ضرب و جرح چیست|مجازات ضرب و جرح|نکات مهم ضرب و جرح

ضرب و جرح چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ضرب و جرح چیست؟ و شرایط ضرب و جرح پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله ضرب و جرح چیست؟

مقدمه ضرب و جرح

نزاع و ضرب و جرح قدمتی به اندازه تاریخ بشر دارد. با ایجاد اولین جامعه بشری و درگیری و اختلاف بین انسان ها نزاع هم شکل گرفت. به طور کلی در طول تاریخ به کارگیری توانایی جسمی و زور بازو برای اثبات رای فردی رایج بوده است. تاریخ شهرنشینی و علوم اجتماعی نمایانگر آن است که در جامعه های مختلف بهره گیری از عقل و اندیشه برای حل و فصل مشکلات معمول شد.

اما راجع به پدیده نزاع و درگیری در جامعه های امروزی باید گفت که این موضوع نشانگر وجود زمینه های جرم در جامعه است. با توجه به اهمیت جرم مذکور و اثرات بسیاری که در جامعه به وجود می آورد، پیش از هرگونه طرح شکایت یا دفاع از حضور در مراجع کیفری باید از یک وکیل کیفری متخصص در ضرب و جرح بهره‌مند شد.

مفهوم ضرب و جرح عمدی

ضرب و جرح اقدامی است که با نیت آسیب رساندن به شخص دیگر انجام می‌شود که برخی اوقات همراه با آسیب روحی و روانی می باشد.

ضرب و جرح در واقع جرمی می باشد که با ضربه و آسیب جسمی فرد مقابل صورت می گیرد و در قانون برای انواع آن مجازات هایی پیش بینی شده است. همه انسان ها در محیط کار یا زندگی خود حداقل نظاره گر یک دفعه اختلاف و درگیری در سطح شهر بوده اند یا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی این اخبار را دنبال کرده اند.

چنان چه شخصی با هدف جرح عضو یا قطع آن به دیگری آسیب برساند یا این که قصد این کار را نداشته باشد اما رفتار او سبب قطع و جرح عضو شود، در این شرایط نیز رفتار او عمدی خواهد بود. مثل آن که هدف او  میان جیگری و دور نمودن شخص از صحنه نزاع باشد و با چاقو به او آسیب برساند. در این مورد هدف و قصد او، جرح  وعضو قطع آن نمی باشد اما نوع ابزاری که به کار برده است سبب نتیجه شده است.

مفهوم نزاع

ضرب و جرح
ضرب و جرح

به مفهوم درگیری آشکار و اصولا قابل مشاهده حداقل میان دو شخص است. منظور از نزاع دسته جمعی شرکت در منازعه و درگیری   یعنی  قصد ضرب و جرح می باشد. به بیان دیگر ارتکاب به جرم علیه اشخاص، که پیامد های جزایی برای آن ها به دنبال خواهد داشت.

شما میتوانید درصورت نیاز مراحل رسیدگی به جرم را نیز مطالعه کنید

عوامل اثرگذار در بروز ضرب و جرح و نزاع

اکثر مشکلات اجتماعی از جمله نزاع و ضرب و جرح  در مسائل اجتماعی ریشه دارد. هرقدر مسائل و مشکلات اجتماعی گسترده تر و وسیع تر شود، اشخاص بیشتری گرفتار مشکلات اجتماعی می گردند و عکس العمل های افراد در شرایط های نابسامان اجتماعی شدید تر و دشوارتر خواهد بود.

اندیشمندان هم ریشه درگیری و اختلاف را در مسائل اجتماعی می شناسند. دشواری هایی را برای اشخاص ایجاد می‌کند و سبب فشار روحی بر آن ها شده و به مرور زمان صبر و تحمل آن ها را در مواجهه با مشکلات زندگی می‌کاهد.

آثار ضرب و جرح و نزاع

ضرب و جرح و نزاع باعث آسیب های روحی و جسمی به اشخاص و سرعت  پرخاشگری و خشونت طلبی در روابط اجتماعی اشخاص و سلب احساس امنیت اجتماعی و روحی و روانی و شغلی آن ها می گردد. مضاف بر آن  ایجاد فضای پر از نفرت و کینه در بین اشخاص، امنیت محیط زندگی و کار را هم از ابعاد متفاوت مورد تهدید قرار می دهد و جامعه را دچار هرج و مرج می نماید و انسجام و یک دستی و وحدت جامعه را با مشکل مواجه می سازد.

