شروع به جرم|مجازات و ارکان شروع به جرم|نکات مهم

شروع به جرم چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی شروع به جرم چیست؟ و نکات مهم شروع به جرم پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله شروع به جرم

مقدمه شروع به جرم :

مضاف بر این که انجام یک جرم دارای مجازات است، برای شروع به جرم  هم جرم انگاری شده است . در برخی موارد مجرم قصد انجام دادن یک عمل مجرمانه را دارد و تصمیم او بر آن نیست که با اراده از آن اقدام چشم پوشی کند.

اما جرم به سبب وجود یک علت که تحت نظارت مجرم نبوده است، تحقق نمی یابد. ولی از آن جایی که مجرم رفتارهای خطرناک انجام داده است شایسته ی مجازات شروع به جرم می باشد.

مرحله احراز شروع به جرم :

به منظور تشخیص شروع به جرمی که قابل جرم انگاری باشد باید در مورد مراحل جرم بحث شود.

مرحله نخست؛ افکار مجرمانه :

در این مرحله یعنی رفتار مجرمانه، مجرم تنها دارای قصد و نیت می باشد و هنوز تظاهرات خارجی پیدا نکرده است. هیچ مجرمی  را در این مرحله نمی‌توان مجازات نمود. حتی اگر بنویسد که تفکرات مجرمانهای دارد، باز هم قابل مجازات  نیست.

مرحله انجام فعالیت های ابتدایی :

در این مرحله مجرم در حالتی  قرار دارد که رفتار مجرم انتظارات بیرونی می یابد اما جزو مراحل غیر مستقیم راجع به جرم می باشد. درست است که فعل به صورت عمدی اتفاق افتاده است اما با این حال قصد مرتکب را نشان نمی‌دهد.

مثلاً فردی که تفنگ می خرد صرف خریدن تفنگ نمی توان او را به جرم قتل محکوم  نمود. چون نمی توان به شکل  جزئی مشخص کرد که این اسلحه را برای ارتکاب قتل خریداری نموده یا برای شکار کردن یا اصلاً برای دفاع از خود خریده است.

در ماده ۱۲۳ قانون مجازات اسلامی صرف قصد ارتکاب جرم و عملیات و اقداماتی که مقدمه جرم است و رابطه ای مستقیم با احراز جرم ندارد شروع به جرم تلقی نمی شود و از این بابت قابل مجازات نیست.

مرحله سوم؛ مرحله اجرایی :

شروع به جرم
شروع به جرم

در این مرحله می باشد که شروع به جرم محقق می شود. چنان چه مجرم چشم‌پوشی نکند و مانعی هم نباشد جرم محرز می‌شود. اما در شرایطی که یک مانع خارجی بر سر راه مجرم واقع شود با عنایت به استعداد مجرمانه ای که برخوردار است و حالت خطرناکی که از خود نشان داده است شروع کننده جرم تلقی شده و قابلیت مجازات را خواهد داشت.

جرم انگاری مقدمات جرم :

همان طور که در بالا اشاره کردیم آمادگی و مقدمات نخستین یک جرم را نمی‌توان شروع به جرم تلقی کرد. برفرض مثال خریداری چاقو برای قتل کسی جرم تلقی نمی‌شود اما

استثنائاتی در این خصوص جاری می باشد،که در زیر به آن اشاره می شود:

– بر اساس ماده ی ۶۶۴ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات هر شخصی که عالما و عامدا به منظور ارتکاب جرمی اقدام به ساخت کلید یا تغییر آن کند یا هر شکل ابزاری برای ارتکاب جرم تهیه کند یا بسازد به زندان از سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می گردد.

-بر اساس قانون مجازات اسلامی قاچاق اسلحه و مهمات هر شخصی به شکل غیر مجاز سلاح گرم یا سرد جنگی یا سلاح‌شکاری یا اجزای موثر و مهمات آن ها را خریداری نگهداری یا حمل کند یا از طریق آن ها معاملات دیگر را به ثمر برساند به حبس محکوم می شود.

