سلب حضانت|شرایط سلب حضانت|نکات مهم سلب حضانت|

سلب حضانت چیست

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی سلب حضانت چیست؟ و شرایط سلب حضانت پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله سلب حضانت

یکی از مسائل مهم در مورد تربیت  فرزند نگهداری و حضانت  او می باشد. این موضوع به ویژه در جایی که پدر و مادر هردو  با هم فوت کنند و یا از هم طلاق گرفته باشند، بسیار مهم است.  به همین خاطر است که در قوانین به موضوع حضانت فرزندان پس از جدایی و بعد از فوت پدر و مادر بسیار توجه شده است.

مفهوم حضانت

حضانت طفل به معنای نگهداری کردن و تربیت کردن فرزند است که توسط کسی است که قانون معرفی کرده است. همان طور که همه می دانیم پدر و مادر وظیفه دارند در حد توانایی خودشان فرزندشان را بزرگ کنند و تربیت نمایند. حال اگر پدر و مادری در تربیت فرزندشان متفاوت نمایند یا پشت گوش اندارند ممکن است حق نگهداری فرزندشان از آنان توسط قانون سلب گردد و گرفته شود.

در قانون  تعریفی از حضانت نشده است. اما در اصل فقط به مفهوم نگهداری از فرزند می باشد. پیش از هر چیز باید گفت که حضانت با ولایت و وصایت و قیمومت فرق دارد و تکالیف آن ها نیز با هم متفاوت است . حضانت  در ارتباط با امور مالی فرزند  نیست. به زبان دیگر نگهداری و تربیت فرزند است.  با توجه به ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی قانون گذار حضانت را هم حق و هم تکلیف پدر و مادر دانسته است.

سلب حضانت از دارنده آن

مضاف بر این که حضانت فرزند در شرایطی که محل زندگی تغییر کند امکان دارد از دارنده آن سلب گردد با توجه به ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی اصلاح شده سال ۱۳۷۶ در مورد سلب حضانت از شخصی که حضانت را بر دوش دارد چنین مقرر شده است: هرگاه در اثر عدم مراقبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که   کودک تحت حضانت او قرار دارد، سلامت جسمانی و یا تربیت اخلاقی کودک در معرض خطر باشد، دادگاه قادر است که درخواست نزدیکان کودک یا به درخواست سرپرست او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی هرکسی را که برای حضانت طرف مناسب بشناسد اتخاذ نماید. بر اساس این ماده دادگاه قادر است با توجه به شرایط فوق، حضانت طفل را از والدینی که حضانت او را بر دوش دارند، سلب کند.

مصادیق سلب حضانت از والدین

سلب حضانت
سلب حضانت

پیشتر اشاره کردیم که به شکل کلی سلب حضانت از پدر و مادر به چه صورت می باشد. اما باید به این پرسش پاسخ داد که در چه مواردی و به چه علت است این امکان وجود دارد که حضانت فرزند از پدر و مادر سلب شود؟ در جواب به این پرسش  قانون مدنی، مصادیق عدم نگهداری و انحطاط اخلاقی والدین را بیان کرده است. در این صورت با وجود یک یا چند مورد از مصادیق مذکور در قانون، دادگاه قادر است رای سلب حضانت از دارنده آن را صادر کند. عدم مراقبت و انحطاط اخلاقی پدر و مادر بر طبق ماده ۱۱۷۳ در زیر شرح داده شده است.

1- اعتیاد زیان آور به الکل و قمار و مواد مخدر

2- اشتهار به فساد و اخلاق و فحشا

3- ابتلا به بیماری‌های روانی با تعیین پزشک قانونی

4- سوءاستفاده از کودک یا اجبار و اکراه به مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشا و قاچاق و تکدی گری

5- تکرار ضرب و جرح غیر متعارف

آن چه از این ماده می‌توان برداشت نمود این که مصادیق عدم مواظبت و انحرافات اخلاقی ذکر شده در این ماده محدود نمی باشد و قانونگذار از لحاظ نمونه و مثال چند مورد را ذکر کرده است. بنابراین امکان دارد که قاضی نمونه های دیگری را نیز شامل این موضوع قرار دهد و بر اساس آن برای سلب حضانت از دارنده آن رای صادر کند   که معیار آن آسیب رسیدن به صلاح و مصلحت کودک می باشد.  درحقیقت این موضوع که چه نمونه هایی از مصداق های انحصاط اخلاقی و عدم مراقبت تلقی می‌شود بر عهده قاضی می باشد. مضاف بر این که قاضی می تواند تشخیص دهد که  کدام رفتار  وشرایط را می‌توان از جمله علت های عدم مواظبت و نکات اخلاقی تلقی کرد.

شرایط پدرمعتاد در سلب حضانت او

وقتی پدر یا مادر بچه دار می شوند  یکی از مهم ترین حقوق و تکالیف آن ها حضانت و نگهداری از فرزند خواهد بود که چنان په از آن سر باز زنند مشمول ضمانت اجرا خواهند شد. ضمن ان که می دانیم اگر زن و شوهر بچه دار از هم طلاق بگیرند حضانت فرزند بر عهده کسی خواهد بود که صلاحیت های لازم برای این امر را داشته باشد از جمله این صلاحیت ها صلاحیت اخلاقی و قدرت انجام وظایفی است که در قانون تعیین شده است. به همین سبب هر علتی که پدر یا مادر را از این صلاحیت و توانایی محروم کند خود مبنایی می شود برای سلب حضانت  که یکی از مهم ترین این موارد اعتیاد پدر می باشد.

