رانندگی بدون گواهینامه|مجازات و نکات مهم رانندگی بدون گواهینامه

رانندگی بدون گواهینامه چیست؟

رانندگی بدون گواهینامه
رانندگی بدون گواهینامه

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی رانندگی بدون گواهینامه چیست؟ و نکات مهم رانندگی بدون گواهینامه پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه رانندگی بدون گواهینامه :

یکی از موضوعات پر بحث در حقوق شهروندی مبحث رانندگی و در اختیار داشتن گواهینامه  و پایبندی به قوانین و مقررات مربوطه می باشد .در همه ی کشورهای دنیا جهت کاهش حوادث رانندگی از روش های مختلفی استفاده می گردد تا این حوادث به حداقل برسد.

عنوان رانندگی بدون گواهینامه در بسیاری از پرونده‌های مهم در دادگاه های جزایی دیده می شود همه ما   می دانیم که در قانون مجازات اسلامی تنها یک ماده به این موضوع تخصیص یافته است است اما با در نظر گرفتن تناسب این جرم با ضررهای حاصل از حوادث رانندگی وی ابهامات زیادی در مورد نحوه وقوع جرم و اثبات آن برای راننده‌ای که که گواهینامه ندارد و ارتباط وی با میزان خسارتی که به زیان دیده وارد نموده بسیار موضوع مهمی است.

یکی از این ابهامات نحوه ی معاونت در وقوع جرم مذکور می باشد.باید در نظر داشت که پیشرفت تکنولوژی  همواره به نفع بشریت نبوده است  و به موازات آسان نمودن زندگی دردسرهای زیادی را هم موجب شده است است این مطلب دقیقا در مورد خودروها صادق است  هرچه انسان  شاهد پیشرفت ظاهری خودرو هست  از دیگر سو استفاده ی ناصحیح از خودرو خسارت هایی را به بار می‌آورد.

بنابر این پیش از پرداختن متن به موضوع مسئولیت مدنی راننده بدون گواهینامه نحوه جبران خسارت او باید به این نقطه رسید  چگونه  می توان از بروز حوادث رانندگی وی پیشگیری نمود یا به حداقل کاهش داد ؟از جمله  راه حل های قانونگذار الزام به اخذ گواهینامه رانندگی برای راننده می باشد.

سوالی که که در اینجا مطرح است اینکه گواهینامه چیست؟  در یک تعریف  مختصر باید بگوییم وقتی راهنمایی و رانندگی وی به اسم افراد اجازه نامه ای را برای  رانندگی با وسایل نقلیه صادر کند این اجازه نامه همان گواهینامه است شخص متقاضی گواهینامه باید شرایطی برای دریافت آن داشته باشد.

معاونت در رانندگی بدون گواهینامه:

همواره حوادث رانندگی  که ناشی از فقدان گواهینامه رانندگی است  از سوی  شخصی تنهایی انجام نمی شود فرضا یک اداره دولتی اتومبیل اداره را در اختیار فردی فردی که گواهینامه ندارد قرار می دهد با توجه به اینکه آگاه به نداشتن گواهینامه  او می باشد.

اگر فرد دچار حادثه شود آن کسی که اتومبیل را را در اختیارش گذاشته معاون در جرم رانندگی محسوب می‌شود. به هر حال ممکن است راننده‌ای تصادف کند و با هر دلیلی تقصیر  او ثابت گردد همین  موضوع کافی است تا جرم راننده  محرز  و و مجازات او تعیین گردد اما همه ما کمابیش می دانیم که فقدان گواهینامه عنصری از  قصور  غیر عمد راننده محسوب می شود به همین جهت فرض بر تقصیر راننده خواهد بود.

مسئولیت مدنی راننده بدون گواهینامه رانندگی:

از آنجا که بیمه مسئولیت مدنی دارندگان  وسایل نقلیه موتوری اجباری  است عموماً  در مورد طرق  جبران خسارت رانندگان خطاکار بحث کمتری است چون میزان خسارت  مقصر و زیانهای وارد شده به به زیان دیده از سویی محاکم قضایی تعیین می شود و این این موضوع به دلیل شلوغی دادگاه ها مشکلاتی را به بار می آورد که در یافت خسارت را پیچیده می نماید از این حیث بیمه اتومبیل جایگزین این پیچیدگی شده است است که به آسانی می توان خسارت وارده را دریافت نمود.