مفهوم شروع به جرم :

با عنایت به ماده ی ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی چنین مقرر شده است شخصی که اراده بر ارتکاب جرم می کند و شروع به عملی نمودن آن نماید اما بر اثر یک علت خارج از اراده‌اش به حالت معلق در بیاید، به مجازات شروع به جرم محکوم خواهد شد. شروع به جرم شرایطی دارد که در زیر به شرح این شرایط پرداخته شده است.

شرایط شروع به جرم :

تفاوت اعمال مقدماتی از اجرایی:

شروع به جرم له اجرای جرم هرز می شود و عملیات دور از جرم که رابطه مستقیم با جرم می‌یابد از موضوع شروع به جرم بیرون می‌رود.

انجام عمل مادی نه ترک فعل:

اقدام مورد نظر شروع کننده باید از جرم های انجام یک فعل باشد چون ترک فعل یا انجام می شود یا خیر و حالت وسط ندارد.

عدم انصراف ارادی بزهکار:

شروع به جرم
شروع به جرم

تعلیق اراده جرم باید در اثر علت خارجی صورت پذیرد که اختیاری می باشد و الا اگر فاعل با قصد خود از آن عمل صرف نظر کند قابل کیفر نیست.

مثل این که فردی در هنگام عملیات اجرایی به وسیله پلیس بازداشت شود.

بر اساس ماده ۱۲۴ قانون مجازات اسلامی مقرر شده است اگر شخصی شروع به جرم کند و با قصد خود از آن چشم پوشی نماید، به اتهام شروع به آن جرم مورد تعقیب واقع نمی شود. اما چنان چه همان اندازه رفتاری که انجام داده است جرم باشد به کیفر آن جرم محکوم خواهد شد.

بی اهمیت بودن انگیزه مجرم در صرف‌نظر کردن ارادی:

انصراف و چشم پوشی از اراده مرتکب جرم سبب از بین رفتن مجازات می‌شود و هدف او مثل ترس و یا ندامت یا ترس از مجازات اثری در جرم تلقی شدن عمل انجام شده ی او ندارد.

مجازات شروع به جرم :

بر اساس ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی مقرر شده است که اگر کسی قصد ارتکاب جرم نماید و شروع به اجرای آن کند اما بر اثر یک علت بیرونی از اراده او قصد مرتکب به حالت تعلیق درآید، به شکل زیر قابل کیفر خواهد بود:

– در جرم‌هایی که مجازات قانونی آن ها سلب حیات و زندان دائمی یا زندان تعزیری درجه یک تا سه می باشد، به حبس تعزیری درجه چهار محکوم خواهد شد .

– در جرایمی که مجازات قانونی آن ها قطع عضو یا حبس تعزیری درجه چهار می باشد در حد تعزیری درجه ۵ برخورد می‌شود.

– در جرایمی که مجازات قانونی آن ها شلاق حدی یا حبس تعزیری درجه ۵ پنج است به زندان تعزیری یا شلاق یا جزای نقدی درجه ۶ محکوم می شود.

مفهوم انصراف ارادی :

هنگامی چشم‌ پوشی فرد به شکل ارادی تلقی می‌شود که توقف به جرم حاصل علت بیرونی نباشد. اما این بدان مفهوم نیست که هرگز علت خارجی در این موضوع دخالت ندارد. بلکه  به این مفهوم است که چنان چه قاصد در نتیجه اثر عامل سومی از اقدام به جرم نادم شود، بی آن که عامل قهریه ای در میان باشد و باز هم ترک عمل در نتیجه اراده خود شخص انجام شده باشد.

مرز شروع به جرم و ارتکاب جرم :

شروع به جرم
شروع به جرم

قبلاً هم اشاره شد که اگر فاعل جرم با اراده و اختیار خود پیش از انجام کامل یک فعل از آن چشم پوشی کند شامل مجازات نمی شود. داشتن قصد ارادی یک عمل با احساس ندامت و پشیمانی فرق می کند.

