قتل در تصادفات رانندگی|شرایط و مجازات قتل در تصادفات رانندگی|

قتل در تصادفات رانندگی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی قتل در تصادفات رانندگی چیست؟ و نکات مهم در تصادفات رانندگی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله قتل در تصادفات رانندگی

مقدمه قتل در تصادفات رانندگی :

در جوامع امروزی ، یکی از معضلاتی که کشور ها با آن مواجه هستند ، بحث تصادفات رانندگی می باشد .

در کشور ایران ، امار تصادفات رانندگی به نسبت امار بالایی می باشد و این امر سالانه منجر به ایجاد خسارات مالی و مادی بسیاری می شود .

اما ایجاد خسارات مالی ، تنها نتیجه ی تصادفات رانندگی نبوده و در بسیاری مواقع ، تصادفات رانندگی به ایجاد صدمات جسمی افراد منتهی می شود .

متاسفانه شماری زیادی از میزان مرگ و میر ثبت شده در ایران ، ناشی از فوت در اثر تصادفات رانندگی  می باشد که لازم است در جهت پیشگیری و کاهش این امار ، اقداماتی انجام گیرد .

در این مقاله ، به بررسی قتل در اثر تصادفات رانندگی و مجازات آن می پردازیم . اما لازم است که در ابتدا و میش از ورود به بحث اصلی خود ، به قتل و انواع آن اشاره ای داشته باشیم .

قتل و انواع آن :

قتل در لغت و اصطلاح حقوقی آن به معنای کشتن و سلب حیات دیگری می باشد .

در قانون مجازات اسلامی با توجه به نوع قتل ، مجازات قصاص ، پرداخت دیه و یا مجازات تعزیری برای مرتکب آن در نظر گرفته شده است .

انواع قتل :

  • قتل عمدی :

  • قتل عمدی ، قتلی است که مرتکب آن در فعل و ایجاد نتیجه ی آن دارای قصد و سوء نیت و عمد می باشد و مرتکب به مجازات قصاص محکوم خواهد شد .
  • قتل شبه عمد :

  • قتلی است که مرتکب در فعل و رفتار خود ، دارای قصد بوده است اما خواهان ایجاد نتیجه ( سلب حیات ) نمی باشد . مرتکب قتل شبه عمد به پرداخت دیه و حسب مورد مجازات تعزیری محکوم می شود .
  • قتل خطای محض :

  • در صورتی که مرتکب نه در فعل و نه در نتیجه ، قصد و عمد و سوء نیتی نداشته باشد ، قتل از نوع خطای محض بوده که عاقله و یا مرتکب حسب مورد به پرداخت دیه محکوم خواهد شد .

در تصادفات رانندگی منجر به فوت ، در صورتی که تصادف در اثر عوامل زیر واقع شده باشد ، مرتکب به مجازات محکوم خواهد  شد .

قتل در تصادفات رانندگی
قتل در تصادفات رانندگی
  • تصادف به موجب بی احتیاطی و بی مبالاتی
  • تصادف در اثر عدم مهارت کافی راننده
  • تصادف به علت عدم رعایت نظامات دولتی .

منظور از نظامات دولتی در بند فوق ، قواعد و مقررات راهنمایی و رانندگی می باشد .

حتی اگر شخص راننده در فعل و رفتار خود دارای قصد باشد ، اما به دلیل آن که قصد سلب حیات و قتل دیگری را نداشته است ، نمی توانیم قتل واقع شده را از نوع قتل عمدی در نظر بگیریم و بنابراین قتل در اثر تصادفات رانندگی از نوع قتل شبه عمد می باشد .

بنابراین ، برخلاف تصور رایج در میان مردم ، مجازات تصادف منجر به فوت ، قصاص راننده نمی باشد .

مجازات قتل در تصادفات رانندگی :

برای تعیین مجازات مرتکب قتل در اثر تصادف رانندگی ، باید به ماده ی هفتصد و چهارده قانون مجازات اسلامی توجه نماییم .

به موجب ماده ی فوق ، مرتکب جرم ، به ۶ ماه تا ۳ سال حبس تعزیری محکوم خواهد شد .

پرداخت دیه در صورتی انجام می گیرد که اولیای دم ، آن را مطالبه نمایند .

بنابراین پرداخت دیه الزامی نبوده و اولیای دم می توانند از دریافت آن چشم‌ پوشی کنند .

در ادامه به بررسی تاثیر گذشت اولیای دم در مجازات مرتکب می پردازیم .

گذشت اولیای دم و تاثیر آن :

همان طور که گفتیم ، اولیای دم می توانند مرتکب را از پرداخت دیه معاف کرده و از وی گذشت نمایند .

