مجازات حدی|شرایط اجرای مجازات حدی|تفاوت مجازات حدی و تعزیری

مجازات حدی چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی مجازات حدی چیست؟ و نکات مهم مجازات حدی پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه مجازات حدی :

بدون تردید امروزه آشنایی با قوانین و مقررات کشور در زمینه های مختلف از نیازهای ضروری همه ی اشخاص با هر شرایطی محسوب می شود . پیروی این موضوع اشخاصی که نسبت به قوانین تسلط کافی دارند در برخورد با وجوه حقوقی اعمال و تصمیمات خود مشکلات کمتری مواجه می شود.

مجازات حدی
مجازات حدی

با توجه به این که امروزه کلیه ی ابعاد زندگی انسان از قانون و مقررات پیروی می کند نمی توان نسبت به آن بی نهایت بود. در کنار این موضوع بهره گرفتن از مشاوره و تخصص حقوق دانان و مشاوره حقوقی بسیاری از مسائل را رفع می نماید.

در این  مقاله سعی بر آن است که اهمیت مجازات حدی و جرایمی که سبب این مجازات می شوند شرح داده شود. درباره ی انواع جرایم مستوجب مجازات هم توضیحاتی ارائه شده است امید که مطلوب واقع گردد.

مفهوم حد :

قوانین در جمهوری اسلامی ایران با توجه به پایه های دین اسلام بنا گذاشته شده است. موضوع حد نیز ماخوذ از فرامین اسلامی و تشیع می‌باشد که دارای حوزه‌های فقهی  و تفسیری گسترده‌ای است.

هر شکلی از مجازات حدی کمیت و کیفیت آن به وسیله ی شرع مقدس اسلام تعیین گردیده است و مراجع و محاکم قضایی و قاضی دارای این اختیار نیست که راجع به نوع و کیفیت و مقدار و حدود شرعی آن تصمیم‌گیری کند.

به بیان ساده‌تر دادگاه و مرجع قضایی نسبت به جرایمی که مجازات آن ها حدی می باشد نمی تواند راجع به کمیت و کیفیت مجازات نظر داده و باعث کاهش و افزایش و سقوط آن گردد. در شرع اسلام تعیین شده است که جرایمی که مجازات آن ها حد تعیین شده است فقط با توبه و  تقاضای بخشش از سوی خداوند قابل کاهش و سقوط می باشد و از این حیث مجازات حد ثابت بوده و قابل تغییر نیست.

مجازات حدی از دیدگاه قانون :

در بالا اشاره شد که مقررات کشور ایران بر طبق اسلام بنا گذاشته شده است و قانون راجع به حد به شکل کامل و گسترده با توجه به فرامین اسلامی تعیین تکلیف نموده است.

از موضوعات قابل ذکر در مورد مجازات حدی برای مجرم موضوع دانش و آگاهی و اطلاعات فرد از شرایط مجازات و حرمت شرعی خطای ارتکاب یافته است. بدین مفهوم که در جایی که متهم ادعا نماید، نسبت به موضوع قانونی بی اطلاع و ناآگاه بوده است و رفتاری را ارتکاب یافته و نیز عمل ارتکابی و غیر ارادی بوده است و دادگاه صحت و درستی ادعای متهم را رد نکند.

ادعای او بدون اقامه ی شهادت و سوگند قابل قبول محسوب می‌شود و نیز در فرضی که متهم ادعا کند که اقرار و اعتراف و در مورد اتهامی که به او وارد شده است با توجه به شرایط فشار و زیر شکنجه و تهدید حاصل شده است بدون اخذ شاهد و اتیان سوگند متهم دادگاه ادعای او را قبول می کند.

نکته‌ای که باید در این جا متذکر شد آن است که اقرار متهم فقط به شرطی معتبر خواهد بود که در محضر قاضی دادگاه انجام شود. پس به خوبی روشن می گردد که شرط صدور حدود شرعی قصد و اراده او و اطلاع و آگاهی کامل به مسئولیت کیفری از سوی متهم می باشد.

