دیه عقل|دیه ی زوال عقل یا نقصان عقل|

دیه عقل چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی دیه عقل چیست؟ و نکات مهم دیه عقل پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله دیه عقل

مقدمه دیه ی زوال عقل یا نقصان عقل :

بر اساس اموزه های دین مبین اسلام ، ارتکاب جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد ، عملی قبیح و نهی شده می باشد .

در شرع مقدس اسلام ، به منظور عدم ارتکاب این رفتار توسط افراد در سطح جامعه و هم چنین تنبیه مرتکب جنایت ، برای مرتکب جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد دو نوع مجازات اصلی در نظر گرفته است ‌.

در قانون مجازات اسلامی ، با توجه به تبعیت قانون گذار از شرع مقدس اسلام ، جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد مورد جرم انگاری قرار گرفته است و شخصی که مرتکب این جرم می شود ،.

دیه عقل
دیه عقل

نوع جنایت وارده ،به مجازات قصاص و یا پرداخت دیه :

  • اعمال مجازات قصاص :

در صورتی که مرتکب جنایت ، رفتار خود را له صورت عمدی انجام داده باشد ، در این صورت اگر شرایط اعمال و اجرای مجازات قصاص وجود داشته باشد ، مرتکب قصاص خواهد شد .

  • پرداخت دیه :

  • قبل از هر چیز توجه داشته باشید در شرایطی خاص دیه از سوی بیت المال پرداخت میشود که توضیحات آن در مقاله پرداخت دیه از بیت المال آورده شده است.

جنایت وارده اگر به نحو شبه عمد و یا خطای محض انجام شده باشد ، مرتکب به پرداخت دیه ی جنایت وارده محکوم خواهد شد .

اگر شرایط اعمال و اجرای مجازات قصاص وجود نداشته باشد ، مرتکب جنایت ، با توجه به سقوط مجازات قصاص و عدم امکان اجرای ان ، به پرداخت دیه محکوم می شود ‌.

دیه، به دو صورت مقدر و غیر مقدر می باشد.

اگر میزان دیه توسط شارع تعیین شده باشد ، دیه از نوع مقدر بوده و اگر میزان دیه توسط شارع تعیین نشده و میزان آن به تشخیص قاضی محکمه و با جلب نظر کارشناس تعیین شود ، دیه ، از نوع غیر مقدر که اصلاحا ارش نامیده نی شود ، می باشد .

در این مقاله ، بر آنیم که میزان دیه ای که به جنایتی که منجر به زوال عقل و نقصان آن شده ، تعلق می گیرد ، بپردازیم .

عقل و جنایت وارده بر آن :

جنایت نسبت به عقل و ایراد صدمه و اسیب به آن ، در زمره ی جنایت نسبت به منافع انسان می باشد .

عقل ، عضوی حیاتی و بسیار مهم و تاثیر گذار در زندگی انسان می باشد که اهمیت آن بر کسی پوشیده نیست و بنابراین نیازی به توضیح بیشتری در این خصوص نمی باشد .

اگر جنایت وارده ، منجر به ایراد صدمه به عقل شود ، با توجه به حساسیت موضع اسیب ، باید توجه داشت که امکان اجرای مجازات قصاص وجود ندارد . زیرا یکی از شرایط اجرای مجازات قصاص ، عدم احتمال تلف مرتکب و فرا تر رفتن قصاص از جنایت وارده می باشد .

بنابراین با توجه به ترس از تلف مرتکب جرم ، نمی توانیم مرتکب را قصاص کنیم و بنابراین همان طور که در ماده ی ششصد و هفتاد و هفت قانون مجازات اسلامی ذکر شده است ، حتی اگر جنایت وارده ، به صورت عمدی ارتکاب یافته باشد ، مرتکب قصاص نشده و ملزم به پرداخت دیه خواهد بود .

برای تعیین میزان دیه ای که به جنایت نسبت به عقل تعلق می گیرد ، باید توجه داشت که با توجه به اسیب وارده بر عقل ، باید دیه را تعیین کنیم .

دیه عقل
دیه عقل
  • دیه ی زوال عقل :

اگر جنایت وارده ، منجر به زایل شدن عقل مجنی علیه شود ، با توجه به اهمیت این عضو در بدن و زندگی انسان ، مرتکب ملزم به پرداخت دیه ، نفس یعنی دیه ی کامل می شود ‌.

  • دیه ی نقصان عقل :

ممکن است که جنایت وارده ، منجر به زوال عقل نشده باشد و در  واقع منجر به نقص عقل مجنی علیه شود ‌.

در این صورت ، شارع ، میزان دقیق دیه ی آن را تعیین نکرده است و بنابراین ارش ثابت خواهد بود و میزان آن را با جلب نظر کارشناسان متخصص ، قاضی محکمه به تشخیص خود تعیین خواهد کرد .

  • دیه ی ایجاد جنون ادواری :

جنون حالتی است که شخص مجنون ، فاقد قوه ی تمایز و تشخیص و ادراک می باشد .

اگر جنایت وارده ، منجر به ایجاد جنون ادواری در مجنی علیه شود ، به گونه ای که در پاره ای اوقات ، مجنی علیه در حالت جنون بوده و در زمان های دیگر در حالت نرمال و عادی می باشد ،

به موجب تبصره ی ماده ی ششصد و هفتاد و پنج قانون مجازات اسلامی ، ارش ثابت خواهد بود .

  • دیه ی زایل شدن و نقصان حافظه :

ممکن است که در اثر جنایت وارده ، حافظه ی مجنی علیه ، زایل شده و یا دچار نقص شود .

و هم چنین ممکن است که جنایت موجب ایجاد اختلال روانی به گونه ای که به حد جنون نرسد ، شود .

