سفته و نکات مهم نگارش سفته|موارد ضروری در سفته

سفته چیست؟

سفته
سفته

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی سفته چیست؟ و شرایط سفته پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم سفته

سفته  مانند چک و برات ابزار پرداخت غیر پولی تلقی می شود که بر اساس آن صادر کننده تعهد می‌کند در یک تاریخ معین یا بدون تاریخ به شکل عند المطالبه مبلغ مشخصی را در وجه حامل یا فرد معین دیگری یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید.

تهیه سفته

تهیه سفته کار پیچیده ای نیست. سفته را بهتر است از بانک  تهیه نمود. البته سفته را از غیر بانک نیز می توان تهیه نمود منوط بر آن که موضوع جعلی بودن و گران‌تر از بانک بودن سفته، شخص را تهدید نکند.

قیمت سفته

هر سفته یک مبلغ اسمی دارد که روی فرم چاپی آن درج شده است و فقط تا همان مقدار می توان بر روی آن مبلغ نوشت. مثلاً به منظور صدور سفته ای به اندازه ۱۰ میلیون تومان باید سفته ای تهیه کرد که مبلغ اسمی آن کمتر از این مقدار باشد. قیمت هر ورق سفته بر اساس مبلغ اسمی آن فرق می‌کند که به عنوان مالیات از افراد اخذ می شود. مثلاً برای تهیه سفته ای که مبلغ اسمی آن ۱۵۰ میلیون باشد با توجه به تعرفه مصوب سال ۱۳۹۸ باید ۷۵۰۰ تومان به عنوان مالیات پرداخت نمود.

شیوه تکمیل سفته

سفته یکی از قراردادهای تجاری می باشد که از طریق آن شخص صادرکننده مکلف است مبلغ تعیین شده را در زمان معین یا به شکل عند المطالبه پرداخت کند. خرید سفته از معمول ترین کارها می باشد و  به همین جهت عموم مردم برای آن ارزشی قائل نیستند. اما چنان چه قوانین و مقررات این برگ تجاری، به شکل صحیح رعایت شود مزایای بسیاری خواهد داشت.

سفته در ایران به سبب دشواری هایی که در وصول آن وجود دارد از رده خارج شده است و مردم به منظور مبادلات خود بیشتر از چک استفاده می کنند. اما همچنان اشخاصی هستند که از سفته استفاده می نمایند. به همین سبب در این بخش از مقاله دادسرا یار  سعی شده است  به مفهوم و انواع سفته پردازد.

به عنوان فردی که صادرکننده سفته می باشد باید بعد از مهر و امضا و پیش از تحویل سفته نکاتی را رعایت کند.

فسخ تمبر مالیاتی به منظور دریافت برگ سفته

بانک به نسبت مبلغ مورد نظر فرد، وجهی را اخذ  می نماید که در اصطلاح قانونی گفته می‌شود فرد سفته خریده است. اما امروزه جایگزین فسخ، تمبر مالیاتی شده است.

درج تاریخ صدور سفته

تاریخی است  که شخص صادر کننده، سفته را به طرف مقابل می دهد.

ثبت مبلغ معین سفته

در حاشیه سفته مبلغی نگارش می شود. حداکثر مبلغی که شخص قادر است تضمین به پرداخت آن کند. نوشتن مبلغ به حروف در سفته ضرورت دارد.

مشخص نمودن گیرنده وجه

در این بخش از سفته باید نام شخصی که سفته به نفع او  صادر می شود درج گردد. یا از عبارت  در وجه حامل استفاده شود. اگر شخص تمایل ندارد که در بازار دست به دست به چرخد، باید از نگارش وجه حامل امتناع کرده و اسم فرد مقابل را ذکر نماید.

مشخص نمودن تاریخ تادیه سفته

سفته
سفته

بازپرداخت سفته را می‌توان به شکل قرارداد یا عندالمطالبه یا برای یک مهلت تعیین نمود. هر سفته یک فرم چاپی مخصوص را دارا می باشد که مندرجاتی در آن ذکر شده است و باید به طور صحیح آن را تکمیل نمود. بر اساس ماده ۳۰۸ قانون تجارت بعضی از این موارد خود از شرایط اساسی اعتبار سفته است که اگر آن ها رعایت نشود، سفته از اعتبار و سندیت می‌افتد. مانند مهر و امضا و مبلغ و گیرنده وجه و تاریخ پرداخت و بقیه مندرجات سفته مثل مکان تادیه.  این موارد باعث از اعتبار افتادن سفته نمی‌شود اما درج آن‌ها ضرورت دارد.

موارد ضروری در سفته

1- نام و نام خانوادگی گیرنده وجه

بر اساس ماده ۳۰۷ قانون تجارت در سفته، گیرنده ی وجه فردی می باشد که سفته در وجه یا به حواله کرد او صادر می گردد و ذکر نام او الزامی می باشد. اما در سفته برخلاف برات، صادر کننده قادر نیست به اسم و به نفع خودش آن  را صادر کند.