بخشی از این آسیب ها سبب ناتوانی همیشگی و موقت اشخاص می‌گردد و  پیامد های احساسی و اقتصادی و اجتماعی بسیاری برای شخص آسیب دیده به دنبال دارد. از جمله تحمیل هزینه های گزاف مالی از پیامدهای منفی نظام و ایجاد ضرب و جرح است

ارکان جرم ضرب و جرح

رکن مادی

ایراد ضرب و جرح به شکل عمدی با وسیله و ابزاری مثل سنگ و چوب و چاقو و قمه و غیره یا بدون وسیله مثل هل دادن و مشت زدن از ارکان مادی جرم مذکور می باشد.

رکن روانی

مرتکب باید رفتار های فوق را با خواست و اراده خود و به شکل عمد به منظور ارتکاب فعل مجرمانه انجام دهد و مثلاً مست و خواب و مجبور نباشد و آگاهی به موضوع داشته باشد، غیر از آن که نتیجه آن را هم بخواهد.

رکن قانونی

قانونگذار وارد نمودن ضرب و جرح عمدی را جرم دانسته و برحسب نتایج و بهره گیری و یا عدم بهره گیری از سلاح مرتکب را قابل مجازات می شناسد.

ایراد ضرب بدون آثار جراحت

قبلاً فقط در شرایطی که عواقبی مثل شکستگی و جراحت و سرخ شدگی و کبودی و یا سیاهی در بدن آسیب دیده رویت می شد، امکان اقامه ی شکایت و مجازات مرتکب فراهم بود. اما وقتی قانون در سال ۱۳۹۲ اصلاح واقع شد، چنان چه ضرب عمدی به شخصی وارد شود، حتی اگر آثار فوق در جسم شاکی نباشد، مرتکب در شرایطی که با شکایت شاکی سازش نکند، قابل مجازات و تعقیب خواهد بود.

شیوه رسیدگی به جرم ضرب و جرح

شاکی با وکالت شخصی شکایتی را علیه یک متهم به دادسرا تقدیم می نماید. مثلاً وکیل چنین مطرح می کند که موکل او  در حال قدم زدن با مشترک عنه بوده است. که ناگهان به اختلاف می خورند و او با حالت خشمگین به موکل حمله می کند و اقدام به ضرب و شتم به او می نماید. موکل از قسمت کتف و کمر و لب دچار صدمه شده است. به اضافه این که با فحاشی او را در نظر مردم مورد اهانت قرار می دهد. و وکیل درخواست تعقیب و کیفر متهم را دارد.

ارجاع پرونده ضرب و جرح به کلانتری

پرونده در همان زمان به وسیله معاونت دادسرا به منظور دریافت اظهارات شاکی و شهود او و همچنین احضار متهم و  و دریافت اطلاعات و نیز  راهنمایی شاکی به پزشکی قانونی، به کلانتری ارسال می گردد. وکیل شاکی شکایت خود را بر اساس شکواییه مذکور طرح می نماید و آقای فلان را به عنوان شاهد معرفی می کند.

بعد از آن که اظهارات متهم و شاهد پرونده و   گزارش پزشکی قانونی  دریافت گردید، پرونده به دادسرا ارجاع می گردد و قاضی دستور می‌دهد که شاکی به همراه شاهد و متهم حاضر شوند.  شاکی همراه با شاهد خود حاضر شده و اظهارات قبلی خود را بیان می کند.

متهم  هم اظهارات خود را مشابه اظهارات قبلی  بیان می نماید. دادیار قرار کفالت به مبلغ مشخصی صادر می نماید و شخصی از وابستگان متهم  می تواند کفیل لو قرار بگیرد و متهم با قرار قبولی کفالت آزاد شود. بنابراین قرار مجرمیت در مورد  اتهام مشتکی عنه   مبنی بر وارد کردن ضرب و جرح عمدی و استفاده از مشت  از طرف دادیار دادسرا صادر می گردد و نیز کیفرخواستی صادر شده و پرونده به اجرای احکام ارسال می گردد

شرایط اثبات ضرب و جرح

این جرم مانند سایر جرایم در قانون شرایطی برای اثبات  خود دارد که در صورت وقوع آن این جرم به اثبات می رسد. از جمله این شرایط در زیر عنوان شده است:

اقرار

در شرایطی که فرد مرتکب به جرم ارتکابی ضرب و جرح دوبار اقرار کند، جرم او ثابت می‌شود و می‌تواند بر اساس این دلیل جرم را اثبات نمود.