با توجه به قانون مجازات اسلامی که در سال ۹۲  به تصویب رسید و بر اساس ماده ۶ قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی کسانی که دارای وسایل نقلیه موتوری زمینی هستند  وقتی راننده‌ای تصادف کند کند و باعث بروز حادثه ای شود و این موضوع موضوع از سوی مراجع قضایی تثبیت گردد و یا در حالتی که راننده  مست  بود یا از مواد مخدر و روانگردان استفاده کرده باشد

به طوری که در احراز حادثه تاثیر داشته باشد یا راننده  فاقد گواهینامه رانندگی باشد و یا بین گواهینامه و وسیله  نقلیه مورد رانندگی وی تناسبی نباشد در این حالت شرکت بیمه این تکلیف را بر عهده دارد که بدون دریافت ضمانت ضرر و زیان متضرر را پرداخت نماید بعد از آن  هم این امکان برای او  وجود دارد به نمایندگی از سوی  متضرر جهت پس گرفتن  همه یا قسمت از مبلغ پرداختی به کسی که سبب زیان شده است رجوع کند.

رانندگی بدون گواهینامه
رانندگی بدون گواهینامه

سوال اینجاست که   اساس مسئولیت مدنی راننده‌ای که گواهینامه  مجاز چیست؟ یا اصلاً چرا راننده‌ای که تخلف می کند دارای مسئولیت مدنی می گردد؟ در فقه و قانون در پاسخ به این پرسش ها چند نظر مطرح شده است از آن جمله 1- نظریه خطر در  مقابل انتفاع و 2-نظریه  تقصیر.

بر اساس نظر  اول اگر  کسی  شرایط خطرناکی برای افراد دیگر ایجاد کند و از این شرایط به نفع خود بهره برداری نمایند مکلف است خسارات حاصل از از آن را جبران نماید خلاصه اینکه مطابق نظر طرفداران این نظریه اگر کسی از عملی منتفع می شود انصاف آن است که ضرر آن را هم  حمل نماید نتیجه اینکه همین که رابطه علت و معلول بین عمل شخص خطاکار با زیان وارده ایجاد شود او مکلف است خسارت را جبران نماید و دیگر نیازی به اثبات تقصیر او نیست.

با توجه به نظریه دوم هر مسئولیتی برمبنای یک تقصیر صورت می گیرد که طی آن شخصی که تقصیر نموده در واقع کاری کرده است که منجر به خسارت و زیان و آسیب به شخص دیگر شده است و این موضوع کاملاً غیرمنصفانه و دور از اخلاق می باشد پس باید این ضرر و زیان را جبران نماید.

البته که در مورد اساس مسئولیت مدنی اتفاقات رانندگی در بین حقوقدانان  و رویه قضائی اتفاق نظر موجود نیست بر اساس قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی که در اردیبهشت ماه ۱۳۳۹ به تصویب رسیده است  آنچه  اساس مسئولیت مدنی و جبران خسارت در حادثه های رانندگی محسوب شود تقصیر است اما به موازات آن در قانون بیمه مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۴۷ مبنای مسئولیت مدنی سر پیچی از  مسئولیتی  می باشد که مبتنی بر تقصیر باشد اما در قانون جدید بیمه اجباری مسئولیت مدنی مصوبه ۱۳۴۷ مسئولیت راننده نوعی می باشد.  

فرض های متعدد در مورد تصادف دو خودرو  با توجه به تقصیر راننده:

تقصیر به طور کلی دو نوع است: تقصیر عمد و تقصیر غیر عمد

اگر امری خسارت بار انجام شود که با هدف ضرر زدن به دیگری ارتکاب  یافته باشد این نوع از تقصیر عمدی است به بیان دیگر قصد اضرار می باشد.

رانندگی بدون گواهینامه
رانندگی بدون گواهینامه

تشخیص عمدی یا غیر عمدی بودن عمل ارتکابی بر عهده قاضی است و این  موضوع با بررسی وضع شخصی  مسئول صورت می گیرد اما  اگر کسی که عملی را مرتکب شود که قصدش احراز نتیجه آن عمل نبوده و بر اثر بی احتیاطی و غفلت انجام شده که اگر رخ نمی داد خسارتی هم بار نمی آمد این عمل  و قصور  شد غیر عمد می باشد در موارد متعدد شخصی که که غفلت می کند همچنان که از فعل خود اطلاع دارد  آن  فعل را  بی احتیاطی و غفلت نمی داند.