2– نام و نام خانوادگی صادر کننده وجه

این بخش نیز در سفته باید کامل شود.

3- مهر و امضای صادر کننده

اگر سفته  مهر و امضا نداشته باشد از درجه اعتبار خارج است و از سندیت می‌افتد.

4-تاریخ صدور

تاریخ صدور سفته  الزامی است. تاریخ صدور سفته به حروف نگارش می شود. اما باید روز و ماه و سال تاریخ صدور سفته ذکر شود و این موضوع الزامی است و اگر قید نشود سفته بی‌اعتبار خواهد بود.

5- مبلغ سفته

بر اساس بند ۱ ماده ۳۰۸ قانون تجارت تعیین مبلغ سفته، امروزه ضرورت دارد. اما اگر این شرایط  رعایت نشود سفته از اعتبار نخواهد افتاد. چون جزء شرایط اساسی تلقی نمی شود.

6- تاریخ پرداخت

بر اساس ماده ۳۸ ذکر تاریخ پرداخت در سفته الزامی است و می تواند عند المطالبه و در وعده معین یا به رویت باشد.

7- مکان پرداخت سفته

مکان پرداخت باید در سفته ذکر شود. اما بر اساس ماده ۳۰۸ از الزامات درج در سفته نیست و عدم ذکر آن سبب بی اعتباری سفته نمی شود.

8- تمبر مالیاتی

هزینه ای می باشد که به منظور خرید هر برگ سفته باید پرداخت شود و نرخ آن بر اساس مبلغ اسمی هست که فرق می کند.

9- نشانی محل اقامتگاه صادر کننده

این بخش  از سفته باید تکمیل شود. اما در ماده ۳۰۸ به عنوان شرط اساسی درج نشده است.

10- مکان پرداخت سفته

این موضوع نیز در سفته باید ذکر شود. اما شرط اساسی آن نبوده و خدشه‌ای به اعتبار سفته وارد نمی کند.

تفاوت میان سفته و چک

1- امتیاز اصلی سفته بر چک دسترسی سریع و آسان آن می باشد. به شکلی که با پرداخت مبلغ کمی به عنوان مالیات دارای یک برگ سفته خواهید شد. برعکس چک که دریافت آن از بانک تشریفات خاصی را می طلبد. مثل داشتن حساب جاری با گردش مالی مناسب و نیز عدم سوء پیشینه چک برگشتی و عدم بدهی بانکی.

2- چک از نظر حقوقی سند قوی‌تری تلقی می شود. به شکلی که عدم پرداخت آن مضاف بر ضمانت حقوقی مجازات کیفری صادر کننده را هم به دنبال خواهد داشت و صدور چک بلامحل یک جرم کیفری است.

3- تفاوت دیگر این دو سند در شیوه وصول آن ها می باشد که این مزیتی برای چک است. اگر سفته پرداخت نشود فقط با مراجعه به دادگاه حقوقی و اقامه دادخواست قابل مطالبه می باشد. اما چک با توجه به آن که سند رسمی و در حکم لازم الاجرا است مضاف بر آن که به وسیله دادگاه قابلیت مطالبه را دارد از روش ساده‌تر یعنی فقط مراجعه به اداره اجرای اسناد واقع در اداره ثبت هم قابلیت مطالبه را خواهد داشت.

4- فرق دیگر میان این دو سند آن است که در مورد چک اگر حساب خالی باشد، گواهی عدم پرداخت با هزینه کمی از بانک صادر می شود اما به منظور دریافت گواهی واخواست سفته باید هزینه بیشتری یعنی ۲ درصد مبلغ سفته را پرداخت کرد.

سفته
سفته

5- در سفته برای آن که قادر باشیم از برخی از مزایای اسناد تجاری مثل توقیف اموال بدون پرداخت خسارت احتمالی استفاده کنیم، حتماً باید پیش از طرح دعوا واخواست عدم تعدیل به دادگاه ارائه شود. اما در چک این شکلی نیست و بدون دریافت گواهی عدم پرداخت هم می توان اموال صادر کننده را بدون پرداخت خسارت احتمالی توقیف کرد.

6- اصولاً و قانون چک به منظور پرداخت های لحظه‌ای و به جای پول در نظر گرفته شده است. در حالی که سفته ابزاری است که به وسیله آن صادرکننده تعهد می کند، اعتباری را برای دریافت کننده در بانک لحاظ کند.

روش های صدور سفته

سفته را به سه روش می توان صادر کرد:

1- به نام شخص معین

2- در وجه حامل

در این حالت مالک سفته شخصی خواهد بود که آن را در اختیار دارد. اگر در سفته نام کسی که سفته به نفع او صادر می شود در ج نگردد، سفته در وجه حامل تلقی می‌شود.

3- به حواله کرد

اصطلاح به حواله کرد به مفهوم آن است یا وجه سفته به شخص معینی پرداخت شود که در متن سفته نام او شده است یا به هر کسی که او اعلام نموده است. عبارت به حواله کرد در حقیقت این اختیار را به شخص می دهد که  به وسیله ی سفته طلب خود را به شخص دیگری انتقال دهد.