شهادت شهود

اگر دو مرد عادل یا یک مرد عادل و دو زن، حادث شدن جرم را رویت کنند و نسبت به مجرم شهادت دهند، این جرم اثبات می شود.

قسامه

چنان چه بقیه دلایل و عوامل اثبات جرم ضرب و جرح محکمه پسند نباشد، قسامه به عنوان یکی از شرایط اثبات آن مورد استفاده واقع می شود. قسامه به مفهوم سوگند اقوام و خویشاوندان مجنی علیه می باشد.

علم قاضی

هر جرمی اسناد و مدارک و نشانه‌هایی از خود به جای می گذارد.  به همین دلیل در صورتی که هیچ کدام از شرایط اثبات جرم واقع نشود، علم قاضی جایگزین آن خواهد شد که با توجه به شرایط و گزارش های پزشکی قانونی قادر است ضرب و جرح را اثبات کند.

انواع ضرب و جرح

در قانون ضرب و جرح تحت عنوان عمدی و غیرعمدی مورد بحث واقع شده است.

ضرب و جرح اگر به صورت عمدی از سوی یک شخص به شخص دیگر انجام پذیرد، جرح عمدی تلقی می شود. البته باید توجه داشت که هر یک از این دو عنوان زیر مجموعه هایی دارند که قانون به شکل جداگانه در مورد آن تصریح داشته است. مثلاً ضرب و جرح عمدی همسر ضرب و جرح کودک به وسیله پدر ضرب و جرم با سلاح گرم ضرب و جرح با چاقو.

وکیل ضرب و جرح عمدی

وکیل ضرب و جرح عمدی در منازعات مسلحانه و دعاوی معمول که قابلیت طرح را دارند از حقوق و منافع موکل خود دفاع می نماید. این منازعات در محیط های خانوادگی و همسایگی و کاری بسیار رایج است و موجب ضرب و جرح می‌شود و عموما سبب تشکیل پرونده در محاکم دادگستری خواهد شد.

بنابراین دریافت مشاوره از وکلای دادگستری متخصص در حوزه پرونده های ضرب و جرح عمدی و نیز حضور آن‌ها در دادگستری این امکان را به وجود می‌آورد که از ضرب و جرح  عمدی و منازعه و غیرعمدی،  نیاز به تخصص و تجربه وکیل متخصص در این حوزه دارد. زیرا بعد از طرح شکایت در دادسرا، عموماً اطاله دادرسی اعمال حقوقی مقتضی را دنبال دارد که نیاز به دانش حقوقی و تجربه کافی در این خصوص می باشد.

مقدمه ضرب و جرح

ضرب و جرح
ضرب و جرح

جنایات علیه تمامیت جسمانی افراد ، به دو نوع کلی سلب حیات (قتل) و جنایت مادون نفس تقسیم می شود .

جنایات مادون نفس انواع مختلفی دارند که یکی از آن ها ، ایراد ضرب و جرح می باشد .

در این مقاله ، به چیستی ضرب و جرح و مجازات آن و صور مختلف این جرم می پردازیم .

تعریف ضرب و جرح :

معنای لغوی ضرب ، ضربه و زدن می باشد . ضرب اصطلاحا  عمل و رفتاری است که نتیجه ی آن ، کبودی ، سرخی ، ورم ، سیاه شدن و .. بدون آن که منجر به خون ریزی شود می باشد . دیه ی هر یک از اثار فوق به تفکیک در شرع و قانون مجازات اسلامی به تبع آن ، تعیین شده است .

جرح در واقع رفتاری است که منجر به از هم گسیختگی بافت های بدن مجنی علیه شده و پارگی و بریدگی به همراه خونریزی را در پی خواهد داشت و خفیف ترین نوع آن ، خراشیدگی و پارگی پوست و شدید ترین نوع آن ، قطع عضو می باشد .

ضرب و جرح ، به دو نوع عمدی و غیر عمدی قابل ارتکاب می باشد که با در نظر گرفتن این امر ، مجازات آن تعیین می شود .

پیش از پرداختن به مجازات ضرب و جرح عمدی ، لازم است که معیار عمدی بودن جنایت را بررسی کنیم .

