سند معجول|مجازات استفاده از سند مجعول|نکات مهم

سند معجول چیست؟

سند معجول
سند معجول

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی سند معجول چیست؟ و نکات مهم سند معجول پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه سند مجعول :

در این مقاله سعی بر این است که به خوبی و با زبان ساده  جرم جعل برای شما دوستان به اشتراک گذاشته شود.ابتدا باید گفته شود که قانون ما جرم جعل را یک جرم سنگین و مهم دانسته و برای آن مجازات هایی در نظر گرفته است. جعل در معنای لغوی خود به معنای تغییر دادن و یا دگرگون کردن و همین طور منقلب نمودن و وضع کردن است.

ماده پانصد و بیست و سه  قانون مجازات اسلامی در خصوص جعل گفته ساختن یک نوشته و یا سند و همین طور ساختن  مهر یا امضا  افراد رسمی و غیررسمی و دیگر خراشیدن و تراشیدن و تغییر دادن حتی  محو نمودن سیاه کردن یا دست کاری بدون مجوز مالک ان به قصد جایگزینی آن ها به عنوان اصل برای استفاده کردن خود یا دیگری و همین طور به ضرر غیر باشد.

تغییر دادن در خصوص جعل هنگامی را بیان می کند که متنی که نمی خواهیم موجود باشد را  با خراشیدن و یا تراشیدن پاک کنیم و سبب تغییر آن گردیم. لازم به ذکر است که استفاده کردن از مهر فرد دیگر بدون مجوز وی  جعل محسوب می شود. منظور از عبارت ساختن مهر این است که ما مهری بسازیم و نام فرد دیگری را بر روی آن حک کنیم که این هم از موارد جعل حساب می شود.

مصداق های جعل مادی:

خراشیدن این منظور را دارد که واژگان یا قسمتی از متن یک سند را  محو سازیم  همچنین باید اشاره کرد که برای محقق شدن جعل از قلم بردن هم استفاده می شود شاید از نظر خیلی از افراد قلم بردن فقط به این معنا است که واژه یا واژه هایی را به متن اضافه کنیم این درست است اما اگر اگر بخشی از جملات را دچار خط خوردگی کنیم و یا به گونه ای آنرا ناخوانا کنیم باز هم مشمول قلم خوردگی می شود مورد بعدی الحاق می باشد الحاق این منظور را دارد که چیزی را به سند وارد کند.

به عنوان مثال در درون چک  در مقابل مبلغ عددی را اضافه کنیم  مثلاً اگر اگر مبلغی از قبل نوشته شده شش صفر دارد  ما یک صفر دیگر هم به انتهای آن اضافه کنید یا  مثلاً اگر  در قراردادی نام حسن ذکر شده ما با اضافه کردن یک حرف ی حسن را به حسین تبدیل کنیم قسمت دیگر هم مرتبط با محو یا سیاه نمودن است محو کردن همان پاک نمودن قسمت  مهمی از متن سند است و یا اینک ه قسمت قابل توجهی از سند را با کمک فندک بسوزانیم و یا با کمک تیغ یا کاتر آن را ببریم

البته باید گفته شود که اگر تمام مطلب را بسوزانیم و یا این که محو سازیم یا با کمک هر روش دیگری آن را  از بین ببریم در این حالت جرم جعل محقق نمیگردد تنها اتلاف انجام می شود در مورد  الصاق هم باید گفت یعنی یک نوشته را به یک نوشته دیگر الصاق کنیم یعنی همان اضافه گردانیم تا با مجموع آنها سند تازهای پدید آید  از دیگر مواردی که می‌توان در این رابطه  لحاظ نمود تغییر دادن تاریخ است  مثلاً تاریخ تقدیم و یا تأخیر یک سند را در برابر تاریخ واقعی  آن تغییر دهیم. حال می خواهیم درباره کارهایی بگوییم که جعل محسوب نمی شوند.