برای بررسی تاثیر گذشت اولیای دم در سرنوشت مجازات مرتکب جرم ، در ابتدا لازم است که به این پرسش اساسی پاسخ دهیم.

جرم قتل در اثر تصادف رانندگی ،از جرایم قابل گذشت است یا غیر قابل گذشت ؟

غیر قابل گذشت بودن جرم :

مطابق مقررات قانون مجازات اسلامی ، در می یابیم که اصل بر غیر قابل گذشت بودن جرایم می باشد مگر آن که در قانون قابل گذشت بودن آن تصریح شده باشد و یا عمل حق الناس بوده و شرعا نیز قابل گذشت باشد .

پرداخت دیه ، حق الناس و از لحاظ شرعی نیز قابل گذشت می باشد و بنابراین اولیای دم می توانند مرتکب را نسبت له این امر مورد بخشش قرار دهند .

مجازات حبسی که برای مرتکب جرم در نظر گرفته شده است ، در واقع برای جنبه ی عمومی جرم بوده و بنابراین این قسمت از مجازات ، غیر قابل گذشت می باشد و این امر نیز  به موجب ماده ی صد و چهار قانون مجازات اسلامی و عدم ذکر ماده ی هفتصد و چهارده در زمره ی جرایم قابل گذشت ، مورد تایید قرار گرفته است .

حال به سوال اولیه ی خود باز می گردیم .

با توجه به غیر قابل گذشت بودن جرم قتل در اثر تصادف رانندگی ،گذشت اولیای دم ، نمی تواند در سقوط مجازات حبس مرتکب موثر واقع شود ‌.

با توجه به ماده ی سی و هشت قانون مجازات اسلامی ، از ان جایی که گذشت شاکی، از جمله جهات تخفیف مجازات می باشد،محکمه مخیر است که به دلیل گذشت اولیای دم ، مجازات حبس مرتکب را کاهش دهند.به طور مثال مجازات حبس وی را به مجازات جزای نقدی تبدیل نماید .

تصادف در حال مستی :

در صورتی که راننده ، هنگام وقوع تصادف ، در حالت مستی به سر می برده و مواد مخدر و روان گردان و .. مصرف کرده باشد و تصادف واقع شده منجر به فوق ثالث شود ، در این صورت نیز هم چنان قتل شبه عمد محسوب شده و قانون گذار مجازات چنین شخصی را به موجب ماده ی هفتصد و هجده ، تشدید نموده است .

مطابق این ماده ، علاوه بر جاری شدن حد شرب خمر ( ۸۰ ضربه شلاق حدی ) ، مرتکب به بیش از دو سوم حداکثر مجازات تعیین شده برای عمل ارتکابی محکوم می شود . یعنی بیش از ۵ سال حبس در انتظار این شخص می باشد و در ثانی ، محکمه می تواند مرتکب را به مدت یک تا ۵ سال ، از حق رانندگی و یا تصدی وسایل موتوری محروم نماید .

فرار از صحنه ی تصادف :

ممکن است که پس از وقوع تصادف و صدمه دیدن ثالث در این حادثه ، مرتکب به دلیل تصور اشتباهی که از مجازات قتل در اثر تصادف رانندگی در ذهن دارد ، برای فرار از مجازات قصاص نفس ، اقدام به فرار و ترک صحنه ی تصادف کرده و از کمک رساندن به بزه دیده خودداری و امتناع کند .

این رفتاری ، رفتاری قبیح بوده و چه بسا ممکن بود در صورت کمک رسانی و انتقال شخص صدمه دیده به بیمارستان می شد که از مرگ یک انسان جلوگیری کرد.

در این صورت ، قانون گذار مجازات این شخص را تشدید کرده و وی را به بیش از دو سوم حداکثر مجازات تعیین شده محکوم می کند . اعمال کیفیات تخفیف در صورت فرار مرتکب از صحنه ی تصادف ، ممنوع می باشد .

سابقه ی موثر کیفری :

پرسشی که در خصوص جرم قتل به موجب تصادفات رانندگی مطرح می شود این است که: آیا مرتکب این جرم ، دارای سوء سابقه و یا به عبارت دیگر دارای سابقه ی کیفری موثر میباشد؟

ماده ی بیست و پنج قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد که تنها مرتکبان جرایم عمدی که حکم محکومیت قطعی آنان صادر شده باشد ، ممکن است که حسب مورد دارای مجازات تبعی باشند و در این صورت سابقه ی کیفری موثر خواهند داشت .

