طلاق خلع|شرایط طلاق خلع|طلاق خلع نوبت اول

طلاق خلع چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی طلاق خلع چیست؟ پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

طلاق خلع
طلاق خلع

مفهوم طلاق

طلاق از نظر لغوی به مفهوم آزاد کردن می باشد. اما در حوزه حقوقی به مفهوم ساقط شدن ازدواج دائم با شرایط ویژه از طرف مرد یا نماینده قانونی است. به همین جهت فقط ویژه ازدواج و نکاح دائم می باشد. به شکلی که زائل شدن ازدواج موقت به وسیله هبه و مدت به جای مانده از نکاح از طرف مرد یا با انقضای مدت مشخص شده در نکاح موقت انجام می شود.

با توجه به این که در برخی از موارد به علت های مختلف ادامه زندگی زن و مرد با هم میسر نیست و چنان چه راه حلی برای خاتمه ی رابطه زوجیت نباشد، اختلافات بالاتر می گیرد، اسلام هم با موضوع طلاق به عنوان روشی برای جدایی زن و شوهر تراضی نموده است.

لازم به ذکر است که از نظر حقوق اسلامی باید تا جایی که میسر است، از روش‌های دیگری برای حل و فصل مسائل میان زن و شوهر بهره برد و این روش را به عنوان آخرین راه پیش بینی نمود. اما با این حال در دوره کنونی برخلاف پیشین دیدگاه زن و شوهر به این موضوع به گونه‌ای متفاوت است. طوری که بیشتر زن و شوهرها به طلاق به عنوان اولین راهکار برای خانمه بخشیدن به اختلافاتی که میان آن ها وجود دارد، می‌اندیشند.

انواع طلاق

ممکن است خیلی از ما اسم طلاق که می اید عنوان بائن و رجعی هم به گوشمان خورده باشد. درست مثل ازدواج که بر دو قسم  است طلاق هم دو نوع دارد رجعی و بائن. در طلاق رجعی برای مرد امکان رجوع  در مدت عده وجود دارد اما در طلاق بائن این امکان نیست. در طلاق رجعی با وجود این که زوجین  قطع رابطه می کنند اما مرد این امکان را دارد که در دوره عده به زن رجوع نماید. در این حالت همان رابطه ی زوجیت که در قبل برقرار بوده مجددا ایجاد می شود و نیازی به جاری شدن مجدد صیغه ازدواج نمی باشد.

. مفهوم طلاق سقوط عقد ازدواج دائم می باشد که البته تشریفات خاص خود را دارد و باید حتما صیغه طلاق بر این موضوع جاری شود و بعد از آن روابط زن و مرد قطع می شود  اما با در نظر گرفتن نوع طلاق آثار آن هم متمایز است

مفهوم طلاق خلع

در ماده 1146 قانون مدنی در مورد طلاق خلع چنین آمده است که  در طلاق خلع زن از شوهر بیزار شده و تصمیم به طلاق می گیرد و مبلغی را به شوهر می پردازد و از او طلاق می گیرد حال این مبلغ می تواند برابر با مهریه یا بیش از آن و یا کمتر باشد.

طلاق خلع
طلاق خلع

طلاق بائن به چند جهت ایجاد می شود یکی از این جهات بیزاری و کراهتی است که زن از مرد یا هردو از هم نفرت می یابند. وقتی این بیزاری یک طرفه باشد طلاق خلع است.

اما اگر دو طرفه باشد طلاق از نوع مبارات خواهد بود. پس از جمله روش هایی که زوجین می توانند از هم جدا شوند و در دوره عده مرد حق رجوع به زن را ندارد طلاق خلعی است در این نوع از طلاق ذاتا همه ارکان و شرایط اصولی و اساسی عقد مثل توافق هردو طرف و ایجاب و قبول آن ها  ضرورت دارد و از طرف دیگر کیفیت این عقد و اثر آن مشابه ایقاع می باشد یا در زبان دیگر بتوان گفت؛  طلاق زیر مجموعه ایقاعات محسوب می شود.

طلاق خلعی  از جمله ی طلاق بائن است  که در آن زن به سبب بیزاری که از مرد دارد مبلغی به او می دهد و خود را فارغ و آزاد از زوجیت می کند. زن این امکان را دارد تا پیش از طلاق خلعی و حتی پس از طلاق در دوره عده و تا پیش از پایان یافتن آن به بذلش رجوع نماید.  که بدین ترتیب طلاق خلعی به رجعی تبدیل می شود و مرد هم در این حالت می تواند در دوره عده به زن برگردد. برای احراز طلاق خلعی باید عوض پرداخت شود.

بر اساس ماده 1146 قانون مدنی  طلاق خلعی چنان تعریف می شود که زن به سبب کراهت از زوج مالی به شوهر می دهد  تا طلاقش را از زوج بگیرد چه این که مال برابر با مهریه یا بیش تر از آن یا کم تر از مهریه باشد پس برای این که طلاق خلع احراز یابد زن باید عوضی پرداخت نماید و تنفر و کراهت هم وجود داشته باشد.