مثلاً فردی  سند خود را به هر دلیلی پاره می کند با گذشت زمانی فرد دیگر تیکه های پاره را پیدا می کند و سعی می کند آن ها را به هم بچسباند و بعد از آن سند دوباره شکل گیرد این کار جعل تلقی  نمی شود و آن به خاطر این است که نوشته تازه ای  محقق نشده است

تنها قسمت های مختلف سند به یک دیگر چسبیده شده اند حال اگر اگر کسی که آن ها را  به هم چسبانده است بخواهد از آن سند بهره بردارد یعنی آن سند را  استفاده کند در این حالت جرم کلاهبرداری صورت می گیرد نه اینکه جرم جعل به این خاطر که عملی که انجام شده است بردن مال افراد توسط حیله و تقلب بوده است

چیزی که نوشته بیان می شود مثل این که یک عکس را به عکس دیگری الصاق کنند ولی عکس برداری از اسناد هویت مثل شناسنامه و یا گواهی نامه رانندگی در حالتی که مستوجب اشتباه با اصل گردد باید

به علامت و یا مهر و امضایی دچار گردد که نشان دهنده این موضوع باشد که مدرک مورد نظر رونوشت و یا عکس می باشد اگر به این صورت نباشد جعل شناخته می شود

موقعی  می‌توانیم بگوییم که جرم جعل واقع شده است ست که سند مورد نظر کاملاً واقعی و قابل اعتبار باشد پس در حالتی که سند ساختگی توسط ما شکل گرفته باشد و اسم و تاریخ را جعل کرده باشیم و پس از ساختن   آن باز هم تاریخ و اسم آن سند ساختگی را متغیر کنیم جرم جعل حساب نمی شود چون از پایه آن سند فاقد اعتبار بوده است. از موارد دیگر  می‌توان تحریف صدا و همچنین کشیدن نقاشی را بیان کرد

درست کردن کارت و یا بلیطی که هیچ نشانه ای همراه خود ندارد مثلاً  کارتی را بسازیم و در آن  موردی را  تبلیغ کنیم مثلاً تبلیغ یک  موسسه اما هیچ نشانه ای روی آن ندهیم

جعل برای کپی اسناد چه اسناد رسمی باشند و چه چه به طور عادی باشند جرم محسوب نمی شود و موقع جعل و استفاده کردن از آن ها فرد دچار مجازات تعزیری کیفری نمی شود ولی اگر این  سند ها تصدیق گردیده باشند یعنی منظور این است که کپی آن ها هم  تصدیق شده باشد جرم جعل پدید می آید تصدیق کردن این مفهوم را می رساند که یکی از مرجع های قانونی صحت و درستی آن را  با اصل سند مورد تایید قرار دهد

سند معجول
سند معجول

سوالات رایج در خصوص جعل.

اگر علی بر روی نوشته به جای محسن اثر انگشت بزنند آیا عمل علی ، جعل محسوب می شود؟

برای پاسخ دادن به این سوال باید گفت خیر به این خاطر که اثر انگشت کاملاً منحصر به فرد می باشد و قانون هم در مقابل اثر انگشت ساکت بوده است ولی در موضوعات دیگر می تواند در موارد دیگری از جرایم استفاده گردد.

یک سنگ قیمتی وجود دارد که بر روی آن هم عباراتی ذکر شده است حال علی می خواهد کلماتی دیگر به ان عبارت اضافه کند امکانش  هست که از علی به عنوان جاعل شکایت نمود؟

پاسخ این سوال هم خیر میباشد به این دلیل که جعل تنها در نوشته و همچنین نوشته های روی کاغذ صورت می گیرد نه  نوشته هایی که روی سنگ و چوب نوشته شده است.

فریب در جعل:

پایه ی  جرم جعل این است که با ساختن چیزی فرد را بتوانیم فریب دهیم حقه بزنیم تا او  سند جعلی را به جای  سند اصلی برداشت کند در خصوص این جرم باید گفت اشتباه برداشت کردن دیگران امری مهم است نه شبیه سازی آن با مدرک اصلی پس بنابر این گفته در صورتی که هیچ شباهتی با سند اصلی نداشت اما با استفاده کردن از آن سند بتوانیم دیگران را نیرنگ دهیم و به اشتباه بیندازیم جرم جعل  اتفاق می‌افتد.

