قرار منع تعقیب|شرایط قرار منع تعقیب|نکات مهم قرار منع تعقیب

قرار منع تعقیب چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی قرار منع تعقیب چیست؟ و شرایط قرار منع تعقیب پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله قرار منع تعقیب

مقدمه قرار منع تعقیب:

مراجع قضایی ، که شامل دادسرا و دادگاه می باشد ، پس از بررسی و انجام تحقیقات لازم اقدام به اتخاذ تصمیم می کنند . اتخاذ تصمیم توسط مراجع قضایی همراه با صدور رای  می باشد .

آرا ی قضایی :

ارای قضایی ممکن است به دو صورت صادر شود :

  1. حکم :  احکام ، به موجب ماده ی دویست و نود و نه قانون آیین دادرسی مدنی ، در خصوص ماهیت دعوا بوده و قاطع آن می باشد . بنابراین اگر رای دادگاه ، این دو ویژگی را داشته باشد ، حکم خواهد بود .
  2. قرار : در صورتی که رای دادگاه ، فاقد هر دو و یا یکی از این دو ویژگی فوق باشد ، رای صادر شده قرار می باشد

انواع قرار ها :

دو نوع قرار به صورت کلی وجود دارد :

قرار منع تعقیب
قرار منع تعقیب
  • قرار های اعدادی :

  • به این قرار ها ، قرار های مقدماتی نیز گفته  می شود و مرجع رسیدگی کننده جهت رسیدن به مرحله ی اتخاذ تصمیم و روشن شدن موضوع ، اقدام به صدور قرار های اعدادی  همچون قرار کارشناسی می کند .
  • قرار های نهایی :

  • قرار های نهایی برخلاف قرار های اعدادی ، در هنگام اتمام بررسی و تحقیقات مرجع قضایی صادر شده و در واقع با صدور قرار نهایی ، رسیدگی به پرونده در مرجع قضایی ، خاتمه می یابد .

انواع قرار های نهایی :

قرار های نهایی به انواعی تقسیم می شوند ؛ از جمله قرار های نهایی شامل موارد زیر می باشد :

  • قرار جلب به دادرسی
  • قرار منع تعقیب
  • قرار موقوفی تعقیب
  • قرار ترک تعقیب

در این مقاله ، به قرار منع تعقیب ، به عنوان یکی از قرار های نهایی می پردازیم .

قرار منع تعقیب، همان طور که گفتیم ، از قرار های نهایی بوده و بنابراین پس از صدور این قرار ، رسیدگی و تحقیقات ، خاتمه یافته و در صورتی که متهم در بازداشت باشد ، آزاد خواهد شد .

برای اطلاع از چگونگی اعتراض به قرار نهایی مقاله مربوطه را مطالعه نمایید.

مرجع صادر کننده قرار منع تعقیب :

به طور کلی ، قرار منع تعقیب ، در مرحله ی تحقیقات مقدماتی صادر می شود .

معمولا ، دادسرا صلاحیت رسیدگی و انجام تحقیقات مقدماتی جرایم را بر عهده دارد .

گاهی اوقات به موجب امر قانون گذار ، در برخی جرایم ، پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح شده و بنابراین انجام تحقیقات مقدماتی ، توسط دادگاه انجام می گیرد .

بنابراین در جرایمی که انجام تحقیقات مقدماتی آن در دادگاه می باشد ، دادگاه می تواند در این مرحله ، در صورت وجود شرایط لازم ، اقدام به صدور قرار منع تعقیب کند .

موارد صدور قرار منع تعقیب :

قرار منع تعقیب ، در دو مورد صادر می شود  ؛  دادگاه پس از احراز این شرایط ، اقدام به صدور قرار منع تعقیب کرده و بنابراین ، رسیدگی به پرونده خاتمه می یابد .

  1. فقدان عنوان مجرمانه :

    قرار منع تعقیب
    قرار منع تعقیب

در صورتی که مس از انجام تحقیقات و بررسی توسط مرجع قضایی رسیدگی کننده ، مشخص شود که رفتار انجام شده ، در واقع جرم نبوده و عنوان مجرمانه نداشته است ، بنابراین ، متهم قابل تعقیب نبوده و نمی توان وی را مجازات و محاکمه کرد . فلذا قرار منع تعقیب صادر شده و تعقیب و رسیدگی خاتمه می یابد .

  1. عدم امکان انتساب جرم به متهم :

ممکن است که رفتار مجرمانه انجام گرفته باشد اما ، دلایل کافی جهت انتساب جرم به متهم وجود نداشته باشد و بنابراین نمی توانیم متهم را بدون دلیل به ارتکاب جرمی تعقیب و مجازات نماییم و در این صورت قرار منع تعقیب صادر می شود .

جبران خسارت متهم :

مطابق مقررات قانون آیین دادرسی کیفری ، در صورتی که قرار منع تعقیب صادر شده و قطعی شده باشد ، اگر متهم ، در جریان تحقیقات ، بازداشت شده باشد ، می تواند تحت شرایطی ، جبران خسارات وارده به خود را در کمیسیون استانی و یا کمیسیون ملی  مطالبه کند .

اعتراض به قرار منع تعقیب :

قانون گذار ، به موجب ماده ی دویست و هفتاد قانون آیین دادرسی کیفری ، قرار منع تعقیب را توسط شاکی ، قابل اعتراض دانسته است .

مهلت اعتراض قرار منع تعقیب :

مطابق ماده ی ۲۷۰ قانون ایین دادرسی مدنی ، مهلت اعتراض به قرار منع تعقیب ، به صورت زیر تعیین می شود :

  • در صورت اقامت شاکی در ایران ، ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قرار ، امکان اعتراض وجود دارد .
  • در صورتی که شاکی خارج از ایران اقامت داشته باشد ، مهلت اعتراض به قرار منع تعقیب ، یک ماه می باشد .

