دادگاه کیفری یک|صلاحیت دادگاه کیفری یک|نکات مهم

دادگاه کیفری یک چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی دادگاه کیفری یک چیست؟ و نکات مهم دادگاه کیفری یک پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

دادگاه کیفری یک :

هنگامی که شخصی با هدف شکایت از جرمی وارد یک مرجع قضایی می شود باید این اطلاعات را داشته باشد که برای شکایت از جرم به کدام مرجع رجوع نماید. در حقیقت آگاهی از این موضوع که هر جرم در صلاحیت رسیدگی چه دادگاهی می باشد از جمله تشریفات آیین دادرسی کیفری محسوب می شود که رعایت نکردن آن امکان دارد سبب صدور قرار عدم صلاحیت از سوی دادگاه شود.

یکی از مهمترین مراجع قضایی دادگاه کیفری یک است که باید گفت به شکلی مرجع رسیدگی به مهمترین دعاوی کیفری می باشد.

دادگاه کیفری یک
دادگاه کیفری یک

مفهوم دادگاه کیفری یک :

دادگاه کیفری یک بعد از تصویب قانون جدید آیین دادرسی کیفری به جای دادگاه کیفری استان واقع شد. بر طبق ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری این دادگاه متشکل از یک رئیس و دو مستشار می باشد که کافی است فقط دو عضو از این سه نفر حاضر شوند. در نتیجه جلسات دادگاه تشکیل می‌شود.

به دنبال این ماده تعیین شده است چنان چه رئیس دادگاه در این مکان حضور نداشته باشد ریاست جلسات دادرسی بر دوش مستشار خواهد بود که دارای سابقه و پیشینه قضایی بیشتری می باشد.

با عنایت به تبصره ۱ ماده ی ۲۹۶ دادگاه کیفری یک در مرکز استان و با تصدیق رئیس قوه قضاییه در حوزه قضایی شهرستان‌ها تاسیس می‌شود. در محل‌هایی که این دادگاه به وجود نیامده است به جرایم موضوع صلاحیت آن در نزدیکترین دادگاه کیفری ۱ در حوزه قضایی آن استان دادرسی خواهد شد .

جرایم قابل رسیدگی در دادگاه کیفری یک :

بر اساس ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری جرایمی در این ماده مقرر شده است که صلاحیت رسیدگی به آن ها در اختیار دادگاه کیفری ۱ می باشد. در حقیقت جرایمی که در برگیرنده ی این ماده هستند باید در دادگاه کیفری یک اقامه شود. بر اساس ماده مذکور صلاحیت دادگاه کیفری یک در رسیدگی به جرایمی می‌باشد که در زیر به شرح آن پرداخته شده است:

-جرایمی که مجازات آن ها سلب حیات می باشد فرقی ندارد که مجازات سلب حیات به سبب قصاص باشد یا حد و تعزیر.

-جرایمی که مجازات آن ها حبس ابد باشد فرقی ندارد که این حاصل از مجازات حدی صورت گرفته باشد یا مجازات تعزیری.

جرایمی که مجازات آن ها سبب قطع عضو باشد یا جنایات عمدی نسبت به تمامیت جسمانی با یک دوم دیه کامل یا بیشتر از آن انجام شود. مقصود از قطع عضو در این ماده قطع عضو حدی می‌باشد و منظور قطع عضو تعزیری نیست اما راجع به جنایات عمدی با مقدار یک دوم دیه کامل یا بیشتر مطلقا دادگاه کیفری یک صلاحیت دارد و فرقی ندارد که مجازات آن قصاص باشد یا دیه یا تعزیر. پس جرم قتل عمد همواره در رسیدگی به آن دادگاه کیفری یک صالح است.

-جرایمی که مجازات آن تعزیری درجه سه و بالاتر می باشد. این جرایم فرقی ندارد که شامل مجازات حبس و جریمه نقدی یا مجازات دیگری شود. در هر حال در صلاحیت دادگاه کیفری یک خواهد بود.

– جرایم سیاسی و مطبوعاتی نیز در رسیدگی به آن ها دادگاه کیفری یک صالح به رسیدگی می باشد.

دادگاه کیفری یک
دادگاه کیفری یک

جرایم قابل طرح مستقیم در دادگاه کیفری یک

مقصود از جرایمی که به شکل مستقیم در دادگاه کیفری یک مورد دادرسی واقع می شود آن است که جرم به دادسرا نمی‌رسد و به شکل مستقیم به دادگاه ارسال می شود.

در بین جرایمی که به شکل مستقیم در دادگاه اقامه می شود باید گفت چنان چه جرمی که شامل یکی از مجازات های عنوان شده در ماده ی ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری باشد و مرتکب جرم سنش کمتر از ۱۵ سال تمام شمسی باشد به جرم او در دادسرا رسیدگی نمی‌شود و مستقیماً جرم به دادگاه ارسال می شود.

اما باید در نظر داشت راجع به اطفال و نوجوانان مقررات بخش خصوصی برقرار است و نیز جرایمی که عنوان منافی عفت داشته باشد اگر مجازات هایی که در بالا ذکر شد شامل آن شود در دادگاه کیفری یک مستقیماً مطرح خواهد شد.

دادگاه کیفری یک مختص رسیدگی به جرایم نوجوانان

بر اساس ماده ی ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری باید در نظر داشت که اصل بر آن است که دادرسی راجع به جرایمی که از سوی اطفال و نوجوانانی که کمتر از ۱۸ سال تمام شمسی سن دارند در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان می باشد. به جز مواردی که در ماده ۳۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است.

