شاکی|گذشت شاکی|شرایط شاکی و نکات مهم

شاکی کیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی شاکی کیست؟ و شرایط شاکی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله شاکی کیست

مقدمه شاکی :

حقوق و تکالیف شاکی و آشنا شدن با این موضوع ،توسعه ی مباحث حقوقی و دشواری های  موضوعات آن را مشخص می کند. الزاماتی مثل آشنایی شهروندان با ضوابط و قوانین حقوقی و حاکم بر روابط اجتماعی و اطلاع رسانی جامعه نسبت به  مسائل و موضوعات حقوقی وی از با اهمیت ترین شیوه ها در کاستن رجوع مردم به دادگاه می باشد و  به همین سبب حقوق و تکالیف شاکی در این مقاله شرح داده شده است

مفهوم شاکی :

شاکی یا بزه‌دیده شخصی می باشد که بر اثر وقوع جرم خاصی خسارتی به او وارد شده و شاکیان را متحمل شده است. بنابراین هر جا جرم و جنایت اتفاق بیفتد یک طرف موضوع جرم شاکی خواهد بود.

شاکی
شاکی

اگر شخص تمایل داشته باشد از مرتکب جرم شکایت به عمل آورد ،عنوان شاکی را دریافت می‌کند. مضاف بر آن امکان دارد او قصد داشته باشد موضوع را با پیگیری مرتکب، ضرر و زیانی را هم که به او وارد شده مطالبه کند که در آن صورت در قالب مدعی خصوصی قرار می گیرد.

حقوق شاکی :

شاکی مکلف است کلیه ی حق و حقوقی که قادر است در روند دادرسی و پرونده از آن برخوردار شود مانند حق تقاضای جبران ضرر و زیان و بهره مندی از مشاوره ها و بقیه همکاری های حقوقی داشته باشد. اما باید به این نکته توجه داشت که این موضوع در حد بیان و اظهار نظر نباید باشد. بلکه باید معاونت حقوقی و بستری برای اجرا برای شاکی فراهم شود.

اشخاص مورد شکایت :

شاکی قادر است وقتی جرمی اتفاق می‌افتد از آن جرم شکایت نموده و نسبت به مرتکب آن جرم تقاضای مجازات کند. اما موضوع در اینجا پایان نمی یابد. زیرا چنان چه شاکی متوجه این موضوع شود که در هنگام انجام جرم خسارت و ضرر مادی و معنوی نیز به او ایراد شده است قادر خواهد بود اسناد و مدارک لازم را به مقامی که جرم را پیگیری می‌کند، تسلیم نماید تا به شکایت او ضمیمه شود.

ضابطان دادگستری در این خصوص موظف اند بیانات شاکی راجع به ضرر زیان و خسارات وارده را در گزارشی که هدف از تنظیم آن تسلیم به مراجع قضایی می باشد قید کنند. شاکی حتی قادر است راجع به منافعی که به سبب رخ دادن جرم از دست داده است شکایت نماید.

البته باید این نکته را در نظر داشت که همواره همه جرایم مادی نیست و مالی نمی باشد که بتوان با جریمه نقدی آن را جبران کرد.

اگر شخصی آبرو و حیثیت فرد دیگری را از بین ببرد و به اعتبار شخصی و خانوادگی و یا اجتماعی او لطمه بزند در این صورت شاکی قادر است همه ی این ضررها را به منظور جبران مطالبه کند و دادگاه نیز این امکان را خواهد داشت مضاف بر صدور رای نسبت به جبران خسارت معنوی از طریق مالی و جریمه نقدی به برطرف نمودن ضرر و زیان به روش های دیگر مثل ضرورت به عذر خواهی و نشر رای در جراید و مانند آن دستور بدهد .