سلب حضانت
سلب حضانت

بر طبق ماده 1173قانون مدنی وقتی از پدر یا مادر سلب حضانت می شود به خاطر این که سرپرستی آن ها با خطر های جسمی  برای فرزند مواجه است یا این که مشکلات اخلاقی آن ها سلامت جسمی یا اخلاق و تربیت فرزندیکه تحت سرپرستی آن ها می باشد را مورد تهدید قرار دهد دادگاه قادر است با در خواست نزدیکان فرزند یا به درخواست قیم او یا به درخواست رئیس حوزه قضایی هر تصمیمی که برای فرزند مناسب است را بگیرد. در این  ماده مواردی هم به طور مثال برای موارد مشکلات اخلاقی و عدم سرپرستی صحیح والدین نسبت به فرزند درج شده که درست است که از باب تمثیل ارائه شده ولی می توان گفت از با اهمیت ترین موارد در این ماده در مورد محرومیت پدر و مادر از حضات فرزند می باد. مثلا گفته شده 1- اعتیاد زیان آور به الکل مواد مخدر قمار2- شهرت به فساد اخلاق و فحشا3- ابتلا به بیماری های روحی روانی با تشخیص پزشکی قانونی4- سو استفاده از فرزند یااو را مجبور به وارد شده به شغل های ضد اخلاقی مثل فساد و فحشا نمودن مثل قاچاق یا تکدی گری.

ضرب و جرح مکرر و بیرون از حد معمول  این امور می توانند باعث شوند که دادگاه در مورد حضانت کودک تصمیم مناسب را بگیرد و با فرضا محرومیت پدر از حضانت او را به مادرش یا به افراد واجد صلاحیت واگذارد.

سلب حضانت
سلب حضانت

پیش تر هم گفتیم که در ماده 1173 قانون مدنی مواردی به عنوان مثال برای سلب حضانت از پدر و مادر درج شده است کهیکی از مهم ترین آن ها اعتیاد زیان آور به الکل قمار و مواد مخدر می باشد.

بنابر این اگر پدری به یکی از این موارد معتاد باشد چون زندگی فرزندش دچار لطمه می شود مرجع صالح قادر است که از او سلب حضانت کند. البته در این ماده کلمه ای در پشت اعتیاد آورده شده که بسیار اهمیت دارد و آن زیان آور بودن اعتیاد می باشد. پس در نظر قانون گذار اگر پدری معتاد باشد اما اعتیاد او زیانی به فرزند نرساند منجر به سلب حضانت از او  نمی شود.

البته این موضوع را هم باید در نظر داشت که تشخیص اعتیاد آور بودن اعتیاد بر عهده مرجع صالحه می باشد و آن دادگاه خانواده است اما گاها ممکن است زیان آور بودن یا نبودن اعتیاد پدر محل بحث و اختلاف باشد. بعد از این که شرایط  پدر معتاد به دلیل اعتیاد به الکل یا مخدر یا قمار شرح داده شد  باید به وارسی شرایط پدر معتاد برای سلب حضانت فرزند از او بپردازیم. حال سوال این جاست که به چه صورت می توان حضانت را از چنین پدری سلب کرد؟

در رویه قضایی دادگاه ها اگر فرد صاحب منفعتی اراده کند تا سند قرار دادن اعتیاد پدر حضانت او را سلب کند باید این امر را در دادگاه خانواده مطرح و دعوای سلب حضانت را تقدیم دادگاه نماید. این موضوع با تقدیم دادخواست سلب حضانت پدر به دلیل اعتیاد محقق می شود.

بعد از آن دادگاه به امر مطرح شده رسیدگی نموده و اگر احراز نمود که پدر به اعتیاد زیان آوری گرفتار است حکم و رای مناسب در این باره را صادر نموده و ضحضانت طفل را از پدر سلب می نماید و آن را یا به مادر یا شخص مصلحت دار دیگری می سپارد تا مصالح فرزند هم حفظ گردد. البته در نهایت حق ملاقات فرزند به پدر داده می شود.

سلب حضانت
سلب حضانت

نکات مهم سلب حضانت فرزند

نگهداری  و تربیت فرزند به وسیله پدر و مادر از تکالیف پدر و مادر می باشد و آن ها با توجه به یک تعهد قانونی مکلف به انجام تکالیف راجع به حضانت می‌باشند. هر یک از زن و شوهر موظفند در طول زندگی مشترک با حمایت مادی و معنوی از فرزندان خود زمینه و بستر مقتضی برای رشد و پرورش آن ها را به وجود ‌آورد و تا وقتی که آن ها از هم فارق نشدند و زنده هستند این موضوع بر دوش هر دوی آن ها است و نسبت  به شخص دیگری برای آن ها اولویت خواهد داشت. هر آن چه که به آن اشاره شد مربوط به وقتی است که حضانت با مانعی روبه رو نشده باشد و والدین صالح به حضانت فرزند خود باشند و به کودک آسیبی نرسد. چون در صورت تحقق مانع برای حضانت فرزند قانون گذار دخالت نموده و قادر است که پدر یا مادر را از این حق محروم کند. چون آن چه در حضانت طفل ملاک واقع می‌شود صلاح و مصلحت کودک است.