سقط جنین|مجازات سقط جنین|شرایط و ارکان جرم سقط جنین

 سقط جنین چیست؟

سقط جنین
سقط جنین

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی سقط جنین چیست؟ و شرایط سقط جنین پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم سقط جنین:

سقط جنین  یعنی بیرون کردن حمل پیش از زمان طبیعی زایمان به شکلی که زنده و قابل زندگی نباشد. در واقع سقط جنین اتلاف جنین می باشد. سقط جنین در ایران از لحاظ شرعی حرام است و از نظر قانونی نیز جرم انگاری شده است. اگر افرادی اقدام به این عمل کنند یا با درخواست سقط‌جنین راجع به نابودی آن همکاری نمایند از لحاظ قانونی مجرم خواهند بود و  به مجازات محکوم می شوند.

در قانون سقط جنین جرم انگاری شده است و در این مقاله از مجموعه مقالات حقوقی دادسرا یار سعی بر این است که راجع به  موضوع سقط جنین بررسی شود.

ویدیو مقاله سقط جنین

ارکان جرم سقط جنین

رکن مادی:

عنصر مادی به دسته رفتارهایی اطلاق می شود که باعث انجام یک جرم می گردد. عنصر مادی در جرم سقط جنین ضربه وارد کردن به زن باردار وخوراندن دارو به او و یا نشان دادن سایر روش های سقط جنین می باشد.

حاملگی زن:

در درجه نخست باید زن حامله بوده و جنین وجود داشته باشد. با توجه به این که جرم سقط جنین از جرایم مقید است، بنابراین برای احراز این جرم  حاملگی زن و وجود جنین از جمله شرایط تحقق این جرم می باشد .پس اگر زنی باردار نباشد یا کسی اشتباهاً فرض کند، زن حامله است و عمل دارو دادن و ضرب و جرح نسبت به او انجام دهد، به عنوان مرتکب جرم سقط جنین مسئولیتی نخواهد داشت. اما برای صدمه  ای که به مادر وارد کرده است، از بابت جرم ضرب و جرح مسئولیت خواهد داشت.

رفتار مرتکب:

عمل سقط جنین عمدی به عنوان جرم به واسطه انجام آن عمل قابل ارتکاب است. یعنی انجام هر عملی که نتیجه آن سقط جنین باشد رکن مادی این جرم خواهد بود. پس برای احراز جرم سقط جنین عمدی مرتکب باید اقدام به یک کاری کند که عمدی باشد و نتیجه حاصل از آن هم مجرمانه باشد. مثلاً در حالتی که پزشک مربوطه از باردار بودن بیمار مطلع باشد، اما به علت سهل انگاری و اشتباهاً مرتکب تجویز دارو به زن حامله شود که باعث سقط جنین او گردد در این حالت طبیب مرتکب عمل مجرمانه نشده و محکوم نمی شود.

عنصر قانونی:

در قانون مجازات اسلامی در مواد ۶۲۲ و ۶۲۳ و ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی عنصر قانونی جرم سقط جنین بیان شده است و این عمل مورد جرم انگاری واقع شده است و به همین جهت سقط جنین بر اساس قانون دارای ضمانت اجرایی کیفری است. در حالی که هر کدام از این عناصر تشکیل دهنده در جرم سقط جنین با هم وجود داشته باشد، این جرم اثبات شده و فرد خاطی به مجازات محکوم می گردد.

رکن معنوی:

سقط جنین
سقط جنین

دو نکته را باید در این مورد در نظر گرفت تا رکن معنوی محقق شود:

اول آن که شخص مرتکب به جنایت نسبت به زن حامله، باید در مورد بارداری زن آگاه باشد. به منظور تحقق سقط جنین باید شخصی که این عمل را انجام می دهد، مطلع از آن باشد که زن حامله است. اگر بی خبر نسبت به حاملگی زن باشد، جرم سقط جنین واقع نشده است و همین طور اگر پزشکی بدون آگاهی از حاملگی بیمار دارویی را نسخه کند که سبب سقط جنین شود، جرم سرقت را مرتکب نشده است.

نکته دوم آن که شخص مرتکب نه فقط باید به شکل عمدی عمل سقط جنین را مرتکب شود، بلکه باید قصد نتیجه مجرمانه را هم داشته باشد. به بیان دیگر امکان دارد پزشکی از بارداری زن آگاه باشد، اما بر اثر قصور و کوتاهی دارویی را تجویز کند که سبب سقط جنین گردد .در این حال نمی‌توان پزشک را به جرم  قتل عمدی تعقیب نمود.

 انواع سقط جنین:

– سقط جنین به شکل غیر مجاز و مجرمانه:

این شکل از سقط جنین به شکل عمدی به وسیله مادر یا شخص دیگر با ضرب و جرح نسبت به مادر به شکل همکاری در سقط جنین و یا به وسیله پزشک یا ماما انجام می گیرد. سقط جنین به شکل غیر عمدی هم بر اساس ماده ۷۱۵ و ۷۱۶ قانون تعزیرات جرم خواهد بود. مادری که خودش اقدام به سقط جنین فرزندش کند فقط شامل مجازات دیه می شود. بر اساس ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی اگر زنی جنین خود را در هر مرحله از بارداری به طور عمد یا شبه یا خطای محض  سقط کند، دیه جنین به وسیله مرتکب یا عاقله ی او پرداخت خواهد شد. ادویه دادن یا مشورت دادن به زن برای استفاده از ادویه یا وسایل دیگر هم در گروه  سقط جنین های مجرمانه خواهد بود.