با توجه به توضیحات فوق متوجه خواهیم شد که چون جرم قتل در اثر تصادفات رانندگی ، از جمله جرایم غیر عمدی می باشد بنابراین مرتکب این جرم فاقد سابقه ی کیفری موثر است.

قتل در تصادفات رانندگی
قتل در تصادفات رانندگی

مرجع صالح به رسیدگی :

سوال دیگری که در این مسئله ممکن است که ایجاد شود ، دادگاه صالح به رسیدگی به این جرم می باشد .

به موجب ماده ی سیصد و یک قانون آیین دادرسی کیفری ، در می یابیم که دادگاه صالح جهت رسیدگی به جرم قتل در اثر تصادفات رانندگی ، دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم  می باشد .

به طور مثال ، اگر شخصی که ساکن اصفهان است در شیراز تصادف کرده و این تصادف موجب فوت شخصی شود ، دادگاه کیفری دو شیراز صالح به رسیدگی می باشد .

نتیجه قتل در تصادفات رانندگی :

جرم قتل در اثر تصادف رانندگی ، از جمله جرایم غیر عمدی بوده و بنابراین دارای مجازات قصاص نبوده و مرتکب آن به حبس تعزیری و پرداخت دیه در صورت درخواست اولیای دم محکوم می شود .

جرم مذکور ، از لحاظ پرداخت دیه ، از جرایم قابل گذشت بوده و اولیای دم می توانند از حق خود در مطالبه ی دیه ، گذشت نمایند و در خصوص مجازات حبس ، جرم غیر قابل گذشت بوده و گذشت اولیای دم منجر به سقوط مجازات حبس نخواهد شد .

تصادف در حالت مستی و فرار از صحنه ی تصادف ، از جمله عواملی می باشد که باعث تشدید مجازات مرتکب این جرم می شود .

 

تمام مسائل بالا را میتوانید به نوعی دیگر مطالعه کنید:

 

قتل در تصادف رانندگی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی قتل در تصادف رانندگی چیست؟ و نکات مهم قتل در تصادف رانندگی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه قتل در تصادف رانندگی :

قتل شبه عمد حاصل از تصادف رانندگی که سبب فوت شود از وقایعی می باشد که ناشی از علت های مختلف مثل بی کیفیتی خودرو و یا بی احتیاطی رانندگان می باشد. امکان هم دارد ناشی از نابسامانی جاده ها و راه ها باشد. تصادفاتی که بر اثر آن با خودرو قتل اتفاق می‌افتد برای شخص راننده ایجاد مسئولیت کیفری می نماید.

در این مقاله سعی شده است مسئولیت کیفری در قالب قتل در تصادف رانندگی مورد ملاحظه و بررسی قرار بگیرد. ابتدا ضرورت دارد که به طور خلاصه به بررسی انواع قتل بپردازیم.

انواع قتل :

قتل عمدی و غیر عمدی. که قتل غیر عمد خود به دو شاخه تقسیم می شود: شبه عمدی و خطای محض.

گاهی فرد شخصی را می کشد و خودش اعتراف می کند که با قصد و عمد این کار را انجام داده است و رفتار او ممکن است ناشی از خشم و کینه او نسبت به مقتول  باشد.

تعریف قتل عمدی:

قتل عمد بدین معنا می باشد که فرد از روی عمد و با نقشه ای که از پیش کشیده است اراده به کشتن فرد دیگری می نماید به بیان روشن تر قتل عمد یعنی روح انسانی که تحت حمایت قانون است به طور عمدی و بدون اذن قانون و شرع از جسم او خارج شود.

در قانون مجازات اسلامی قانون گذار تعریف جامعی از قتل را ارائه نکرده است البته این روند صرفاً در مورد قتل جاری نمی باشد در مورد بسیاری از جرایم هم در قانون چنین است. یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده قتل عمد عنصر معنوی یا همان روانی است.

ملاک جدا کردن قتل عمد از غیر عمد  عنصر معنوی آن می باشد.که دارای اجزای مختلفی مثل سوء نیت عام و سوءنیت خاص می باشد. در قتل عمد شخص کاملاً به رفتار خود آگاه است و میداند که از رفتار او چه نتیجه ای حاصل می شود.

مثل زمانی که فردی با آگاهی از این که فرد در نتیجه خفه شدن جانش را از دست  می دهد ولی سر او را زیر  آب ببرد و یا شخصی را از ارتفاعی هل دهد که او فوت کند یا با سرعت رانندگی کرده و کسی را زیر کند. عموماً در تصادف های رانندگی اگر کسی سرعتش بالا باشد و خصومتی با فرد داشته باشد قتل عمدی خواهد بود.