جرایمی که شامل صلاحیت دادگاه کیفری یک و نیز دادگاه انقلاب می باشد در جایی که با تعدد قاضی مواجه شود چنان چه به وسیله ی اشخاص بالغ زیر ۱۸ سال تمام شمسی ارتکاب یابد در دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرایم نوجوانان دادرسی شده و متهم از همه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان جاری می‌شود، استفاده خواهد کرد.

نکته ی قابل توجه آن است که در هر شهرستان به اندازه ی لزوم شعبه یا شعبه هایی از دادگاه کیفری یک به عنوان دادگاه کیفری یک مختص رسیدگی به جرایم نوجوانان به منظور رسیدگی به جرائم موضوع این ماده تخصیص یافته است.

تعارض صلاحیت دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک

هنگامی که بین دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک  در صلاحیت آن ها تعارض حاصل شود یعنی موضوعاتی که در صلاحیت دادگاه کیفری یک هستند منافی صلاحیت دادگاه انقلاب نمی باشد. مثلاً رسیدگی به جرم فساد فی الارض در صلاحیت دادگاه انقلاب می‌باشد.

با عنایت به ماده ی ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی مجازات جرم فساد فی الارض اعدام بوده  و  مجازات اعدام حبس از دسته مجازات های سلب حیات می باشد.  بر اساس ماده ی ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری جرمی که مجازاتش سلب حیات است در صلاحیت دادگاه کیفری یک تلقی می‌شود.

بنابراین این سوال به ذهن متصور است که به جرم فساد فی الارض که مجازات آن سلب حیات می باشد در صلاحیت دادگاه انقلاب خواهد بود یا دادگاه کیفری یک و کدام مرجع به آن رسیدگی می کند. در پاسخ باید گفت که دادگاه انقلاب مرجع صلاحیت دار برای رسیدگی به این جرم می باشد.

مراحل رسیدگی به جرم

مقصود از پرونده‌ها رسیدگی به یک اتهام و مجرم و تعیین اندازه مجازات می باشد و همان طور که اشاره شد دادگاه‌های مختلفی امکان دارد به پرونده‌ها و موضوعات کیفری دادرسی کند.  در بالا هم  اشاره شد که تشریفات رسیدگی پرونده های کیفری آیین دادرسی کیفری اطلاق می‌شود. قانون آیین دادرسی کیفری هم یک قانون عام الشمول محسوب می‌شود و بر همه مراجع رسیدگی کیفری نظارت دارد. جز این که در مورد موضوع خاصی استثنا قائل شده باشد.

دادگاه کیفری یک
دادگاه کیفری یک

رسیدگی به جرم در دادسرا تا دادگاه کیفری یک

هنگامی  که جرمی محرز می‌شود و قانون گذار آن را جرم انگاری می‌کند و برای آن مجازات مشخص نموده است با توجه به این که روند رسیدگی به پرونده های کیفری عموما نظم عمومی و احساسات خدشه دار می شوند و یک مرجع قضایی تحت عنوان دادسرا به وسیله قانون گذار در نظر گرفته شده است تا در جوار دادگاه در پیش برد رسیدگی به پرونده کیفری فعالیت‌های ضروری را انجام دهد.

با عنایت به حضور دادسرا در آیین دادرسی کیفری شیوه ی رسیدگی به پرونده ها تا اندازه‌ای با آیین دادرسی مدنی فرق دارد. به منظور آن که دادسرا در جایگاه یک نهاد تحقیق و تحت تعقیب قادر باشد هدف خود را عملی کند باید علل شروع به تحقیقات ایجاد شود.

صلاحیت دادگاه کیفری یک و دو در جرایم متعدد

در ارتباط با تعدد جرایم و صلاحیت دادگاه کیفری یک و دو در دادرسی به آن ماده ی ۳۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری به شکل کامل تکلیف را مشخص کرده است. بر اساس ماده ی ۳۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری هر شخص که متهم به ارتکاب جرایم مختلف میباشد که رسیدگی به دسته از آن ها در صلاحیت دادگاه کیفری یک و دو و دسته از آن ها در صلاحیت محاکم انقلاب و نظامی باشد.

متهم نخست در دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به بارزترین اتهام و با اهمیت ترین اتهام را دارد  پای میز محاکمه قرار خواهد گرفت.

بعد از آن به منظور رسیدگی به اتهامات جزئی‌تر به دادگاه صالح فرستاده می شود. در شرایطی که اتهامات از نظر مجازات با هم برابر باشند. متهم بر اساس موضوع ارتکاب جرم به ترتیب در دادگاه انقلاب و بعد نظامی و کیفری یک یا کیفری دو مورد محاکمه قرار می‌گیرد و نیز با توجه به تبصره ۱ ماده ۳۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری اگر فردی متهم به ارتکاب جرایم متعدد شده باشد

که رسیدگی به دسته ای از آن ها در صلاحیت دادگاه کیفری یک و بخشی از آن ها در صلاحیت دادگاه کیفری ۲ یا اطفال و نوجوانان است، به همه ی جرایم ارتکابی متهم در دور دادگاه کیفری یک رسیدگی خواهد شد.

دادگاه کیفری یک
دادگاه کیفری یک

با توجه به تبصره ۲ ماده ی ۳۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است اگر جرمی به اعتبار امر یکی از موارد مندرج در ماده ۳۰۲ قانون مذکور در دادگاه کیفری یک اقامه شود و دادگاه بعد از دادرسی و تحقیقات ضروری و پایان جلسه دادرسی به این نتیجه برسد که عمل صورت گرفته از سوی مجرم عنوانش جرم دیگری می باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه کیفری دو می باشد. دادگاه کیفری یک به جرم مذکور رسیدگی کرده و حکم مناسب را صادر می کند.