زمان شکایت شاکی :

شاکی
شاکی

شاکی در هر زمان قادر است شکایت کند ضابطان دادگستری یا دادستان نیز مکلف هستند شکایت کتبی یا شفاهی شاکی را همه موقع بپذیرند. شکایت شفاهی در صورت مجلس درج شده و به تایید و امضای شاکی می رسد. قانون گذار به این موضوع نیز عنایت ویژه داشته که چنان چه شاکی بی سواد باشد یا نتواند امضا کند موضوع را در صورت مجلس درج نموده و شکایت شفاهی را با آن چه درج شده تطابق دهد و در صورت مجلس به تصدیق و تایید برساند.

شیوه ی انجام شکایت :

ممکن است برای خیلی از اشخاص اتفاق بیفتد که نیازمند شکایت کردن از وقوع جرم باشند اما خودشان قادر نشوند به طور شخصی شکایت را انجام دهند. در زمینه ی کیفری شاکی و مدعی خصوصی این امکان را دارد که به شکل فردی یا به وسیله ی وکیل شکایت نماید این شکایت به واسطه ی تنظیم شکواییه یا شکایت نامه انجام می‌گیرد که در آن باید اطلاعات و مشخصاتی قید شود.

عدم صلاحیت شاکی :

برخی اوقات امکان دارد که شاکی به منظور انجام شکایت و تنظیم شکایت نامه صلاحیت نداشته باشد. بسیار ممکن است کلمه محجور و اشخاص محجور به گوش آشنا باشد. محجور شخصی می باشد که صلاحیت اعمال موضوعات حقوقی و کیفری را ندارد. مانند اطفال یا مجانین. این اشخاص قادر نیستند اموری مثل شکایت را به انجام برسانند.

اما این دلیلی برای عدم شکایت و یا عدم پذیرش شکایت آن ها نخواهد بود. چون ولی یا قیم یا به شکلی سرپرست آن ها این امکان را خواهند داشت که برای اقامه ی شکایت اقدام نمایند.

برخی اوقات امکان دارد که ولی شخص محجور زنده نباشد یا اصلاً حاضر نباشند یا در واقع جرم از طرف آن ها اتفاق افتاده باشد، در این خصوص به منظور تعیین قیم شخص دادستان پیشقدم شده و فردی را در جایگاه قیم موقت مشخص می نماید یا خودش امور کیفری را دنبال می‌کند و اعمال ضروری به منظور حفظ  گرد آوری دلایل جرم پیشگیری از گریز متهم انجام می‌دهد.

این نکته را هم باید در نظر داشت راجع به اشخاصی که به سبب عواملی مثل عقب افتادگی ذهنی یا معلولیت جسمی یا پیری و ناتوانی قادر به اقامه دعوا نیستند دادستان موضوع را با نظر خودش پیگیری می نماید.

گذشت شاکی :

در حقیقت باید این موضوع را در نظر داشت که امکان دارد که دست ای از شاکی ها با این که رنج و ضرر و زیان و خساراتی را از بزه انجام شده متحمل شده اند اما از جرمی که اتفاق افتاده صرف نظر کنند اما آن ها قادرند تا پیش از صدور کیفرخواست در صورتی که جرم از جرایم قابل گذشت باشد از تقصیر متهم چشم پوشی نمایند .

شاکی
شاکی

و در این صورت قرار ترک تعقیب تقاضا کنند. به بیان دیگر بعد از صدور کیفرخواست و پیش از فرستاده شدن آن به دادگاه چنان چه شاکی توافق و رضایت خود را به دادستان اعلام نماید، پرونده به دادگاه ارسال می شود و قرار موقوفی تعقیب به وسیله ی بازپرس صادر خواهد شد.

اما چنان چه جرم از دسته جرایم غیرقابل گذشت باشد و شاکی نسبت به آن توافق نموده و رضایت دهد، دادستان اگر شرایط لازم فراهم باشد قرار تعلیق تعقیب را می تواند صادر نماید و از کیفرخواست چشم‌ پوشی نموده و  تعقیب را تعلیق نماید. چنان چه با رضایت و توافق شاکی نوع مجازات تغییر نماید دادستان کیفرخواست پیشین را بلا اثر نموده و کیفرخواست جدیدی صادر می می نماید.