اما در مورد جرایم راجع به محاربه و فساد فی الارض که وجهه ی منافی با عفت را دارد ادعای اکراه و  ربایش و یا نا آگاهی در این زمینه سبب از بین رفتن اتهام متهم نمی شود و دادگاه موظف به ملاحظه و دادرسی نسبت به پرونده خواهد بود.

از طرف دیگر بلوغ و عقل و اختیار و آگاهی نسبت به موضوع از شروط اساسی مسئولیت کیفری قلمداد می شود. بنابراین فردی که مجنون است یا مست می باشد یا فراموشکار است و نیز فردی که بر اثر تهدید و زور مجبور به ارتکاب فعلی می شود در حدود مسئولیت کیفری نخواهد داشت.

مجازات حدی
مجازات حدی

مفهوم حرمت شرعی :

مقصود از حرمت شرعی آن است که فردی که به عملی را ارتکاب یافته است  نسبت به حرمت عمل انجام شده بر طبق فرامین شرعی اطلاعات کامل داشته باشد. بر این اساس باید در نظر داشت در همه ی جرایمی که مجازات آن ها حدی می باشد شخص باید اطلاعات کامل داشته باشد که اعمال او جرم محسوب می شود و دارای حرمت شرعی است. بنابراین اگر شخص بی اطلاع باشد که فعل انجام شده حرام است شامل مجازات حدی نخواهد شد.

انواع حد :

با توجه با آن چه که در مبحث قبل گفته شد مجرم و میزان و نوع مجازات حدی در شرع تعیین شده است و این امکان برای قاضی صدور حکم نیز وجود ندارد که باعث تغییر در آن شود. نوع مجازات حدی منوط به جرمی می باشد که انجام شده و به انواع مختلف قابل تقسیم است. برخلاف آن چه که در تصور عمومی می گنجد مجازات مستوجب حد تنها شلاق است اما در حقیقت این نمی باشد.

-اعدام؛ در جرم هایی مثل جرم زنا با محارم یا فاعل در جرم لواط ، مجازات اعدام است.

– شلاق؛ تعداد ضربات شلاق در هر جرم حدی فرق می کند. مثلاً در حد مسکر یعنی شرب خمر تعداد ضربات شلاق به هشتاد تازیانه می رسد.

-قطع انگشت دست و پا حد مجازات سرقت برای دفعه اول قطع چهار انگشت دست راست سارق می باشد.

-تبعید؛ تبعید به مفهوم دور کردن شخصی از مکانی است که در آن زندگی می‌کند و ملزم ساختن به سکونت در جای خاص با توجه به قوانین مجازات اسلامی می باشد. به شکلی که متوالیا زیر نظر و کنترل قرار بگیرد. مثل مجازات حدی برای جرم محاربه.

شیوه ی اعمال مجازات :

جاری نمودن مجازات حدی مضاف بر قانون مجازات اسلامی با توجه به آیین نامه اجرای احکام حدود که در سال ۱۳۹۸ تصویب شده است صورت می پذیرد. کل مجازات های حدی با توجه به شرع مشخص شده اند پس  قاضی قادر نیست آن را کاهش و افزایش دهد.

مجازات حدی
مجازات حدی

تفاوت شلاق حدی و تعزیری

این نکته را باید در نظر داشت که شیوه ی جاری ساختن شلاق تعزیری و شیوه ی جاری نمودن شلاق حدی با هم فرق می کند. شلاق حدی بر اساس ماده ی ۲۶۵ قانون مجازات اسلامی به اندازه‌ای تعیین شده است و چون بر طبق شرع مشخص شده قاضی نمی تواند آن را کاهش دهد و نیز در شلاق حدی چنان چه ضربه به‌ جز مکان معین شده برخورد کند، ضربه زننده مسئولیتی نخواهد داشت.