در هر دو صورت فوق ، به موجب ماده ی ششصد و هفتاد و شش قانون مجازات اسلامی ، ارش ثابت خواهد بود .

پس از پرداختن به میزان دیه ای که جهت ایراد جنایت نسبت به عقل در نظر گرفته شده است، لازم است که حالات مختلف ایراد جنایت را که ممکن است ایجاد شود را مورد بررسی قرار دهیم .

  • ورود اسیب و صدمات دیگر :

ممکن است که جنایت وارده ، علاوه بر زوال یا نقصان عقل ، متجر به ورود اسیب و صدمات دیگری نیز شود که در این صورت ، دیه ی اسیب و صدمات وارده ، از یکدیگر تفکیک شده و به طور جداگانه باید پرداخت شود .

به طور مثال در ماده ی ششصد و هفتاد و هشت قانون مجازات اسلامی، بیان میدارد که اگر در اثر جنایت وارده ، سر و یا صورت نیز دچار شکستگی شوند ، دیه ی آن ها نیز علاوه بر دیه ی جنایت وارده بر عقل دریافت خواهد شد .

  • بازگشت عقل پس از زوال آن :

ماده ی ششصد و هفتاد و نه بیان می دارد: که اگر در اثر جنایت  ، عقل مجنی علیه زایل شود و مرتکب دیه ی آن را که معادل دیه ی کامل می باشد را پرداخته باشد و سپس عقل مجنی علیه بازگردد ، در این صورت مجنی علیه ، ملزم است که دیه ی دریافت شده را مسترد کرده و برای جنایت وارده ، ارش ثابت خواهد بود ‌.

  • بیهوشی و اغمای مجنی علیه :

ممکن است که جنایت وارده ، موجب شود که شخص مجنی علیه ، به حالت اغما وارد شده و با بیهوش گردد .

در این صورت ، اگر شخص مجنی علیه فوت شود ، مرتکب حسب مورد ملزم به پرداخت دیه  ی نفس و یا در صورت وجود شرایط لازم ، محکوم به قصاص خواهد شد .

اگر شخص مجنی علیه ، فوت نشود و به هوش آید ، نسبت به مدت زمانی که  بیهوش بوده است ، مرتکب ملزم به پرداخت ارش خواهد بود .

اگر علاوه بر بیهوشی مجنی علیه ، اسیب های دیگری نیز وارد شده باشد ، علاوه بر ارش دوران بیهوشی ، دیه و یا ارش صدمات وارده نیز باید پرداخت شود .

دیه عقل
دیه عقل
  • ایراد جنایت نسبت به شخص بیهوش :

ممکن است که جنایت وارده ، نسبت به شخصی که در حالت اغما و یا بیهوشی به سر میپبرد انجام گرفته شده باشد که در این صورت از جهت تعیین دیه و ارش ، به منزله ی جنایت نسبت به شخص هوشیار خواهد بود .

حال نوبت به تعیین نحوه ی پرداخت دیه و مهلت پرداخت آن و مسئولین پرداخت آن ، رسیده است .

نحوه ی پرداخت دیه :

مرتکب جنایت ، اگر ملزم به پرداخت دیه شده باشد ، باید دیه را به نرخ روز پرداخت محاسبه و تادیه نماید .

نرخ دیه ، هر ساله توسط قوه ی قضاییه اعلام می شود و در سال هزار و چهار صد ، نرخ دیه ی کامل ، چهار صد و هشتاد میلیون تومان است ‌.

آیا تغلیظ دیه به دیه عقل هم تعلق میگیرد؟ در پاسخ باید بگوییم خیر تغلیظ دیه فقط درصورت مرگ به وراث تعلق میگیرد.

شرایطی وجود دارد کخ دیه را میتوان در اقساط پرداخت کرد و در خواست اعسار داد که میتوانید مقاله اعسار از دیه و اقساط دیه را مطالعه کنید شاید برای شما مفید واقع شد.

مهلت پرداخت دیه :

به موجب ماده ی چهار صد و هشتاد و هشت قانون مجازات اسلامی ، مهلت پرداخت دیه ، با توجه به نوع جنایت وارده تعیین می شود .

  • جنایت عمدی :

اگر جنایت به صورت عمدی انجام شود ، مرتکب باید دیه را ظرف یک سال قمری از تاریخ ارتکاب جنایت پرداخت کند .

  • جنایت شبه عمدی :

ممکن است که جنایت به صورت شبه عمدی واقع شود که در این صورت پرداخت دیه ظرف دو سال قمری از تاریخ وقوع جنایت انجام  می گیرد .

  • جنایت خطای محض :

جنایت به صورت خطای محض اگر انجام شود ، پرداخت دیه ظرف سه سال قمری از تاریخ ارتکاب جنایت انجام خواهد شد .

دیه عقل
دیه عقل

مسئولیت پرداخت دیه :

به موجب مقررات قانون مجازات اسلامی ، با توجه به نوع جنایت ، مسئولین پرداخت دیه ، مشخص می شوند .

  • اگر جنایت به نحو عمدی و شبه عمدی انجام شود ، شخص مرتکب ، ملزم به پرداخت دیه می باشد .
  • در صورتی جنایت خطای محض ، به وسیله ی اقرار شخص مرتکب اثبات شود ، خود مرتکب ملزم به پرداخت دیه خواهد بود و اگر جنایت به وسیله ی بینه ، قسامه و یا علم قاضی اثبات شود ، دیه را عاقله ی مرتکب خواهند پرداخت و هم چنین اگر اقرار مرتکب را عاقله وی تصدیق کند ، در این صورت نیز عاقله ملزم به پرداخت دیه می باشند .