-سقط جنین به شکل درمانی:

برای تحقق سقط جنین باید سه شرط محرز شود:

الف-اول این که سه پزشک متخصص به شکل قطعی بیماری جنین را که به شکل عقب افتادگی یا ناقص الخلقه بودن یا بیماری که جان مادر را تهدید می کند، تشخیص دهند و ضمن آن که پزشکی قانونی هم آن را تایید نماید.

ب-اقدام به سقط جنین باید پیش از ۴ ماهگی انجام شود

ج-اقدام به سقط جنین باید با رضایت مادر انجام شود و رضایت پدر در این خصوص در صورتی ندارد

وقتی این سه شرط مورد رعایت واقع شود،  سقط جنین مجازات و مسئولیتی برای پزشک ندارد.

سقط جنین بر اثر مهیا کردن وسایل سقط جنین:

یکی از روش های سقط جنین عمدی مهیا نمودن وسایل سقط جنین برای زن باردار است که امکان دارد با رضایت خود زن باردار یا بدون میل باطنی او و حتی  بدون اطلاع او نسبت به این موضوع انجام شود.  اما آن چه به شکل بدیهی می توان  گفت سقط جنین بر اثر دادن وسایل سقط جنین به زن حامله چه با آگاهی و رضایت او باشد  و چه  بدون اطلاع او در هر صورت جرم خواهد بود و قانونگذار این اقدام شخص را در ماده ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی جرم انگاری کرده است و برای شخص خاطی مجازات در نظر گرفته است.

قانونگذار در ماده مذکور بیان داشته است؛ هر کس بر اثر دادن ادویه یا وسایل دیگری سبب سقط جنین زن شود به ۶ ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد و اگر به شکل عمدی و با علم و دانش، زن حامله ای را به مصرف ادویه یا وسایل دیگری راهنمایی کند که سبب سقط جنین او شود، به حبس از ۳ تا ۶ ماه محکوم می‌شود. جز این که ثابت این اقدام برای حفظ حیات مادر است و در هر مورد حکم پرداخت دیه بر اساس مقررات مربوطه  اعمال خواهد شد.

نکته‌ای که در این جا باید مد نظر داشت آن است که سقط جنین به وسیله اسباب سقط حتی در صورت آگاهی زن جرم قلمداد می شود و شامل مجازات حبس و دیه خواهد بود.

مجازات سقط جنین:

سقط جنین
سقط جنین

بر اساس ماده ۴۹۳ قانون مجازات اسلامی از بین بردن جنینی که پیش از موعد به دنیا بیاید و بعد از مدتی بتواند در دستگاه باشد، قتل عمد محسوب شده و مجازات قصاص را خواهد داشت. بنابراین در صورتی جرم حکم قصاص را دارد که جنینی که متولد شده است، زنده بماند و قادر باشد به زندگی ادامه دهد و جنایت پیش از تولد منجر به قصاص نخواهد شد.

-اگر ضارب هدفش ضربه زدن به مادری باشد  که نسبت به حاملگی او آگاهی دارد و نیز سبب سقط جنین را هم در همان حال  فراهم اورد ، اما زن بر اثر ضربه زایمان کند و جنین بعد از چند دقیقه فوت کند، در این حالت جنایت نسبت به مادر و جنین به شکل جداگانه محاسبه می شود. نسبت به مادر جنایت عمد و دارای حکم قصاص است. اما نسبت به جنین شبه عمد و باعث پرداخت دیه و حبس از یک تا سه سال خواهد بود.

-اگر هدف ضربه زدن به  زن حامله باشد، اما نسبت به بارداری او بی اطلاع باشد، در این صورت جرمی که نسبت به زن انجام شده قتل است اما نسبت به جنین به این علت که قصد نداشته است، خطای محض تلقی می‌شود و عاقله ی ضارب ضامن پرداخت دیه خواهد بود.ند

-اگر هدف  ضارب ضربه زدن به شخصی باشد  که کنار زن حامله قرار گرفته است اما به علت خطا در هدف گیری ضربه به زن باردار بخورد، هم نسبت به مادر و هم جنین خطای محض اتفاق افتاده است.

– اگر شخصی با اطلاع از بارداری زن و این که روزهای آخر حاملگی اش را می گذراند با این هدف که جنین زنده متولد شود و بعد بمیرد مورد هدف قرار بدهد، چنان چه زن فوت کند نسبت به او قاتل عمدی خواهد بود. اگر فوت نکند جنایت عمدی که سبب قصاص عضو یا دیه می‌شود را خواهد داشت و نسبت به نوزاد قتل عمد مرتکب شده و مجازاتش قصاص است.

سقط جنین
سقط جنین

قانون به منظور سقط جنین غیرقانونی مجازاتی را پیش‌بینی کرده و دیه جنین با در نظر گرفتن این که جنین در چه مرحله ای سقط می‌شود تعیین شده است. بنابراین بهتر آن است که در چنین اموری با یک وکیل سقط جنین مشاوره کرد. نکته قابل توجه این که وکیل سقط جنین علاوه بر اشراف بر قوانین جزایی و ماده و آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های پزشکی مرتبط، ضرورت دارد که به علوم پزشکی در این باره هم تسلط نسبی داشته باشد. وکیل باید علاوه بر تسلط کامل بر قوانین و مقررات مربوط به این جرم دارای تجربه زیاد و سابقه های پیاپی در این حوزه باشد تا بتواند بر پرونده های دادگاه اشراف و تسلط کامل داشته و با طرح دعوا، به  بهترین شکل ، به مطلوب ترین نتیجه دست یابد.