شهادت دروغ|شهادت کذب|شرایط و نکات

شهادت دروغ چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی شهادت دروغ چیست؟ و نکات مهم شهادت دروغ پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله شهادت دروغ

مقدمه شهادت دروغ :

شهادت یکی از دلایل اثبات دعوا می باشد و به این مفهوم است که شخصی نسبت به واقعیت موضوعی اطلاعات شخصی داشته باشد و شهادت دهد و به منظور احراز حقیقت آن را برای دیگران به کار ببرد.

به بیان دیگر شهادت خبری می باشد که به سود یا به زیان خبر دهنده نیست. بلکه فقط به سود و زیان دیگران می باشد و از این  نظر با ادعا و اقرار متفاوت است . بر اساس ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی ادله اثبات دعوا عبارتند از اقرار و اسناد کتبی و شهادت و امارات و قسم.

مفهوم شهادت :

شهادت اطلاعات و آگاهی یک شخص بیرون از دعوا می باشد که موضوع مورد ادعا را مشاهده کرده یا استماع نموده باشد. یا چنان چه از موارد سمعی و بصری نباشد از آن اطلاع یافته است.

یعنی فردی از اتفاقی جزئی یا کلی که بین دو یا چند نفر به وقوع پیوسته است در دادگاه اطلاع بدهد.

بر اساس ماده ۲۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی در دعاوی حقوقی تعداد و جنسیت شاهد و نیز ترکیب شاهدان قابل تقسیم به موارد زیر می باشد:

-اصل طلاق و انواع آن و رجوع در طلاق و نیز دعاوی غیرمالی مثل مسلمان بودن و بلوغ و جرح و تعدیل و عفو از قصاص و وکالت و وصیت با شهادت دو مرد انجام می شود.

-دعاوی مالی یا آن چه هدف از آن مال می باشد. مانند دین و ثمن و مبیع معاملات و وقف و اجاره و وصیت و مدعی به قتل و جنایات خطایی و قتل عمد که باعث حد می باشد با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن انجام می شود.

-اگر  خواهان نتواند دلایل شرعی اقامه کند قادر است با حضور یک شاهد مرد یا زن به انضمام یک قسم ادعای خود را به اثبات برساند. در موارد ذکر شده در این بند نخست  شاهدی که شرایط شهادت را داشته باشد و بعد از آن شکایت از سوی خواهان قرائت می‌شود.

-دعاوی که آگاهی از آن ها به شکل معمول  در اختیار زنان می باشد مانند ولادت که با گواهی چهار زن و دو مرد یا یک مرد و دو زن قابل اثبات می باشد.

شهادت دروغ
شهادت دروغ

-اصل ازدواج با شهادت دو مرد و یا یک مرد و دو زن قابل اثبات می باشد. با عنایت به این که شهادت یکی از ادله اثبات دعوا تلقی می شود اما قاضی یا دادرس این اختیار را خواهند داشت که آن را قبول کنند یا رد نمایند.

چون امکان دارد قاضی به این نتیجه برسد که شهادت دارای شرایط قانونی  نمی باشد. قسم مقدمه شهادت می باشد و دادگاه قادر است با عنایت به درجه اهمیت موضوع دعوا شخص را به اقامه قسم های مختلف الزام نماید.

شرایط شهادت

بر اساس ماده ۱۳۱۳ قانون مدنی بلوغ و عقل و عدالت و ایمان و طهارت از شرایط شاهد می باشد و بیانات مجنون و اشخاصی که به سن بلوغ یعنی ۱۵ سال تمام نرسیده باشند، اعتبار ندارد. در همه ی موضوعات حقوقی در اختیار داشتن قصد انشا و اختیار و اهلیت لازم است و اگر هر یک از این موارد وجود نداشته باشد، موضوع حقوقی قابل اثبات نخواهد بود.