مطلق بودن جرم جعل:

وقتی صحبت  ازمطلق بودن جرم می شود یعنی آن  جرم احتیاج نتیجه پیدا کردن ندارد و تنها اگر کاری رخ دهد جرم هم هم اتفاق افتاده است است یعنی برای جرم جعل لزومی ندارد که حتماً نتیجه ای صورت گیرد حتی اگر اگر از آن هیچ استفاده  ای هم نشود  و تنها جعلی صورت گرفته باشد و در هیچ جا از آن  بهره ای  نشده باشد بازهم جرم جعل پیدا شده است

برای درک بهتر این موضوع مثالی روشن را ذکر می کنیم مثلاً علی در قراردادی امضای همکارش رضا را جعل می کند  اما هیچ استفاده‌ای از آن  نمی‌کند و یا اگر در موقع  جعل کردن  هیچ گونه نیت و همچنین هدف خاصی نداشته باشد اما بعد از  جعل نمودن با نیت و قصد ضرر زدن از آن سند  جعل شده  بهره برد در این جا  جرم استفاده از سند مجعول ارتکاب یافته است.

هر موقع فرد سندی را جعل نمایند و اصل ساختن و بهره بردن  از آن هیچ ضرری  مشمول آن فرد نگردد می توان به جعل حکم داد به این خاطر که همانطور که در قبل هم اشاره کردیم جعل یک جرم مطلق می باشد اما حکم دادن به استفاده از سند مجعول امکان ندارد به این خاطر که  استفاده ای از  آن سند نشده است

علی قصد سفر کردن به کشور آلمان را دارد او که فاقد اسناد هویتی معتبر است هم  شناسنامه و هم  پاسپورت را جعل می کند یعنی از نام و مشخصات تقلبی فرد دیگر استفاده میکند در اینجا اگر علی توسط مامورین ذی صلاح دستگیر شود جرم جعل دو سند مجازات بر وی انجام  می‌گردد.

غیرقابل گذشت بودن جرم جعل و استفاده کردن از سند مجعول:

چنانچه فردی سندی را درست کند و امضا یا مهر  فرد را جعل نمایند و از آن به منظور ضرر آن شخص  ست استفاده کند و بعد فردی که امضای وی جعل شده است  توسط مراجع قضائی شکایت کند اما بر طی شدن مراحل قانونی از شکایت صرف نظر کند یعنی تصمیم به گذشت گیرد و رضایت دهد در این حالت با گذشته شاکی مجازات ساقط نمی گردد.

به این خاطر که این جرم دارای جنبه عمومی است و قانون برای آن مجازات ای ترتیب داده است است حتی اگر فردی سند  جعل شده را بسازد و آن را تحویل دهد اما بلافاصله بعد از تحویل آن را باز هم جرم استفاده از از سند مجعول انجام شده است

حسین یک مدرک کارشناسی حقوق جعلی میسازد و آن مدرک را به رضا می دهد رضا درون  مدرک واژه ی  ارشد بعد از واژه ی  کارشناسی  اضافه می‌کند  سوالی که در اینجا ذهن را درگیر میکند این است که جاعل در این جا چه کسی شناخته می شود؟

برای جواب این پرسش باید گفت که تنها حسین است که جاعل محسوب می شود به این دلیل که جعل کردن موقعیت درست است که روی یک سند اصلی و قابل اعتبار انجام شده باشد نه این که روی یک مدرک جعلی و فاقد اعتبار و حسین هم هم تنها کسی بوده که بر روی سند اصلی جعفر را محقق کرده است اما رضا جعل را از روی یک سند جعلی انجام داده است که در این حالت جعل رخ نمی دهد

محتوای یک سند کاملا حقیقی نوشته شده است است اما جای این که کارمند دولت آن را بنویسد شخص عادی نوشته است با این وجود که هیچ مطلب دروغینی نگارش نشده است لازم به توجه  اسب که در این جا هم جعل انجام شده است  به این خاطر که محتوای درون سند اهمیت ندارد چون که ممکن است مطالب دروغ باشد اما جعلی نباشد یا اینکه مطالب کاملا صادقانه باشد اما جعلی باشد.

سند معجول
سند معجول

مفهوم استفاده کردن از سند مجعول:

همان طور که مستحضر هستید جعل کردن در قانون ما جرم تلقی می شود و همین  طور  استفاده و بهره بردن از آن هم جرم معرفی می شود در دنیای حقوق تعدد مادی لحاظ می شود پس متوجه شدیم که حتماً لازم نیست کسی که سندی را جعل می کند حتماً از آن استفاده می کند.