اما در شلاق تعزیری تعیین تعداد شلاق با شخص قاضی می باشد و نیز ضربه زدن به بقیه قسمت های بدن مرتکب جرم می شود و ضربه زننده مسئولیت داشته باشد.

بر اساس ماده ی ۱۳۶ آیین نامه ی اجرای احکام حدود در مورد شیوه اجرای تبعید چنین تعیین شده است. قاضی اجرای احکام  محکوم را برای اجرای حکم تبعید یا نفی بلد احظار نموده و مفاد حکم و مکانی که باید در آن سکونت داشته باشد را با تنظیم صورت مجلس به او تفهیم نماید.

با توجه به ماده ی ۴۰  آیین نامه مذکور مجازات های اعدام و قصاص نفس به شکل حلقوی و به واسطه طناب دار یا به شکل دیگری که کمترین اذیت را برای محکوم به دنبال داشته باشد جاری می گردد.

بر اساس مادهی یک آیین نامه فوق قطع کردن هر یک از اعضای بدن در جرایم مستوجب حد باید مراعات شرایط قانونی انجام می شود. مثلا بر اساس ماده ۹۶ آیین نامه فوق اگر با تشخیص پزشکی قانونی گرمی و سردی هوا سبب سرایت زخم شود قطع عضو باید در هوای متعادل صورت بگیرد.

شرایط اجرای مجازات حدی

با توجه به ماده ی ۲۱۷ قانون مجازات اسلامی که در سال ۱۳۹۲ به تصویب رسیده است در جرایم موجب حد مرتکب در شرایطی مسئولیت دارد که مضاف بر دارا بودن دانش و اراده و شرایط مسئولیت کیفری به حرمت شرعی رفتار ارتکابی نیز آگاهی و اطلاع داشته باشد.

بدین مفهوم که مجرم مضاف بر این که باید عاقل و بالغ باشد ضرورت دارد که نسبت به جرمی که انجام داده است مطلع باشد. مضاف بر این که برای او دارای مسئولیت کیفری است یک فعل حرام شرعی نیز محسوب می گردد.

پس در شرایطی که جرمی با مجازات حدیو  مانند سرقت یا زنا ارتکاب یافته باشد و متهم مدعی شود در هنگام انجام فعل مجرمانه از روی تعمد و اطلاعات آن را انجام نداده است یا ادعا نماید که با اجبار شکنجه و تهدید اقرار نموده است اگر قاضی احتمال دهد متهم حقیقت را گفته است ادعای متهم را بدون ضرورت به اخذ شاهد و سوگند قبول می کند و مجازات حدی در مورد او جاری نخواهد شد.

بر اساس ماده ی ۲۱۹ قانون مجازات اسلامی دادگاه قادر نیست کیفیت و نوع و مقدار حدود شرعی را تغییر دهد یا مجازات را کاهش داده یا تبدیل نموده یا باعث سقوط آن شود. این مجازات ها فقط به واسطه توبه و بخشش با توجه به آن چه که در قانون معین شده است قابل انحلال و کاهش و تبدیل می باشد.

مجازات حدی
مجازات حدی

شرط دیگر به منظور اجرای مجازات حدی آن است که فعل انجام شده از سوی مرتکب ضرورت است در محدوده جرایم موجب حد واقع شود. قانون مجازات اسلامی از ۱۱ جرم حدی یاد کرده است که در برگیرنده ی زنا و لواط و تفخیذ و مساحقعع و قوادی و قذف و ساب النبی  و شرب خمر و محاربه و بغی و افساد فی الارض می گردد.

در مورد جرم های حدی که در قانون مجازات اسلامی نامی از آن ها یاد نشده است با توجه به منابع معتبر اسلامی و فتواهای دارای اعتبار رای نسبت به آن‌ها صادر خواهد شد.