 جرم قتل شبه عمد :

قتل در تصادفات رانندگی
قتل در تصادفات رانندگی

1- اگر مرتکب نسبت به مجنی علیه  هدف رفتاری داشته باشد اما هدفش جنایت صورت گرفته نباشد و مورد از موارد جنایات عمدی نباشد قتل شبه عمد خواهد بود.

2- اگر مرتکب به موضوع نا آگاه باشد مثل این که جنایتی را با باور به این که موضوع رفتار او شی یا حیوان و یا افراد شامل ماده 302 این قانون باشد به مجنی علیه وارد کند و بعد خلاف آن ثابت شود.

3- اگر جنایت به دلیل تقصیر مرتکب صورت گیرد منوط بر این که جنایتی که صورت می گیرد یا مانند آن شامل جنایت عمدی نباشد.

جرم قتل خطای محض :

در تعریف قتل خطای محض باید بگوییم قتل خطای محض قتلی است که بدون قصد وقوع فعلی بر شخص حتی اگر قصد فعل وجود داشته باشد و بدون هدف به قتل رسیدن  صورت می گیرد. پس اگر اراده انجام دادن عمل نسبت به مقتول و نیز نیت وقوع قتل که مجموع قصد فعل و قصد نتیجه است محرز نباشد قتل از نوع خطای محض است.

نتیجه آن که در این نوع قتل مرتکب نه قصد انجام عمل نسبت به مقتول را داشته و نه هدف از نتیجه واقع شده داشته است. در صورتی فعل از نوع خطای محض است که نتیجه حاصل از فعل هدف نباشد و نه اراده ای برای انجام دادن کاری نسبت به مقتول وجود داشته باشد.

با توجه به قانون در موارد زیر ما با خطای محض مواجه هستیم:

۱-اگر قتل در حالت خواب و بیهوشی و نظیر آن اتفاق بیفتد.

۲- اگر قتل به وسیله صغیر و مجنون اتفاق  بیفتد.

۳- در جنایتی که مرتکب نه اراده بر جنایت نسبت به مجنی علیه  کرده باشد و نه هدف و انجام فعلی بوده باشد که بر او واقع گردیده است مثلاً یک شکارچی تیر را به قصد شکار پرتاب می کند اما به یک شخص برخورد می نماید.

در مورد موارد ۱ و ۲ و ۳ اگر مرتکب اطلاع داشته باشد که عمل او سبب جنایت بر دیگری می شود قطعاً جنایت او عمدی خواهد بود.

قتل غیر عمد با خودرو در تصادفات :

قتل غیر عمد یا شبه عمد بر اثر تصادف رانندگی با توجه به وجه تسمیه آن بدین معنا می باشد که راننده به سبب بی احتیاطی یا کوتاهی با فردی برخورد می‌نماید و سبب مرگ شخص می گردد. دلیل غیر عمدی بودن این قتل بی احتیاطی و بی مبالاتی و کوتاهی از سوی راننده است و  از این نظر قتل محسوب می شود که حاصل آن فوت و سلب حیات از شخص دیگر است.

به طور کلی در پرونده هایی که موضوع قتل  غیرعمد به سبب تصادفات رانندگی می باشد اقدام انجام شده با قتل عمد که با عمد و اطلاع و سوء نیت و قصد قبلی باعث سلب حیات و مرگ فرد شده است فرق می کند.

قتلی که بر اثر تصادفات رانندگی ایجاد می‌شود قتل شبه عمد می باشد. قانونگذار برای مرتکب بر اساس ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی مقرر کرده است اگر بر اثر بی احتیاطی و بی مبالاتی یا رعایت نکردن نظامات دولتی یا بی مهارتی راننده فرقی نمی‌کند وسایل نقلیه زمینی و آبی و هوایی باشد یا مسئول وسیله موتوری سبب قتل غیر عمدی شود مرتکب جنایت به شش ماه تا سه سال زندان و نیز پرداخت دیه در صورت درخواست از طرف اولیای دم محکوم خواهد شد. پس مجازات مرتکب شش ماه تا سه سال زندان و پرداخت دیه در صورت تقاضای اولیای دم خواهد بود.

فرار از صحنه تصادف :

مقصرین تصادف در لحظه‌ای که تصادف با خودرو اتفاق می‌افتد دچار واهمه می‌شوند و همین موضوع سبب می‌شود که بگریزند و با این عمل خود شرایط را پیچیده تر می نمایند. زیرا این اقدام سبب تشدید مجازات آن ها خواهد شد. از سویی امکان ‌دارد با عدم فرار راننده و رساندن مصدوم به بیمارستان از فوت او پیشگیری گردد و شانس زنده ماندن مصدوم بیشتر شود.