به این خاطر که گاهی اوقات فردی برای فرد دیگر سندی را جعل می کند و  و دیگری از آن بهره می برد که در این حالت هرکدام جرم جدا گانه ای ارتکاب داده‌اند  یکی مرتکب جرم   جعل شده است و یکی دیگر مرتکب جرم استفاده کردن از سند مجعول شده است لازم به ذکر است که وقتی که از سند مجعول استفاده می شود.

نتیجه داشتن یا نداشتن آن مهم نمی باشد   به طور مثال فردی  گواهی  نامه ای را  جعل می نماید و موقع استفاده کردن از آن معمول آن می فهمد در این جا به دلیل استفاده کردن از سند  جعل شده شده موجب مجازات قرار می گیرد پس متوجه می شویم که ضرر و و منفعت شخص  جاعل هیچ مهم نمی باشد همان لحظه که آن را تحویل داد و استفاده نمود مجازات می گردد .

صادر گردیدن چک از حساب فرد دیگر یعنی ما دسته چک فردی را بدزدیم و آن را امضا کنیم اگر امضا با امضای صاحب حساب یکی باشد جرم جعل انجام شده است اما اگر امضای خودمان را بزنیم جعلی اتفاق نیفتاده به این خاطر که ما امضای خود را زده ایم مجرم هم جرم سرقت را انجام داده است و هم کلاهبرداری کرده است.

جعل معنوی و یا مفادی:

این جعل صحبت از وقتی می کند که یکی از مامورین  و کارکنان دولتی در قراردادهایی که وظیفه شان است دست به جعل زنند این نوع جرم مادی نمی باشد به طور مثال مامور ثبت احوال ولادت فرزند و یا فوت کسی را مخالف  واقعیت  آن ذکر کند و مورد ثبت رساند

همان طور  که می دانید جرم جعل یک جرم مطلق است است به خاطر این که جعل رخ داده است جرم‌جعل هم ایجاد شده است متذکر می شوم که جعل در دسته جرایم غیرقابل گذشت قرار دارد و گذشت کردن شاکی تنها از موجبات تخفیف می باشد

جرم جعل و تزویر از  دید فقه

نظر فقه همیشه در قوانین ما مهم بوده است و  قاضی هنگامی که حکم خاصی  در خصوص مسئله ای نباشد از ف کمک میگیرد جعل و تزویر هم از واژگان می باشد که در فقر بسیار استفاده شده است حتی در کتاب آسمانی ما قرآن هم واژه جعل یاد شده است.

نمونه معانی مهم جعل:

دگرگون نمودن

تغییر دادن

از حالتی به حالت دیگر در آوردن

ساختن

کلمات زیادی هستند که معنی جعل را می رسانند  اما جعل شفاهی یعنی م اقدام متقلبانه توسط دروغ یا شهادت کذب  و ادعایی مخالف با واقعیت برای رسیدن به هدف های نامشروع باید  بیان گردد که در قرآن کریم گفته شده با وجود این که وصیت کاری جایز می باشد اما انجام دادن آن بعد از مرگ بدون متغیر کردن آن ضروری می باشد همچنین در متون فقهی هم جعل و تزویر مورد توجه قرار گرفته است.

*نکته جرم جعل موقعی پدید می آید که خودش به صورت ساخته شده نباشد پس کسی که محتویات جعل شده را متغیر کند جاعل معرفی نمیشود.

نتیجه گیری سند معجول:

سند معجول
سند معجول

فقها با گفتن این مطلب که سند اگر فاقد شاهد باشد آن چنان معتبر نیست تعدادی دیگر از فقها گفته اند که نبود اعتبار  موقعی انجام می شود که به غیر از سند دلیل دیگری که واقعیت محتوای سردرا عنوان کند موجود نباشد وگرنه اشکالی در معتبر بودن سند نخواهد بود.

به بیان دیگر سند هرچقدر از نگاه فقها دلیلی بر حجت نیست اما با کمک شاهد و همچنین علم قاضی دارای حجت و اعتبار می گردد.

با این وجود شهادت برسند به منظور محفوظ ماندن سند از مواردی همچون جعل و تزویر درون آن است نتیجه در این خصوص باید گفت که با در نظر گرفتن به این که شهادت فقط موردی برای ثابت شدن جعل و تزویر در اسناد است در آیات و روایات بیشتر به جعل شفاهی توجه شده است .