیح پیرامون این مسئله پرداخته و شما کاربر عزیز با مراجعه میتوانید اطلاعات لازم را بدست آورید.

در مقاله انواع دادسرا ها میتوانید وضایف دادسرا های مختلف را مطالعه کنید.

دیوان عدالت اداری:

دیوان عدالت اداری منحصراً یک مرجع عمومی اداری و عالی‌ترین مرجع اداری ایران تلقی می شود. دیوان عدالت اداری تحت نظارت رئیس قوه قضاییه ایجاد شده و مکان اصلی آن در تهران قرار دارد و از شعب بدوی و تجدیدنظر و هیات عمومی و هیئت های تخصصی تشکیل شده است. محدوده ی اختیارات و صلاحیت دیوان عدالت اداری عبارت است از رسیدگی به شکایت از تصمیمات و فعالیت های واحدهای دولتی و رسیدگی به شکایات از احکام و تصمیمات قطعی مراجع اداری  و کمیسیون‌های مالیات و هیئت های حل اختلاف و مواردی از این قبیل  و رسیدگی به شکایت از آیین نامه ها و بقیه قوانین دولتی  و رسیدگی به شکایات استخدامی.

دادگاه عالی انتظامی قضات

به طور کلی دادگاه عالی انتظامی قضات در تهران به وجود می‌آید و تعداد شعبه های آن با تعیین ریاست قوه قضاییه مشخص می گردد. اعضای دادگاه مذکور از میان قضاتی که دارای بالاترین پایه قضایی و حداقل ۲۵ سال سابقه کاری  دارند، به وسیله ی مقام مذکور انتخاب می گردد. دادگاه عالی انتظامی قضات مسئولیت رسیدگی به تخلفات و اشتباهات کلیه قضات را که این سمت را برعهده دارند بر دوش داشته است.

دادگاه انتظامی وکلا:

مقصود از دادگاه انتظامی وکلا مرجعی برای دادرسی و صدور حکم راجع به تخلفات وکلا و کارگشایان است. دادگاه انتظامی وکلا از سه وکیل پایه یک دادگستری به مدت ۲ سال از سوی هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری انتخاب شده است تشکیل می شود.

سایر مراجع قضاوتی در ایران:

با توجه به قانون و در نظر گرفتن شرایط و تدابیری که قانون درنظر داشته است، مراجع دیگری نیز وجود دارد که به مسائل حقوقی و کیفری به شکل تخصصی ویژه می پردازد. از دسته ی این مراجع قضایی می‌توان به دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه ویژه روحانیت و دادگاه نظامی و مراجع ثبتی و دادسرای جرایم رایانه‌ای اشاره کرد.

تفاوت دادگاه و دادسرا:

دادگاه
دادگاه

در تفاوت بین دادگاه و دادسرا باید اشاره کرد که درست است که هر دو از جمله مراجع قضایی به شمار می‌آیند اما دادسرا مرجعی فقط برای رسیدگی مقدماتی به دعاوی کیفری مثل سرقت و توهین و کلاهبرداری و غیره می باشد.

اما دادگاه ها با توجه به نوع صلاحیت رسیدگی به امور جزایی و مدنی که شامل امور خانواده و اموال و اشخاص و غیره می‌باشد. شروع به رسیدگی در دادسرا و دادگاه کیفری با تنظیم شکواییه شروع می‌شود اما در دادگاه ها عموماً با دادخواست آغاز خواهد شد.  دادسرا مرجعی می باشد که در آن برای پرونده قرار صادر می گردد و برخلاف دادگاه ها که رای صادر می شود.