با عنایت به ماده ی ۷۱۹ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات مقرر شده است چنان چه مصدوم نیازمند کمک سریع باشد و راننده با این که امکان رساندن او را به مرکز درمانی و یاری گرفتن از مامورین نیروی انتظامی را داشته باشد از این کار سر باز زند یا با هدف گریز از صحنه از محل حادثه فرار کند و مصدوم را به حال خود بگذارد ، سبب تشدید مجازات او خواهد شد که  به بیشتر از دو سوم حداکثر مجازات یعنی سه سال حبس محکومیت می یابد.

تصادف بدون داشتن گواهینامه رانندگی :

اولا منطقی به نظر می‌آید که قتل در رانندگی بدون در اختیار داشتن گواهینامه دو جرم محسوب می‌شود. اما شخصی که گواهینامه ندارد یا گواهینامه خود را تمدید ننموده چنان چه با شخص دیگری تصادف کند و سبب قتل او شود این قتل عمدی نخواهد بود. پس این شخص به خاطر قتل شبه عمد به شش ماه تا سه سال زندان و پرداخت دیه محکومیت می یابد و نیز به سبب رانندگی بدون گواهی نامه با عنایت به ماده ی ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی بدین ترتیب مجازات می‌شود.

برای دفعه اول به حبس تعزیری تا دو ماه و جزای نقدی تا یک میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

اگر مجدداً به این جرم مرتکب شود به دو ماه تا شش ماه زندان محکومیت می یابد.

مجازات قتل غیر عمد در رانندگی بدون گواهینامه :

هر شخص به سبب قتل شبه عمد به شش ماه تا سه سال حبس و پرداخت دیه محکومیت می‌یابد. به دلیل رانندگی بدون گواهینامه با عنایت به ماده ی ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی مقرر شده است که بدین ترتیب مجازات می گردد.

برای دفعه ی اول به حبس تعزیری دو ماه یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می گردد. اگر دوباره مرتکب جرم شود به ۲ ماه تا ۶ ماه زندان محکوم خواهد شد. اما باید به این نکته توجه داشت که قاضی قوانین مجازات اسلامی در مورد تعدد جرم را جاری می سازد.

قتل غیر عمد با اتومبیل و سوء سابقه :

قتل در تصادفات رانندگی
قتل در تصادفات رانندگی

در دسته ای از جرایم عمدی اگر محکومیت شخص به شکل قطعی باشد فرد محکوم به مجازات اصلی از دسته ای از حقوق اجتماعی نیز محروم خواهد شد. محرومیت شخص از حقوق اجتماعی مجازات تبعی تلقی می شود که به آن سوء سابقه نیز اطلاق می شود.

چنان چه شخصی مضاف بر مجازات اصلی به مجازات تبعی یعنی محرومیت از حقوق اجتماعی نیز محکومیت یابد دارای سوء پیشینه خواهد شد. پس هر محکومیتی برای اشخاص سابقه یا سوء پیشینه احتساب نمی گردد. بنابراین شخصی که به سبب قتل غیر عمدی به زندان محکوم شد پیشینه دار نخواهد بود . چون جرم او عمدی بوده و او از حقوق اجتماعی محروم نشده است.

مرجع صالح رسیدگی به قتل غیر عمد :

رسیدگی به جرم قتل غیر عمد در دادگاه کیفری دو محل وقوع جرم صورت می گیرد. مثلاً چنان چه تصادفی در شیراز اتفاق بیفتد و راننده ساکن تهران باشد دادگاه کیفری شیراز صالح به رسیدگی به جرم قتل غیر عمد در محل وقوع جرم خواهد شد.

قتل غیر عمد  در تصادف رانندگی و قابل گذشت بودن :

ممکن است این سوال در ذهن ایجاد شود که آیا جرم قتل غیر عمد بر اثر تصادف رانندگی از دسته جرایم قابل گذشت است یا نه؟ که در پاسخ به این پرسش باید دو نکته را در نظر گرفت. نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت این است که اصل بر غیرقابل گذشت بودن جرایم می باشد.

جز در مواردی که در ماده ی ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی احساس شده است و این جرایم قابل گذشت محسوب شده اند. در مورد قتل غیر عمد در اثر تصادف رانندگی هم باید گفت که جرم قتل غیر عمد بر اثر تصادف رانندگی از نظر پرداخت دیه قابل گذشت محسوب می‌شود اما از نظر تقصیر راننده باید آن را غیرقابل گذشت تلقی کرد. یعنی اگر اولیای دم رضایت دهند به جهت تخفیف در زندان و میزان زندان اثرگذار خواهد بود.