نظر فقها و طلاق خلع

در مفهوم لغوی خلع یعنی جدا کردن . در قرآن هم به این مطلب اشاره ریزی شده است که چون زن و مرد با ازدواج لباسی نو به تن می کنند جدایی و طلاق به مفهوم کندن آن لباس می باشد .  در زبان فقها و مسلمین  این طلاق تحت عنوان خلع یاد می شود. البته در قرآن این جدایی را افتدا می گویند . اما درآیه ای در قرآن که جواز این طلاق ذکر شده است عنوان خلع آمده است. نتیجه ان که هر گاه زوجه به دلیل کراهت نسبت به مرد ترس مخالفت و نافرمانی شدید می نماید با تراضی به زوج مالی می دهد و خود را از رابطه ی زوجیت رها می سازد.

ارکان  طلاق خلع

1- کراهت و بیزاری زن نسبت به مرد طوری که تدوم زندگی برای زن یا هر دو سخت شده باشد و موجب نافرمانی و گناه بی توجهی به وظایف شرعی و قانونی و عواطف انسانی شود.

2- اعطای مال از زوجه به زوج در ازای انجام طلاق  تا او را فارغ از رابطه زوجیت کند. به صورتی که مرد در دوره عده حق برگشتن به زن را نداشته باشد.

طلاق خلع
طلاق خلع

مفهوم فدیه

در اصطلاح حقوقی به مالی که زن در ازای انجام طلاق به مرد می دهد فدیه یا فدا گفته می شود که می تواند یا عین یا منفعت یا دین باشد. در مورد میزان آن قانون خاصی نیست و به تراضی دو طرف تعیین می شود که در این حالت امکان دارد اصلا خود مهریه فدیه قرار بگیرد یا چیزی غیر از مهریه به اندازه ان یا کم تر یا بیش تر از مهریه باشد حتی نفقه که بر عهده شوهر است یا مزد شیر دادن  فرزند در زمانی معین می تواند فدیه باشد.

حق رجوع  مرد در طلاق بائن

گفتیم که طلاق دو مدل است یا رجعی یا بائن. در طلاق رجعی که مرد در دوران عده حق رجوع خواهد داشت. به بیان دیگر با قطع روابط زن و مرد به موجب طلاق جدایی بین زن و مرد ایجاد می شود.  ولی در دوره عده برای مرد حق رجوع به زنش باقی می ماند و در این شرایط همان ارتباط شرعی سابق بین زوج و زوجه باز می گردد. در طلاق بائن چنین نیست. یعنی شوهر حق برگشت به زن را نخواهد داشت و همین که صیغه طلاق جاری شد رابطه زوجیت زن و مرد کاملا قطع می شود.

بر اساس نظر مشهور مجوز رجوع زن منوط بر این است که رجوع مرد درست باشد. زوج این امکان را دارد که بعد از طلاق خلع بازگشت از طلاق را برای خودش ناممکن کند. اما زن در این حالت می تواند به فدیه مراجعه کند و مانعی که زوج برای حق خویش ایجاد نموده است باعث سقوط حق زن در این موضوع نخواهد شد.

رجوع زن در طلاق خلع

همان طور که اشاره نمودیم طلاق خلع از انواع طلاق بائن است بعد از احراز آن مرد امکان  این را نخواهد داشت در زمان عده به زن خود رجوع نماید. در این شرایط زن قادر است به فدیه پرداخت شده به شوهرش در زمان عده رجوع نماید و آن را مسترد کند حتی اگر مرد راضی نباشد. در این حالت مرد قادر است به زن رجوع نماید . اذن رجوع زن منوط به درستی رجوع مرد می باشد. اما در این مورد اخیر بین حقوق دانان اختلاف نظر وجود دارد. در شرایطی که  امکان رجوع مرد نباشد  مثل این است که زن دارای عده نبوده و یا سه طلاقه باشد رجوع زن عم درست نیست.

در مورد دیگری هم میان حقوق دانان اختلاف عقیده  وجود دارد. این مطلب که درستی رجوع زوجه منوط به آگاهی مرد از آن می باشد یا نه مورد بحث است. رجوع به بذل از سوی زن  یک عمل حقوقی یکجانبه می باشد که فقط با اراده زن انجام می شود. اما با این که عملی یک جانبه می باشد باید شرایطی داشته باشد. اولا زن فقط در دوره عده  قادر است به فدیه برگردد و دیگر این که مرد باید در زمان عده از رجوع به فدیه اطلاع داشته باشدتا قادر باشد متقابلا حقوق خود را انجام دهد. بدیهی می باشد اگر مرد از این موضوع اطلاع نداشته باشد رجوع زن به فدیه باطل است.

این رجوع باید طوری باشد که مرد هم قادر باشد به نکاح رجوع نماید. وقتی زن به بذل رجوع کند عنوان بائن بودن طلاق ساقط می شود و در این حالت طلاق از بائن به رجعی تبدیل می شود و مرد می تواند در دوره عده به زن برگردد. پس در طلاق خلع اگر زن نسبت به فدیه رجوع کند طلاق رجعی خواهد بود و مرد قادر است به زن برگردد. حتی اگر زن با این مطلب موافق نباشد و اگر با رجوع موافقت کند مرد این امکان را دارد که برگردد حتی اگر زن نسبت به بذل برنگشته باشد.

طلاق خلع
طلاق خلع

در این خصوص در حقیقت زن بذل را به مرد بخشیده است  و این هبه غیر معوض است. زیرا که توافق نموده که مرد بدون استرداد بذل به او برگردد. با برگشت مرد همان نکاح قبل احیا شده و مهریه هم همان مهریه نکاح قبلی خواهد بود. نکته مهم این که مهریه اخیر مشروط به عقد جدید بعد از پایان مدت عده می باشد.