عمدی بودن جنایت :

مطابق ماده ی دویست و نود قانون مجازات اسلامی ، در موارد زیر جنایت عمدی خواهد بود :

  • وجود قصد و عمد مرتکب در ایراد جنایت  و وقوع آن
  • قصد مرتکب در فعل مجرمانه بدون خواست نتیجه ی واقع شده در حالی که رفتار مرتکب نوعا موجب جنایت واقع شده می شود .
  • قصد مرتکب در انجام رفتار و عدم خواست نتیجه ی واقع شده در حالی که با توجه به شرایط و وضعیت خاص مجنی علیه ، رفتار نوعا موجب جنایت واقع شده می شده است .
  • قصد و عمد در ایراد جنایت علیه اشخاص غیر معین

مجازات ضرب و جرح عمدی :

برای تعیین مجازات ضرب و جرح عمدی ، باید ۴ حالت زیر را از یکدیگر تفکیک کنیم :

  1. قصاص :

مجازات اصلی در جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی افراد ، قصاص می باشد.در صورتی که امکان اجرای قصاص وجود داشته باشد ، باید در اجرای آن مساوات را در محل عضو مورد  قصاص و عضو مجنی علیه و مقدار جنایت و مقدار قصاص رعایت نماییم ‌.

  1. حبس تعزیری :

در صورتی که امکان قصاص جانی وجود نداشته باشد ، مرتکب به مجازات تعزیری و پرداخت دیه در صورت مطالبه ی مجنی علیه محکوم خواهد شد .

مطابق ماده ی ششصد و چهارده قانون مجازات اسلامی ، اگر ضرب و جرح ، منتهی به اثار زیر شود و رفتار وی منجر به اخلال در نظم و امنیت و تجری مرتکب و دیگران شود ، مرتکب ، به ۲ تا ۵ سال حبس محکوم می شود ‌. ( مطابق قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ ، مدت این حبس به شش ماه تا دو سال تقلیل یافته است . )

در صورت مطالبه و درخواست مجنی علیه ، جانی ملزم به پرداخت دیه نیز خواهد بود .

  • نقص غصو
  • شکستگی عضو
  • از کار افتادن عضو
  • مرض دائمی
  • زائل شدن عقل
  • فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع
  1. حبس به مدت سه ماه تا یک سال در صورتی که ضرب و جرح فاقد اثار فوق بوده باشد اما مرتکب در ایراد ضرب و جرح از اسلحه ، چاقو و امثالهم استفاده کرده باشد .
  2. اگر مرتکب در ایراد جنایت از اسلحه های فوق استفاده نکرده و عمل وی فاقد اثار مطرح شده در  بند ۲ باشد ، مطابق ماده ی پانصد و شصت و هفت قانون مجازات اسلامی ، در صورت شکایت شاکی خصوصی و عدم گذشت و مصالحه ، مرتکب به پرداخت دیه محکوم می شود ‌.

ضرب و جرح قابل گذشت یا غیر قابل گذشت ؟

ضرب و جرح
ضرب و جرح

برای پاسخ به سوال قابل گذشت یا غیر قابل گذشت بودن جرم ضرب و جرح باید ۳ حالت را از یکدیگر تفکیک کنیم .

  • در صورتی که جانی به قصاص محکوم شده باشد ، از آن جایی مجازات قصاص ، شرعا ، قابل گذشت می باشد ، شاکی می تواند از مرتکب گذشت کرده و یا با وی در دریافت دیه ، مصالحه نماید .
  • در صورتی  که رفتار مرتکب ، مصداق ماده ی ششصد و چهارده و تبصره ی آن باشد ، به دلیل اثار سوء این عمل در جامعه و رفتار تهدید کننده ی امنیت اجتماعی مرتکب ، جرم ، دارای جنبه ی عمومی بوده و بنابراین غیر قابل گذشت می باشد و حتی در صورت عدم شکایت و اعلام شاکی خصوصی ، مرجع تعقیب ملزم به تعقیب کیفری مرتکب جرم می باشد .
  • در صورتی که رفتار مرتکب مصداق ماده ی پانصد و شصت و هفت قانون مجازات اسلامی باشد ، جرم قابل گذشت بوده و تنها با شکایت شاکی خصوصی تعقیب اغاز شده و با گذشت وی نیز قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد شد و در صورت عدم گذشت شاکی ، جانی ملزم به پرداخت دیه خواهد بود .

ادله ی اثبات ضرب و جرح :

برای اثبات ضرب و جرح در محکمه ، می توان از ادله ی زیر استفاده نمود:

  • اقرار :

اقرار مهم ترین دلیل در اثبات ضرب و جرح می باشد .

با این حال احتمال اقرار مرتکب جرم ، بسیار کم می باشد و بنابراین لازم است که با سایر دلایل نیز اشنا شد .

  • شهادت شهود :

در صورتی که هنگام ارتکاب جرم ، شهودی در صحنه ی جرم حضور داشته باشند ، شهادت آنان در محکمه ، در اثبات جرم ، تاثیر گذار می باشد .