تاریخ سفته

تاریخ سفته به یکی از سه روش زیر می تواند در متن سفته درج شود.

-عندالمطالبه

صادر کننده قادر است تاریخ چک را به شکل عند المطالبه ذکر کند که در این حالت هر وقت که  دارنده سفته بخواهد قادر است آن را از بانک دریافت نماید.

-به تاریخ مشخص

شخص در این حالت فقط در تاریخ معین شده بر روی سفته می تواند وجه را وصول کند.

-به رویت

در صورتی که سند سفته بدون تاریخ پرداخت نگارش شده باشد، تاریخ رویت سفته تاریخ پرداخت آن خواهد بود.

ظهرنویسی سفته

ظهر نویسی از جمله روش‌های رایج در اسناد تجاری از جمله سفته می باشد که برای یک سری موارد خاص انجام می شود که در زیر به شرح آن می پردازیم:

الف- ظهر نویسی بابت انتقال

در این حالت ظهرنویسی روش انتقال حقوق سفته است. پس  مضاف بر این که مالکیت سفته به دیگری انتقال می‌یابد همه حقوقی که از سفته حاصل می شود مثل طلب و ضمانت و غیره به انتقال گیرنده واگذار می گردد. اگر هدف از ظهر نویسی درج نشده باشد، فرض بر آن است که ظهرنویسی به منظور انتقال می باشد.

ب- ظهرنویسی بابت ضمانت

یکی از پرکاربردترین ظهرنویسی های سفته به منظور ضمانت است. به این شکل که شخص سومی پرداخت سفته را ضمانت می کند تا در صورت عدم پرداخت وجه آن در موعد مقرر، دارنده قادر باشد به آن شخص یا اشخاص رجوع کند.

ج-ظهرنویسی بابت وکالت

ظهرنویسی به منظور وکالت ظهرنویسی برای وصول هم نامیده می شود. در واقع یعنی دارنده سفته بی‌آن که مالکیت آن را به شخص دیگری منتقل کند با پشت‌نویسی شخص دیگر را مامور می کند که وجه آن را در سررسید از صادرکننده اخذ نماید.

آثار ظهرنویسی

سفته
سفته

اثر ظهرنویسی برای انتقال آن است که همه اشخاصی که سفته را پشت نویسی کرده اند، در صورت عدم پرداخت وجه سفته در سررسید صالح به پرداخت آن به دارنده هستند. به بیان حقوقی دارای مسئولیت تضامنی می باشند. یعنی دارنده سفته اختیار دارد تا در صورت عدم دریافت در سررسید و جه آن را از هر کدام از ظهرنویسان و صادر کننده دریافت و مطالبه کند.

برای این که دارنده سفته قادر باشد وجه خود را از هر کدام از ظهرنویسان مطالبه کند، باید طی مدت یکسال از تاریخ واخواست عدم تادیه، دادخواست خود را به دادگاه اقامه نماید. چون اگر دارنده سفته به این تکلیف قانونی عمل نکند، دعوای او علیه ظهرنویس ها قبول نمی شود.

مسئولیت قانونی عدم پرداخت وجه سفته

اصولا عدم پرداخت مبلغ سفته جرم نمی باشد و بر خلاف چک صدور سفته بلامحل مجازات کیفری ندارد و دارنده ثبت در شرایطی که این وجه نباشد، فقط قادر است به دادگاه حقوقی رجوع کرده و اعمال ضروری را انجام دهد. دارنده سفته باید در تاریخ سررسید آن را مطالبه کند. علاوه بر این بانک‌ها هم واخواست نامه چاپی مخصوص را در اختیار دارد در واقع در واخواست کپی کامل سفته نوشته می‌شود و دستور پرداخت وجه سفته که به وسیله دادگاه انجام می‌شود، درج می‌گردد.

واخواست سفته به منظور استفاده از مزایای اسناد تجاری از جمله خسارت تاخیر تادیه و توقیف اموال پیش از صدور حکم و بقیه مزایای تجاری ضرورت دارد. نکته قابل ذکر آن که در  سفته بدون واخواست هم امکان مطالبه مبلغ آن جاری است. اما در این شرایط سفته در حد رسید عادی تلقی می‌شود و دعوای ناشی از آن یک دعوای مدنی خواهد بود.

سفته مفقودی

اگر سفته گم شود و این مفقودی در نزد دارنده اتفاق بیفتد، باید به دادسرا رجوع کرده و مشخصات آن را اعلام کند و مفقودی آن را نیز به دادسرا ابلاغ نماید و صادر کننده را الزام کند که مجدداً سفته صادر نماید.

سفته تنزیلی

در بعضی موارد دارنده سفته قادر نیست تا زمان سررسید موعد پرداخت سفته صبر کند. در این شرایط او قادر است سفته خود را به قیمت کمتر از مبلغی که در آن درج شده است و در مقابل مبلغ کمتری به بانک بدهد. به این اقدام تنزیل سفته اطلاق می شود.