طلاق|انواع طلاق|نکات مهم

طلاق چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی طلاق چیست؟ و نکات مهم طلاق پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

 

طلاق
طلاق

مقدمه طلاق :

در واقع طلاق به مفهوم پایان قانونی زندگی مشترک و جدایی زن و شوهر از هم می باشد. در هنگام جاری شدن صیغه نکاح همه زن و شوهر ها گمان می کنند که زندگی مشترک آن ها پایان خوبی دارد و در طول عمرشان به خوبی در کنار هم زندگی می کنند. اما در طی زمان بر اثر مشکلات اختلافات بروز می نماید و این مشکلات و اختلافات در زندگی مشترک غیر قابل انکار است.

در مورد این موضوع دو حالت به وجود می‌آید یا زن و شوهر قادرند اختلافات را مدیریت کنند و مشکلاتشان را حل و فصل نمایند یا این اختلافات مهار زندگی را از سلطه آن ها خارج می‌کنند و جز طلاق راهی برای ادامه زندگی نمی بینند.

واژه طلاق زوج ریشه طلق و به مفهوم رهایی و آزاد کردن باشد و به جدایی زن و شوهر و اتمام زندگی مشترک به شکل قانونی اطلاق می شود.

یکی از علت‌ های سقوط ازدواج طلاق است که از نظر مفهومی به معنای ترک کردن می باشد. وقتی مردی زن خود را طلاق می دهد، در واقع عمل جدایی و ترک زندگی مشترک را انجام داده است.

در وضعیت کنونی جامعه به سبب مسائل مختلفی که در خانواده ها به وجود می آید، فرهنگ طلاق باید در جامعه درونی شود. به این معنا که چنان چه زن و شوهری به هر علتی اراده به جدایی از هم بکنند، نباید به هم توهین کرده و با اقامه انواع دعاوی کیفری و حقوقی نسبت به هم مسائلی را باعث شوند که بر مشکلات آن ها افزوده شود. بر اساس قانون مدنی حق طلاق در دسته حقوق متعلق به مرد است.

ماده  ۱۱۳۳ قانون مدنی تعیین کرده است که مرد قادر است با رعایت شرایط تعیین شده در قانون مذکور با رجوع به دادگاه درخواست طلاق زن خود را بنماید. بر این اساس زوج هر زمان که تمایل داشته باشد، قادر است بدون آن که دلیل خاصی بیاورد همسر خود را طلاق دهد.

طلاق باید با صیغه طلاق و با حاضر شدن حداقل دو نفر مرد عادل که طلاق را استماع کنند، جاری شود. قانون مدنی بر اساس فقه شیعه دوازده امامی نگارش شده است. طرفداران  مذاهب و ادیان دیگر که در قانون اساسی مورد رسمیت شناخته شده‌اند، بر اساس قانون طلاق و احوال شخصیه قادرند طلاق بگیرند.

 انواع طلاق :

طلاق هم مانند خیلی از امور حقوقی انواع و تقسیم بندی هایی را دارا می باشد که در ادامه به پرکاربردترین آن ها اشاره می‌کنیم. طلاق به این اعتبار که با تقاضای مرد باشد یا زن قابلیت رجوع داشته باشد یا نه و یا به درخواست دو طرف باشد یا به حکم دادگاه، قابل تقسیم بندی می باشد. اما آن چه در ماده ی ۱۱۴۳ قانون مدنی توضیح داده شده است، یک دسته بندی کلی برای طلاق است که همه ی انواع طلاق را شامل می‌شود.

نوع طلاق  با در نظر گرفتن شرایط دو طرف و علت‌های وقوع طلاق از سوی دادگاه رسیدگی کننده به دعوای طلاق مشخص می‌شود و در رای دادگاه درج شده است که طلاق از چه نوعی می باشد.

 در زیر به بررسی انواع طلاق می پردازیم:

طلاق رجعی :

طلاقی است که  در مدت عده ی طلاق، برای مرد امکان  رجوع است. یعنی چنان چه مرد تمایل داشته باشد که به زوجه برگردد و به زندگی مشترک رجوع کند قادر خواهد بود و زن نیز وظیفه دارد که تکالیف زناشویی خود را انجام دهد و این حق را ندارد که مانع از رجوع مرد شود.

طلاق
طلاق

 سوالی که این جا مطرح می شود این که مفهوم از عده چیست؟

زنی که ازدواج اش به هر سببی زائل شده است باید یک مدت زمانی را صبر نماید و از ازدواج با مرد دیگر امتناع ورزد. به عنوان مثال زنی که طلاق گرفته است یا عقد نکاح خود او به هر شکلی منفسخ شده است یا شوهر او فوت کرده است تا مدت زمانی حق ازدواج نخواهد داشت.