1- تصادف دو راننده یکی به تقصیر یکی به غفلت

اگر دو یا چند راننده با هدف زیان به دیگری و عمداً خسارت بزنند مقصر هستند پس چه راننده گواهینامه داشته باشد و چه نداشته باشد وقتی هدف ضرر زدن به دیگری است  مقصر بوده و باید جبران خسارت کند وقتی دو راننده که یکی غفلت و دیگری تقصیر نموده باشد موجب حادثه شوند آن که مقصر است مسئول جبران خسارت می باشد حتی اگر راننده مقابل با بی احتیاطی منجر به خسارت شود.

بر اساس نظریه قوه قضاییه  عدم مهارت در رانندگی شامل فقدان گواهینامه رانندگی هم می شود این امکان وجود دارد که شخص گواهینامه داشته اما بی مهارت باشد در عین حال نداشتن گواهینامه دلیل بر بی مهارتی فرد در رانندگی نیست مثلا فردی  به دلیل سن کم  فاقد گواهینامه  بوده اما مهارت بالایی در رانندگی دارد. این موضوع نباید باعث شود که این نتیجه برداشت گردد که فردی که گواهینامه دارد مهارت نداشته باشد بلکه برعکس.

تصادف حاصل از تقصیر غیر عمد دو راننده:

پرسشی که در اینجا به ذهن متصور است این است که شخص بی گواهینامه اگر  با راننده متخلف تصادف کند که تقصیر غیر عمد مرتکب شود آیا صرف گواهینامه نداشتن راننده مسئولیت را هر راننده خاطی رفع می کند  یا راننده متخلف هم هم باید جبران خسارت کند فرض کنیم راننده ای از فرعی وارد اصلی می شود و با خودرویی در اصلی تصادف می کند که گواهینامه ندارد اما برای بررسی این موضوع باید نگاهی به تاریخ حقوق روم کرد.

در حقوق  مزبور  اگر کسی به دلیل تقصیر خود زیان می دید جلال شعر این تقصیر عمدی باشد نمی‌تواند خسارت دریافت کند اما به مرور جهت کاهش آثار این  اصل نظریه تحمیل خسارت بر تقصیر شدیدتر را مطرح نمود در این اصل  هر کس  که تقصیر کمتری دارد  این امکان را دارد که خسارت خود را از مقصر شدیدتر دریافت کند.بنابراین در پاسخ به  سوال فوق صرف نداشتن گواهینامه راننده دلیل بر مسئول شناختن او برای جبران  کامل خسارت نیست.

بنابراین این گواهینامه نداشتن خود نوعی تقصیر  غیرعمد است از سوی دیگر  راننده دوم هم اگر اگر ثابت شود که تقصیرش غیر عمد است  هر دو راننده مسئولیت دارند با توجه به اینکه در ماده ۳۳۵ قانون مدنی تصریحی به اندازه مسئولیت نشده است با توجه به سابقه این مسئله در امامیه می توان گفت گفت مسئولیت هر دو راننده برابر است.

این نکته را هم باید در نظر داشت که شخص راننده فاقد گواهینامه از آنجایی که تقصیرش مسلم است باید عمد یا غیر عمد بودن راننده مقابل را ثابت کند تا از مسئولیت او کاسته شود در این مسیر این امکان را دارد که از نظر  افسر راهنمایی کمک بگیرد.

رانندگی بدون گواهینامه
رانندگی بدون گواهینامه

عوامل رفع مسئولیت راننده فاقد گواهینامه:

آنچه مسئولیت مدنی افراد را از بین می برد به سه دسته تقسیم می شود

۱- قوای قاهره  ۲-عمل شخص  ثالث ۳- تاثیر زیان دیده

در  اکثرتصادفات رانندگی راننده‌ای که گواهینامه ندارد باید خسارت را  جبران کند اما  این امکان برای او می باشد که  یکی از عوامل رافع مسئولیت مدنی اثبات نموده و خود را بری نماید و آن قوه قاهره می باشد یعنی باید احراز کند که عاملی خارج از اراده او و غیر قابل کنترل باعث تصادف شده است.

بنابراین راننده ای که گواهینامه ندارد صرف اثبات  عدم تقصیرخود یا  طرف مقابل  اورا بری نمی کند  که باید ثابت کند وقوع تصادف بر اثر عاملی خارج از از اراده او بوده است یعنی راهی برای گریز از خسارت نداشته است است و این تقصیر طرف مقابل همان قوه قاهره است در نتیجه اتومبیل راننده فاقد گواهینامه منفعل و اتومبیل مقابل اثرگذار در حادثه رانندگی  بوده است.