چنان چه شهادت در شرایط اجبار صورت بگیرد اعتبار ندارد. در واقع چنان چه قصد انشا و اختیار و اهلیت جاری نباشد در مورد  شهادت  هم مانند بقیه نظامات حقوقی در جایگاه یکی از دلایل اثبات دعوا قابل پذیرش نیست. در این شرایط شهادتی که انجام شده است امکان دارد برای قاضی ایجاد دانش نماید اما به عنوان یکی از دلایل اثبات دعوا اثری نخواهد داشت.

عناصر جرم شهادت دروغ :

در بیان عنصر مادی شهادت دروغ باید گفت که اقامه شهادت دروغ در دادگاه و در نزد مقامات رسمی زمانی که صورت بگیرد همین موضوع عنصر مادی محسوب خواهد شد و این جرم از جرایم مطلق خواهد بود. درباره عنصر معنوی شهادت دروغ هم باید گفت که باید سوء نیت عام به مفهوم قصد انجام عمل مجرمانه جاری باشد.

این جرم از دسته جرایم عمدی می باشد و هیچ شخصی نمی‌تواند ادعا کند که از روی اشتباه و سهو  ادعای شهادت داشته است. سوء نیت خاص از ارکان ایجاد کننده این جرم تلقی نمی‌شود.

شرایط تحقق جرم :

-بیان شهادت دروغ باید در دادگاه انجام شود. فرقی نمی کند که دادگاه عمومی باشد یا اختصاصی. بنابراین شهادت در بیرون از دادگاه و نیز در مراجعی که به آن ها دادگاه گفته نمی شود شامل حکم این موضوع نمی باشد.

-بیان شهادت باید در محضر مقامات رسمی انجام شود. به همین سبب اگر شخصی که شهادت را می شنود صلاحیت شنیدن آن را دارا نباشد، این امکان وجود ندارد که ادای شهادت را شامل ماده ۶۵۰ قسمت تعزیرات قانون مجازات اسلامی تلقی نمود.

شرط تعقیب شاهد کاذب :

شهادت دروغ
شهادت دروغ

دروغ بودن شهادت فردی در دادگاه صالح بر اساس رای قطعی به اثبات می رسد و در مورد عدم اقامه شهادت و پنهان کردن آن با عنایت به قوانین جزایی امروزی باید چنین بیان داشت که جرم تلقی نمی شود.

شهادت دروغ سبب ابطال رای می باشد و هر رایی که بر این مبنا صادر گردد بی اعتبار خواهد بود. چنان چه محکوم موجود باشد باید برگردانده شود. اگر موجود نباشد باید شهودی که شهادت دروغی داده‌اند غرامت را پرداخت نمایند. بر اساس ماده ۶۵۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی  اعتراض کننده به موضوع جبران خسارت به وسیله  شهادت دهندگان دروغین نشده است.

اما بر اساس قاعده ی کلی مسئولیت مدنی اگر کسی باعث ایراد زیان بشود، باید خسارت را جبران کند که در این حالت شهادت دهندگان باید خسارت وارد آمده را جبران نمایند.

با توجه به ماده ۲۰۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مقرر شده است در جایی که دادگاه از شهود و مطلعین تقاضای اقامه شهادت را اطلاع‌رسانی را نماید و سپس مشخص شود که بر خلاف حقیقت گواهی داده‌اند، فرقی ندارد که به سود یا به ضرر یکی از دو طرف دعوا ایراد شده باشد موضوع بر کیفر شهادت دروغ اگر شهادت خلاف حقیقت آن ها سبب ایراد زیانی شده باشد به پرداخت آن هم محکوم می‌شوند.

آثار شهادت کذب :

-مجازات شهادت دروغ سه ماه یک روز با دوسال حرف یا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۱۲ میلیون ریال جزای نقدی می باشد.

-شهادت دروغ سبب ابطال رای می شود و هر ایی که بر این پایه صادر شود بی اعتبار خواهد بود.

– چنان چه شخصی باعث ایراد ضرر و زیان شود، باید آن را جبران نماید .در شهادت دروغ هم شاهدان باید خسارت زیان دیده را جبران کنند.