مقاله ای در سایت وجود دارد با عنوان انحلال نکاح که در آن در این مورد و مسائل مربوط به انحلال توضیح داده شده است که برای اطلاعات بیشتر میتوانید آن را مطاله کنید

و در شرایطی که در این مدت بدون نگه داشتن مدت زمان مذکور در قانون ازدواج نماید عقد ازدواج او باطل است و اگر با علم به این موضوع اقدام به نکاح مجدد و برقراری رابطه جنسی کرده باشد، رابطه او در حکم زنا خواهد بود.

همان طور که در ماده ۱۱۵۰ قانون مدنی نیز از آن تعریف شده است: (عده در واقع مدت زمانی است که بعد از طلاق و بعد از طی این مدت زن قادر است با مرد دیگری ازدواج کند. در طلاق رجعی مدت زمانی که زن باید برای ازدواج مجدد خود نگه دارد، سه ماه و ده روز می باشد.)

طلاق بائن :

در این شکل از طلاق در مدتی که برای این طلاق عده قرار داده شده است، زوج به هیچ وجه امکان رجوع ندارد. یعنی وقتی صیغه ی طلاق بین دو طرف جاری شد، مرد حق ندارد دوباره به زندگی زناشویی بازگردد.

نه تنها در دوران عده بلکه در بعد از پایان یافتن آن نیز حق بازگشت به زوجه را نخواهد داشت. مدت عده در طلاق بائن چهارماه و ده روز است. بر اساس ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی می‌خوانیم در یک شرایط خاصی طلاق، از نوع بائن خواهد بود.

طلاقی که پیش از نزدیکی واقع شود و طلاق زن یائسه و طلاق خلع و مبارات تا زمانی که زن به عوض رجوع کند و سومین طلاق که بعد از سه وصلت پی در پی و عمل آمده باشد، خواه این وصلت در نتیجه ی رجوع صورت گرفته باشد یا در نتیجه ی ازدواج جدید فرقی نمی کند، در این موارد طلاق بائن خواهد بود.

بنابراین سه طلاقه شدن زن  باعث می‌شود که زن بر مرد حرام شود و نه تنها دیگر حق ازدواج ندارد بلکه طلاق آن ها بائن می شود. یعنی مرد حق رجوع ندارد. در این حالت فقط در یک شرایط امکان ازدواج مجدد مرد با زن وجود دارد. در شرایطی که یک محلل حضور داشته باشد.

یعنی شخص دیگری با زن ازدواج کند و با او رابطه زناشویی برقرار نماید. در این حالت چنان چه زن از آن مرد هم جدا شود، می تواند دوباره با همسر اول خود که سه بار متوالی از او طلاق گرفته بود، نکاح برقرار کند.

طلاق خلع و مبارات :

طلاق خلع و مبارات در حقیقت دو شکل طلاق است. اما به سبب وجه اشتراکی که میان این دو نوع طلاق وجود دارد  با یک اصطلاح کلی از آن یاد  می شود. آن چه بین این دو طلاق مشترک است، نفرت و کراهت شدیدی است که زن از مرد یا دو طرف از هم دارند. به شکلی که زن حاضر است بخشی از مال و مهریه خود را به شوهر بدهد تا شوهر او را طلاق دهد.

طلاق خلع :

در طلاق خلع زن به شدت از شوهر متنفر است. مفهوم طلاق خلع یعنی زن به دلیل بیزاری و کراهتی که از زوج دارد مال خود  که بخشی از مهریه یا چیزی بیشتر از آن است را به مرد پرداخت می‌کند تا به طلاق رضایت دهد. این مال می‌تواند کمتر، مساوی یا بیشتر از مهریه باشد. این نوع طلاق در واقع مصداق ضرب المثل معروف مهرم حلال جانم آزاد می باشد.

در طلاق خلعی مرد حق رجوع نخواهد داشت. جز این که زن رضایت دهد و مالی را که در قالب مهریه به شوهر بخشیده است را مسترد گرداند. در این حالت طلاق بائن به رجعی تبدیل می شود و مرد می تواند به زن رجوع کند و دوباره زندگی مشترک را از سر گیرد.

طلاق مبارات:

طلاقی است که دو طرف نسبت به هم بیزار هستند یعنی زن و شوهر با کراهت از هم مالی را به هم می بخشند. و طلاق مبارات را جاری می کنند. این مال بیشتر از مهریه نخواهد بود.

طلاق یائسه :

که به تناسب سنش که عموماً در ۵۰ سالگی اتفاق می‌افتد عادت زنانه نمی‌شود و زمان بارداری او پایان یافته است.  بنابر این شامل طلاق بائن خواهد شد.

