فروش مال غیر|نکات مهم فروش مال غیر|ارکان جرم فروش مال غیر

فروش مال غیر چیست؟

فروش مال غیر
فروش مال غیر

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی مرور زمان چیست؟ و شرایط مرور زمان پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه فروش مال غیر

فروش مال غیر از دسته جرایمی می باشد که مضاف بر آن که در نظم و امنیت جامعه اختلال ایجاد می‌کند خسارت‌های مالی نیز بر قربانی جرم وارد می نماید. یعنی وقتی که فردی مرتکب این جرم می گردد، مضاف بر این که جرمی انجام داده است مال شخص دیگر را نیز فروخته و این موضوع سبب زیان به صاحب ملک و مال می گردد.

با وقوع جرم فروش مال غیر تجاوز به حق مالکیت اشخاص بر اموال و ارزش های اقتصادی جامعه به شکل های مختلفی انجام می شود که در این بین اقدامات متقلبانه و  مجرمانه نسبت به اموال شهروندان صورت می گیرد .

مفهوم جرم انتقال مال غیر

به این معنا می باشد که انتقال دهنده بدون آن که مالک مال باشد یا این که دارای اذن قانونی برای انتقال آن باشد، بر خلاف حقیقت و به شکل متقلبانه ای خود را مالک یا دارای اختیار قانونی بشناسد و با قصد اضرار اقدام به انتقال مال غیر می نماید. پس فروش مال غیر یکی از اشکال متقلبانه تعدی  و تجاوز به حق مالکیت و اموال تلقی می شود.

اقدام مرتکب در این جرم به این ترتیب است مال متعلق به غیر را به شکل حقوقی انتقال می دهد و این اقدام در قالب معامله سبب انتقال عین یا منفعت آن خواهد شد و بر اساس این که مرتکب جرم انتقال دهنده باشد یا انتقال گیرنده، می توان از او به عنوان معامل و متعامل یاد نمود و با توجه به این موضوع عنوان های گوناگون حقوقی مثل مشتری و بایع و مستاجر و موجر و مصالح و متصالح به آن تعلق می گیرد.

ویژگی جرم انتقال مال غیر

انتقال مال غیر جرمی مقید است که حاصل آن به شکل ایراد ضرر مالی به شخص دیگر نمایان می شود. با این اوصاف در این جرم اضرار بالقوه وجود دارد و  اضرار بالفعل نیست. زیرا بر اساس قانون تصرف عملی بر مال مورد انتقال شرط تحقق جرم می باشد و صرفا انجام معامله و انتقال حقوقی مال که سبب اضرار بالقوه است، برای محقق شدن جرم انتقال مال غیر کفایت می کند. اما این نتیجه باید حاصل عمل ارتکابی باشد تا جرم به وجود بیاید و بر اساس سوء نیت انجام شود.

تفاوت معامله فضولی و انتقال مال غیر

معامله فضولی یعنی این که شخصی برای دیگری یا با مال دیگری معامله کند، بی آن که نماینده یا اجازه از او گرفته باشد و معامله فضولی بر دو شکل تملیکی یا عهدی انجام می شود. معامله فضولی تملیکی  مثل این که خانه دیگری را بدون اجازه مالک به شخصی دیگر بفروشد و معامله فضولی عهدی مثل آن که شخصی به حساب شخص دیگری تعهد کند که عملی را برای فرد دیگر معامله انجام دهد شخصی که بدون داشتن نمایندگی و اجازه برای دیگری معامله ای را انجام می دهد، در اصطلاح حقوقی  طرف معامله او را اصیل و شخص دیگر را که معامله برای او یا به نفع او انجام شده است غیر گفته می‌شود.

اما انتقال مال غیر یعنی معامله ای که شخص بدون اذن و اجازه و با تعریف خود  در قالب اصیل و فقط  به منظور اضرار به غیر و سود مادی برای خود انجام شود که به جهت آشکار بودن عنصر سوء نیت از عناصر جرم کلاهبرداری تلقی نمی شود.

بنابراین می‌توان در تفاوت این دو معامله گفت که معامله فضولی بافت حقوقی دارد و انتقال مال غیر کیفری. یعنی حتی اگر معامله فضولی  محقق شود، نخست باید عنصر سوء نیت در مورد کیفری بودن آن به اثبات برسد. اما در حالت  غیر از آن، فضول ضامن من لاحق مال غیره می باشد و یا با تنفیذ اصیل باید نقص کار را رد نماید. وگرنه بر اساس ماده های ۲۴۷ و ۲۴۹ قانون مدنی رد مال یا قیمت یا مثل  یا بدل آن را شامل می شود.

موارد مشهود در جرم انتقال مال غیر

فروش مال غیر
فروش مال غیر

-شخصی که خود را اصیل ملکی نشان دهد و ملک را به چند نفر رهن و اجاره بدهد بی آن که اجاره نامه یا دست نوشته از آن داشته باشد.

-با فریب و نیرنگ مالی را به تعداد زیادی از افراد به هر صورت انتقال دهد.

-شخصی که با جعل و سندسازی ملک را منتقل نماید

-عنصر اصلی مادی و معنوی ضرر و سود شخصی می باشد. اما در موضوعی اگر فردی از سهم ارث خود که مشترک می باشد و سند تفکیکی را دارا نیست، بر فرض درست بودن موضوع، دو دنگ آن را به دوست خود با مبایعه نامه انتقال دهد، شاید در نگاه اول این هم انتقال لاحق مال است،  اما نقص عنصر و سوءنیت محرز است. مثل فرزندی که اتومبیل پدر خود را که به سفر رفته است با این فرض که آن را گران تر می فروشد و سود بیشتری عاید پدرش می شود، بدون اجازه او منتقل کند.