شهادت دروغ
شهادت دروغ

-در امور کیفری یکی از علل تقاضای تجدید نظر،  دروغ بودن شهادت شهود خواهد بود.

-اگر شاهد بعد از ادای قسم شهادت دروغ ارائه کند با محقق شدن این امر در پیشگاه دادگاه مجازات و کیفر قسم و شهادت دروغ قابل تجمیع می باشد و نیز چنان چه شهادت دروغ راجع به وجود و قصاص و دیات باشد قاعده جمع کیفر ها جاری می شود.

-رایی که بر اساس شهادت دروغ صادر می شود از آن جایی که باطل خواهد بود رای قابل واخواهی و تجدید نظر خواهی  وفرجام خواهی می باشد که با این اعتراض دادگاه به شهادت ترتیب اثر نخواهد داد و با تجدید نظر کردن از آن رد دادرسی را ادامه داده و تصمیم‌گیری می‌کند.

اما اگر دروغ بودن شهادت بعد از نهایی شدن حکم و پایان زمان تجدید نظر خواهی و فرجام خواهی و واخواهی از حکم غیابی معلوم شود امکان دارد با اثبات حیله و تقلب شخصی که گواهی دروغ به سود او ارائه شده است از حکم صادر شده تقاضای اعاده دادرسی می نماید.

دفاع در برابر شهادت دروغ :

جرح  شهود :

به مفهوم اعلام اثبات عدم شرایط شهودی است که قانونگذار وجود آن شرایط را لازم شناخته است. مانند عدالت و عدم گدایی و عدم سود شخصی در دعوا و غیره.

شهود معارض :

مقصود از شهود معارض شاهدانی می باشد که شهادت آن ها در تضاد با شهادت شهود شخص مقابل می باشد. احضار شاهدان معارض به وسیله محکوم علیه در بخشی از نظریات فقهی مورد قبول بود زیرا که شهادت بر عهده مدعی می باشد. با این حال منعی در قوانین ذکر شده در مورد استناد به شهود معارض در برابر شهود شخص مقابل جاری نیست.

شکایت کیفری شهادت کذب :

شیوه دیگر برای بلااثر نمودن آثار رای صادر شده بر طبق شهادت شهود شکایت کیفری از گواهان تحت عنوان شهادت دروغ بر اساس ماده ۶۵۰ قانون تعزیرات و مجازات اسلامی می باشد.

البته چنان چه شاکی یعنی شخصی که نسبت به او شهادت در دادگاه ارائه شده است، قادر باشد با دلیل و سند ، دروغ بودن شهادت شاهد را به اثبات برساند، قاعدتاً همین دلایل می‌تواند در همان دادگاه نخستین مانع از آن شود که شهادت شهود به نتیجه دست یابد.

در هر حال شخصی که علیه او شهادت داده شده است فرقی ندارد که بتواند  با روش‌هایی مثل شهود معارض مانع اثبات تناقض‌گویی شوند و شهادت شاهدان را در دادگاه نخستین بی اثر کنند یا آن را بی‌اعتبار نمایند می تواند از رایی که به زیان او صادر شود شکایت کیفری کند و بعد از کسب رای از حکم دادگاهی که برطبق شهادت شاهد به زیان او صادر شده است اعاده دادرسی کند.

سوالات جزئی از شاهدان :

شهادت دروغ
شهادت دروغ

تنها شیوه موثر به منظور به ثبوت رساندن شهادت دروغ  سوال کردن دقیق راجع به حادثه از شاهدان است. اصولاً به سبب کمبود وقت  دادگاه ها به پرسیدن سوالات کلی از شاهدان کفایت می‌کنند. پس شخص مقابل باید با دقت و زیرکی شاهدآن را در روند سوالات ریز و جزئی گیر بیندازد تا تعارض بیانات شاهدان با  هم دروغین بودن شهادت آن ها را معلوم نماید.