انواع طلاق با توجه به درخواست کننده :

– طلاق به درخواست زوج :

بر اساس قوانین موضوعه ایران حق طلاق به مرد تعلق دارد. به این مفهوم که او برای اقدام به این عمل احتیاجی به اثبات هیچ موضوعی نخواهد داشت و کافیست به دادگاه خانواده مراجعه کند و درخواست طلاق نماید.

بعد از آن که گواهی عدم امکان سازش نسبت به او صادر شد، پیش از ثبت طلاق باید وظیفه خود را نسبت به زوجه که پرداخت تمام حقوق مالی زن از جمله مهریه و نفقه و اجرت المثل را انجام دهد و همه این حقوق در این گواهی تعیین شده است. گاهی هم ممکن است مرد توانایی مالی نداشته باشد. در این صورت در گواهی عدم امکان سازش رای به اعسار مرد صادر می شود.

بعضی از زنان و مردان بر این باورند که برای طلاق قادرند مستقیماً به دفتر رسمی طلاق رجوع کنند و درخواست و تقاضای خود را ثبت کنند. اما این باور غلط است. اول باید به وسیله دفاتر خدمات قضایی تقاضای طلاق را ارائه کنند و بعد با ارجاع این دادخواست به دادگاه خانواده بعد از آن که تشریفات قانونی ضروری از سوی دادگاه انجام شد، گواهی عدم امکان سازش در قالب یک حکم و رای صادر می‌شود و دو طرف باید طی سه ماه نسبت به ثبت آن در دفتر رسمی طلاق اقدام نمایند و حضور یابند.

در شرایطی که طی این مدت، در دفتر اسناد رسمی طلاق حاضر نشوند، گواهی عدم امکان سازش صادر شده باطل می شود و از نو باید طرح دعوا کنند.

طلاق
طلاق

– طلاق به درخواست زوجه :

درست است که بر اساس قوانین ایران حق طلاق به مرد تعلق دارد اما در برخی موضوعات زن قادر است از دادگاه درخواست صدور حکم طلاق کند که بسیار پیچیده می باشد. بر اساس ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی چنان چه شوهر از پرداخت نفقه زن خودداری کند و قادر نباشد حکم مرجع قضایی را اجرا نماید، زن این حق را می یابد که به منظور الزام زوج برای پرداخت نفقه به مرجع قضایی رجوع کند

در این حالت حاکم زوج را مجبور به طلاق می کند و همین حکم در مورد زوجی که ناتوان از پرداخت نفقه می باشد نیز جاری خواهد بود. در این موضوع زن اول باید در دادگاه خانواده دادخواست درخواست نفقه بدهد و بعد از صدور حکم محکومیت مرد و عدم اجرای آن قادر است درخواست طلاق کند.

مفهوم طلاق توافقی :

طلاق توافقی در واقع آن شکل از طلاق است که زوج و زوجه نسبت به آن رضایت کامل داشته و بر اساس توافقاتی که بین آن ها انجام شده است در دادخواست واحدی به وسیله ی وکیل دادگستری طلاق را انجام می دهد.

در این شکل از طلاق عموماً عدم رضایت و ناسازگاری زوج و زوجه به اندازه ای است که دو طرف مصمم می‌شوند به شکل توافقی از هم جدا شوند. در طلاق توافقی هر دو طرف  درخواست طلاق دارند و در مورد همه مسائل از جمله حقوق مالی زن و حضانت فرزند مشترک و نفقه فرزند و ملاقات فرزند و اموری از این قبیل تراضی می‌نمایند.

شرایط انجام طلاق توافقی :

در طلاق توافقی زن و شوهر باید به دفاتر خدمات قضایی رجوع کنند. اگر دفاتر خدمات قضایی در محل سکونت آنها تشکیل نشده باشد، باید مستقیماً به دادگاه خانواده رجوع نمایند و دادخواست خود را به صورت کتبی نگارش کرده و امضا نمایند و به دادگاه تسلیم کنند.

دادگاه بعد از آن که وقت رسیدگی تعیین نمود، آن را به زوجین ابلاغ می کند و موضوع را مورد بررسی و ملاحظه قرار می‌دهد. در این شرایط چنان چه زن و شوهر دارای وکیل باشند، دیگر الزامی به حضور آن ها در دادگاه نیست.

طلاق
طلاق

در جلسه دادگاه قاضی بعد از آن که اظهارات و بیانات دو طرف را شنید، آن ها را به دفتر مشاور خانواده هدایت می کند و بعد از آن که نظر کارشناس خانواده را دریافت کرد، اقدام به صدور رای عدم امکان سازش می کند.

بعد از این مرحله زوج و زوجه به یکی از دفاتر رسمی طلاق مراجعه می نمایند و با حضور دو نفر مرد شاهد عادل خطبه طلاق را جاری و در شناسنامه آن ها درج می شود و طلاق نامه صادر می گردد.