ماهیت مال و انواع مال

ارکان انتقال مال غیر

انتقال دهنده

شخصی می باشد که بدون اجازه قانونی مال دیگری را انتقال می دهد. مرتکب این جرم می تواند در جایگاه موجر، بایع، مصالح یا  اشخاص دیگر باشد. حتی مرتکب می تواند سازمان هایی باشد که مال دیگران را بر خلاف قانون به دیگران انتقال دهد.

انتقال گیرنده

شخصی می باشد که مال متعلق به دیگری را بدون اجازه قانونی به وسیله انتقال دهنده، به او انتقال داده می شود. این شخص می تواند در جایگاه مستاجر و مشتری و متصالح و یا کسان دیگر باشد. در مورد شخص انتقال گیرنده آگاهی او نسبت به این که مال متعلق به دیگری  است یا نه تعیین کننده ضمان او می باشد.

اگر انتقال گیرنده از این که مال متعلق به دیگری است، آگاه باشد معاون جرم خواهد بود.

اما اگر انتقال گیرنده  از این که مال متعلق به شخص دیگری است بی اطلاع باشد  فاقد مسئولیت کیفری خواهد بود.

مالک

کسی می باشد که مال او بدون مجوز قانونی از انتقال دهنده به انتقال گیرنده انتقال داده شده است. وقتی مالک  از انتقال مذکور آگاه شد باید تا یک ماه بعد  از آگاهی نسبت به موضوع اظهار نامه ای برای انتقال گیرنده ارسال کند و او را در مورد مالکیت خود مطلع گرداند. در غیر این حالت  معاون جرم خواهد بود.

انتقال

فروش مال غیر
فروش مال غیر

مقصود از انتقال واگذار نمودن عین یا منفعت مال به هر شکلی به شخص دیگر می باشد که در قالب عقد بیع یا اجاره یا صلح و غیره ظاهر می شود. این انتقال باید به شکل غیر قانونی و بدون مجوز قانونی صورت گیرد. و شخص انتقال‌دهنده حق وکالت یا وصایت یا قیمومیت نداشته باشد.

مال

مال می تواند عین یا منفعت یا منقول یا غیر منقول یا مشاع یا مفروز باشد.

ارکان سه گانه جرم

عنصر قانونی

با توجه به ماده ۱ قانون مجازات اسلامی که در سال ۱۳۰۸ تصویب شده است، می توان گفت کسی که مال غیر را با علم و دانش به این که مال غیر است، به شکلی از اشکال عیناً و یا منفعتا بدون کسب اجازه قانونی به دیگری انتقال دهد، کلاهبردار محسوب می شود. با توجه به ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مجازات این جرم از اشکال خاص کلاهبرداری است. بنابراین علاوه بر رد مال به صاحب آن حبس از ۱ تا ۷ سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که دریافت کرده محکومیت آن خواهد بود و جرم انتقال مال به غیر از جمله جرایم غیر قابل گذشت می باشد.

نکته قابل توجه آن که جرم فروش مال غیر بر اساس قانون کاهش مجازات حبس تعزیری که در سال ۱۳۹۹ تصویب شده است، اگر شرایط خاصی را داشته باشد جزو جرایم قابل گذشت تلقی می شود و اعلام رضایت شاکی در فروش مال غیر سبب اختتام پرونده کیفری خواهد شد. شرط لازم برای این موضوع در ماده ۳۶ قانون مجازات اسلامی تشریح شده است.  این موضوع را باید یادآوری کرد که همواره جرم‌انگاری که از سوی قانونگذار در قانون مجازات اسلامی و سایر قوانین جزایی انجام می شود، همان عنصر قانونی می باشد.

عنصر مادی

عنصر مادی جرم در واقع نمایش خارجی قصد مجرمانه در دنیای واقعی است. تا وقتی که فرد ذهن مجرمانه خود را در دنیای واقعی به مرحله عمل نرساند، نمی‌توان او را مجازات کرد. زیرا در قانون مجازات اسلامی تفکر مجرمانه قابلیت مجازات را ندارد. مثلاً فروش مال غیر باید عملی شود و صرف آن که فقط یکی از مالکان یا شرکا ادعای فروش یا قصد فروش کند، برای تحقق جرم انتقال مال غیر کافی نیست. در جرم فروش مال غیر عنصر مادی این جرم فعل انتقال حقوقی مال از طرف مباشر جرم است. مثلاً جرم انتقال مال غیر در خانه بدین شکل است که فقط امضای زیر قرارداد انتقاد از سوی انتقال‌دهنده کافی است که جرم محقق شود.

نکته قابل ذکر آن است که با وقوع عنصر مادی به تنهایی نمی‌توان گفت که جرم محقق شده و تقاضای طرح پرونده کیفری کرد. چون باید در ابتدا این موضوع به وسیله وکیل متخصص فروش مال غیر مورد بررسی واقع شود که تشخیص دهد آیا عملی که انجام شده جرم انتقال مال غیر است یا معامله فضولی.

عنصر روانی

فروش مال غیر
فروش مال غیر

عنصر روانی قصد واقعی شخص مجرم از انجام اقدام مورد نظر است. در جرم فروش مال غیر، فروشنده باید با آگاهی از این که مال متعلق به او نیست، اقدام به انتقال مال نماید. چنان چه فرد انتقال‌دهنده با این تصور که مال خودش می باشد اقدام به انتقال آن کند با اثبات این موضوع واجد عنوان مجرمانه نیست و شامل معامله فضولی می شود.