گواهی پزشک قانونی ر تصدیق جنایت و ضرب و جرح و تشخیص قاضی محکمه ، یکی دیگر از ادله ی اثبات جرم ضرب و جرح می باشد .

توصیه می شود به دلیل پاک شدن اثار ضرب و جرح ، سریعا نسبت به مراجعه به پزشک قانونی اقدام شود .

  • قسامه :

یکی دیگر از طرق اثبات ضرب و جرح ، به عنوان جنایت مادون نفس ، استناد به قسامه می باشد که برای این امر‌ باید شرایط لازمه فراهم باشد .

ضرب و جرح همسر :

در صورتی که مردی نسبت به زوجه ی خود مرتکب ضرب و جرح شود ، زن می تواند مطابق مقررات قانون مدنی ، پس از اثبات جرم ضرب و جرح در محکمه ی کیفری ، به اثبات عسر و حرج خود در صورت ادامه ی زندگی با مرد پرداخته  و تقاضای صدور حکم طلاق نماید . اکراه در ضرب و جرح چگونه است؟اکراه در قتل نیز محق میگردد؟ در این مورد میتوانید مقالات سایت مارا مطالعه بفرمایید

ضرب و جرح نسبت به فرزند توسط پدر :

در صورتی که پدر ، از حدود تربیت فرزند خود فراتر رفته و مرتکب ایراد ضرب و جرح نسبت به وی شود ، مطابق ماده ی سیصد و یک قانون مجازات اسلامی ، امکان قصاص پدر به دلیل جنایت بر فرزند خود ، وجود ندارد اما حسب مورد ، پدر به مجازات تعزیری و یا پرداخت دیه محکوم خواهد شد .

ضرب و جرح نسبت به میت :

ضرب و جرح
ضرب و جرح

ممکن است که ایراد ضرب و جرح نسبت به میت انجام گیرد .

مورد جنایت در جرم ضرب و جرح ، لزوما باید یک انسان زنده باشد و در صورتی که ضرب و جرح نسبت به جسد و میت انجام گیرد ، رفتار ارتکابی مصداق جرم جنایت بر میت می باشد .

ضرب و جرح در ماه حرام :

مطابق حکم شرع و به تبع آن مقررات قانون مجازات اسلامی ، در صورتی که سلب حیات و قتل در یکی از ماه های حرام یعنی ماه رجب ، محرم ، ذی القعده و ذی الحجه انجام گیرد ، دیه به میزان یک سوم افزایش می یابد و به این امر اصطلاحا تغلیظ دیه گفته می شود .

علی رغم تصور بسیاری ، حکم تغلیظ دیه ، تنها به قتل و سلب حیات اختصاص داشته و در جنایات مادون نفس از جمله ضرب و جرح ، تغلیظ دیه انجام نمی گیرد .

مهلت پرداخت دیه :

در صورتی که مجنی علیه مطالبه ی دیه نماید ، بسته به نوع جنایت ، جانی در ظرف مدت های زیر ، مطابق ماده ی چهار صد و هشتاد و هشت قانون مجازات اسلامی ، ملزم به پرداخت دیه می باشد .

مهلت پرداخت دیه ضرب و جرح عمدی :

پرداخت دیه  ظرف یک سال قمری از تاریخ وقوع جنایت

مهلت پرداخت دیه ضرب و جرح شبه عمدی :

پرداخت دیه ظرف دو سال قمری از تاریخ وقوع جنایت

مهلت پرداخت دیه ضرب و جرح خطای محض :

ظرف سه سال قمری از تاریخ وقوع جنایت پرداخت دیه انجام می گیرد .

نتیجه گیری مقاله ضرب و جرح

ضرب و جرح ، از جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد می باشد که بسته به عمدی و یا غیر عمدی بودن آن و هم چنین کیفیت و نوع انجام ضرب و جرح ، مجازات آن متفاوت می باشد .

برخی از مصادیق جرم ضرب و جرح ، به دلیل اثار سوء آن علیه امنیت و نظم جامعه ، دارای جنبه ی عمومی بوده و بنابراین گذشت شاکی و یا اعلام جرم نکردن وی در تعقیب و مجازات مرتکب جرم تاثیری ندارد اما برخی دیگر از مصادیق آن فاقد اثار سوء بر جامعه بوده و بنابراین قابل گذشت بوده و پیش از شکایت شاکی خصوصی قابل تعقیب نمی باشد .