شهادت گرفتن شاکی :

امکان دارد شاکی به منظور اثبات جرم که به وقوع پیوسته شاهدانی را به دادگاه و مرجع قضایی معرفی کند و این از حقوق شاکی تلقی می شود که شهود خود را معرفی نموده و از آن ها می خواهد که دلایل شان را بیان کنند و در تحقیقات حاضر شوند. البته شاهد یا مطلع این امکان را دارد که تقاضای هزینه ایاب و ذهاب و یا خسارت سرکار نرفتن خود را از شاکی مطالبه نماید.

اگر شاکی به تشخیص بازپرس تمکن مالی به منظور پرداخت مخارج شهود را دارا نباشد یا حضور شاهدان از سوی بازپرس تقاضا شود این امکان وجود دارد که هزینه احضار آن ها از محل اعتبارات قوه قضاییه پرداخت شود.

اما چنان چه جرایم از دسته جرایم قابل گذشت باشد و شخص شاکی تملک مالی داشته باشد اما از پرداخت هزینه دادرسی جلوگیری کند  استماع شهادت  یا گواهی مطلعآن که از سوی بازپرس به مرجع قضایی معرفی شده اند انجام نمی‌گیرد.

برخی اوقات هم شخصی در صحنه جرم حاضر نیست اما از دید بازپرسی و شاکی احضار آن افراد به منظور شفاف سازی ماجرای وقوع آن ضروری به نظر می آید. در این شرایط او را بر اساس قوانین احضار می نمایند.

آزادی عمل شاکی :

شاکی قادر است صورت مجلس تحقیقات مقدماتی یا بقیه ی برگ‌های پرونده را که در تضاد با کشف حقیقت نیست مطالعه نموده یا به خرج خود از آن ها کپی بگیرد. بازپرس هم این امکان را خواهد داشت که با تقاضای شاکی بر اساس مطالعه برگ‌های پرونده مخالفت نماید. شاکی هم قادر است به این رد درخواست طی ده روز اعتراض کند.

شاکی
شاکی

تحقیق از شاکی :

بازپرس به منظور استماع بیانات شاکی که قادر نیست به زبان فارسی اظهارنظر کند مترجم معین نماید و نیز اگر شاکی لال یا ناشنوا باشد فرد مورد اطمینانی که قادر شود منظور او را به واسطه ایما یا اشاره و ابزار فنی دیگر بیان دارد ، به عنوان مترجم برگزیند. این نکته را هم باید اضافه نمود که اظهارنظرهای ارائه شده مخصوص داد سرا نمی باشد و در دادگاه نیز این اصول اجرایی خواهد بود .

حق اعتراض  و وکیل  شاکی :

شاکی حق اعتراض به تصمیمات بازپرس را خواهد داشت. یعنی چنان چه در اظهار نظر بازپرس متهم گناهکار تلقی نشود یا جرمی را ارتکاب نیافته باشد یا علتی مبنی بر مجرم بودن او تشخیص دهد و این جز مشمول مرور زمان شود بازپرس این امکان را خواهد داشت که منع موقوفی تعقیب صادر کند و شاکی هم این حق را دارد که راجع به این اظهار نظر و تصمیم برای بازپرس طی مدت ۱۰ روز اعتراض نماید.

از جمله حقوق مهم و اساسی شاکی و مدعی خصوصی حق برخورداری از وکیل می باشد. وکیل شاکی این امکان را خواهد داشت که به منظور مطالعه ی پرونده از دادگاه آن را مطالبه نموده و با تایید رئیس دادگاه به خرج خود از برگه های ضروری پرونده کپی بگیرد و مضاف بر آن شاکی و مدعی خصوصی این امکان را خواهند داشت.

که دادستان یا بازپرس را به اسباب قانونی مثل نسبت قوم و خویشی بین قاضی تحقیق و متهم رد نماید و بلاخره چنان چه نتیجه ی پرونده با نظر شاکی هم سو نباشد یا وکیل شاکی قادر است به رای صادر شده از دادگاه اعتراض  نمایند.