در چشم پوشی به شکل ارادی فرد در مرحله اجرای جرم از ادامه اقدام مجرمانه خودش با هر هدفی چشم‌پوشی می‌کند و جرم محرز نمی‌شود. اما احساس ندامت پس از انجام جرم اتفاق می‌افتد. مثلاً چنان چه مجرم برای جبران ضرر و زیان و کاهش اثر جرم اقدامی را انجام دهد اثری بر جرم دانستن اقدام او نخواهد داشت و فقط قادر است برای او تقاضای تخفیف بیان نمود.

شروع به جرم ، جرمی مستقل :

دسته ای  از جرم ها وجود دارند که با آن که شروع به جرم می باشد اما به عنوان جرم مستقل در قانون جرم انگاری شده است در زیر به برخی از این موارد اشاره شده است:

-فعالیت در زمینه ی به بیرون بردن دارایی‌های تاریخی و فرهنگی از کشور حتی اگر به خارج نمودن آن منجر نشود قاچاق‌کالا تلقی می‌شود.

= هرکس به جان رهبر و هر یک از روسای قوای سه گانه و مراجع بزرگ تقلید سوءقصد کند، اگر محارب محسوب نشود مستوجب محکومیت  زندان است .

-هر شخصی که به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در خاک ایران سوءقصد کند محکوم می شود.

مفهوم جرم محال:

منظور از جرم محال جرمی می باشد که فاعل جرم خود همه ی تلاش خود را انجام می‌دهد و سبب بیرونی نیز مانع او نمی شود. اما به علت این که اصلاً ارتباطی به او نداشته است، احراز جرم میسر نیست. بر اساس تبصره ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی جرم محل چنین تعریف شده است و مجازات شروع به جرم برای آن پیش بینی گردیده است:

هنگامی که  عمل انجام شده رابطه مستقیم با ارتکاب جرم داشته باشد اما به علل مادی که مرتکب از آن ناآگاه است احراز جرم میسر نباشد، عمل انجام شده در حکم شروع به جرم خواهد بود. مثل شلیک با تفنگ آب پاش شلیک به تختخواب کسی که در آن نخوابیده  است.

جرم عقیم :

شروع به جرم
شروع به جرم

در این جرم مثل شروع به جرم و جرم محال نتیجه‌ی مورد نظر فاعل جرم محقق نمی‌شود. اما این عدم تحقق حاصل از علت خارجی یا حاصل از موضوع یا ابزار جرم بلکه نتیجه عدم مهارت فاعل جرم است. مثل اشتباه در هدف گیری.

در تفاوت این جرم با بقیه جرایم باید گفت در شروع به جرم این امکان وجود ندارد که به طور قاطع گفت اگر به حالت علت خارجی نباشد فاعل از اقدام خود چشم‌پوشی می‌کند. در صورتی که در جرم عقیم فاعل قاصد بی چون و چرای آن جرم است و هرگز اراده بر انصراف و چشم پوشی آن نکرده است.

مثلاً شخصی قصد کشتن زنی را دارد و بدین منظور اسلحه می خرد و در شب به تعقیب زن می رود. در یک مکان خلوت تفنگ را به سوی او می گیرد. اما به سبب آن که دستش می لرزد تیر به هدف نمی‌خورد و به زن برخورد نمی نماید. در این فرض قاتل کل تلاش خود را انجام داده که زن را به قتل برساند.

اما به سبب آن که دستش لغزیده که در اثر بی مهارتی او بوده است هدفش میسر نشده است و زن زنده مانده است.

بنابراین باید گفت که فاعل مرتکب جرم عقیم قتل شده است. مجازات جرم عقیم بر اساس قانون مجازات اسلامی با توجه به نوع مجازاتی که برای آن در نظر گرفته شده است چنان چه به طور کامل میسر می‌شد از حبس و شلاق و جزای نقدی متغیر است.