مرجع صالح رسیدگی به اعتراض :

مطابق ماده ی دویست و هفتاد و یک قانون آیین دادرسی کیفری ، رسیدگی به اعتراض به قرار منع تعقیب ، در دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارا می باشد ، انجام می گیرد .

در صورتی که قرار منع تعقیب ، توسط دادگاه در مرحله ی تحقیقات مقدماتی صادر شده باشد ، مطابق ماده ی ۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری  ، مرجع صالح رسیدگی به اعتراض  ، دادگاه تجدید نظر می باشد .

نحوه ی رسیدگی به اعتراض :

قرار منع تعقیب
قرار منع تعقیب

مرجع صالح رسیدگی به اعتراض به قرار منع تعقیب ، در جلسه ی فوق العاده ، اقدام به بررسی می کند .

تصمیمی که دادگاه در خصوص اعتراض به قرار منع تعقیب اتخاذ می کند اصولا قطعی می باشد مگر در جرایم ماده ی ۳۰۲ قانون ایین دادرسی کیفری ( به جر بند ث ) .

استثنای قطعیت تصمیم :

در جرایم مستوجب مجازات زیر ، در صورت تایید قرار منع تعقیب توسط دادگاه رسیدگی کننده ، شاکی می تواند از این تصمیم در دیوان عالی کشور فرجام خواهی نماید .

  • جرایم مستوجب حبس ابد
  • سلب حیات
  • جرایم تعزیری درجه ی یک تا سه
  • قطع عضو
  • جنایت عمدی موجب بیش از نصف دیه ی کامل

با توجه به جرایم فوق  ، امکان اعتراض به تصمیم دادگاه جهت تایید قرار منع تعقیب ، وجیهه می نماید .

تصمیمات دادگاه در رسیدگی به اعتراض :

  • نقض قرار منع تعقیب :

ممکن است که دادگاه رسیدگی کننده به اعتراض صدور قرار منع تعقیب ، اقدام به نقض این قرار کرده و قرار جلب به دادرسی را صادر کند . در این صورت بازپرس مکف است مطابق نظر دادگاه  ، متهم را احضار کند و سپس اتهام وارده را به وی تفهیم کرده و پس از اخذ اخرین دفاع متهم ، پرونده را جهت انجام امر دادرسی به مرجع صالح ارسال کند .

  • تکمیل تحقیقات :

ممکن است که دادگاه ، بدون آن که اقدام به تایید و یا نقض قرار منع تعقیب نماید ، تحقیقات انجام را ناقص دانسته و با ذکر موارد  نقص ، تکمیل تحقیقات را از مرجع صادر کننده ی قرار در خواست کند . در این صورت این مرجع پس از انجام و تکمیل تحقیقات مطابق درخواست دادگاه ، بدون آن که اقدام به صدور قرار جدید کند ، پرونده را به دادگاه ارجاع می دهد .

  • تایید قرار :

در صورتی که دادگاه ، قرار منع تعقیب را تایید کند ، در این صورت این تصمیم جز در موارد ذکر شده ، قطعی بوده و نمی توان به آن اعتراض کرد .

تعقیب مجدد متهم و قرار منع تعقیب:

گفتیم که قرار منع تعقیب ، در دو حالت صادر می شود ؛ در چه صورتی می توان پس از صدور قرار منع تعقیب ، مجددا متهم را مورد تعقیب قرار داد ؟

  • اگر قرار منع تعقیب به علت جرم نبودن رفتار ارتکابی صادر شده باشد ، دیگر نمی توان مرتکب را به علت ارتکاب همان رفتار مورد تعقیب قرار داد .
  • اگر قرار منع تعقیب ، به علت عدم امکان انتساب جرم به متهم ، صادر شده باشد ، اگر پس از قطعی شدن قرار منع تعقیب به هر علت ، دلایل جدید کشف شود ، اگر قرار در دادسرا قطعی شده باشد ، دادستان بدون دخالت دادگاه ، تعقیب را مجددا آغاز می کند و اگر قرار در دادگاه قطعی شود ، دادگاه مس از تقاضای دادستان ، اجازه ی تعقیب مجدد متهم را صادر خواهد کرد .

تفاوت قرار منع تعقیب و ترک تعقیب :

قرار ترک تعقیب ، در صورتی که شاکی در جرایم قایل گذشت از دادستان میش از صدور کیفر خواست ، تقاضا کند صادر می شود در حالی که صدور قرار منع تعقبب  ، منوط به در خواست شاکی نمی باشد و اختیار صدور این صدور این قرار و تشخیص وجود شرایط آن ، منوط به نظر دادگاه می باشد .

تفاوت قرار منع تعقیب و موقوفی تعقیب :

قرار منع تعقیب و قرار موقوفی تعقیب ، در بسیار از احکام ،دارا شباهت هایی می باشند  اما در حال این دو قرار دارای تفاوت های اساسی می باشند ؛

قرار منع تعقیب
قرار منع تعقیب

قرار موقوفی تعقیب  ، در صورتی صادر نی شود که تنها از لحاظ شکلی به پرونده رسیدگی شده است اما قرار منع تعقیب در صورتی قابل صدور است که از لحاظ ماهوی پرونده مورد بررسی قرار گرفته باشد .

موارد صدور قرار موقوفی تعقیب در ماده ی ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری  ذکر شده است و این موارد با موارد صدور قرار منع تعقیب متفاوت است .

به طور مثال ، در صورت نسخ مجازات قانونی و یا جنون در حال ارتکاب جرم توسط متهم ، منجر به صدور قرار موقوفی تعقیب خواهد شد .