معاونت در جرم|مجازات معاون جرم|مصادیق معاونت

معاونت در جرم چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی معاونت در جرم چیست؟ و نکات مهم معاونت در جرم پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

امکان دارد که واژه های مباشر جرم و معاون و شریک جرم بسیار به گوش اشخاص خورده باشد و حتی بسیاری از ما از کلماتی استفاده کرده‌ایم که به تعریف دقیق آن آگاه نباشیم. معاونت در حقیقت آسان نمودن جرم است از سوی شخصی که در حوزه اجرایی و افعال مادی جرم نقش اصلی را ایفا نمی کند.

معاونت در جرم
معاونت در جرم

یعنی در هنگام احراز جرم در صحنه جرم حضور ندارد. مثلاً فردی در انتقال مال دیگری به شکل عملی دارای نقش نمی باشد. اما هنگامی که سلاحی را برای سارق فراهم می‌کند معاون جرم محسوب خواهد شد. معاونت در جرم به جرایم تعزیری محدود نمی‌شود. بلکه همه جرایم دیات و قصاص و حدود را در بر می‌گیرد.

مفهوم معاون در جرم :

معاونت در جرم زمانی محقق خواهد شد و مجازات در مورد آن اجرایی می‌شود که سبب احراز جرم گردد. چنان چه عمل اصلی مرتکب جرم تلقی نشود، معاون در ارتکاب آن فعل نیز مجرم نیست. پس شخصی که دیگری را در دفاع مشروع کمک می‌کند نمی‌تواند معاون جرم شناخت. چون عمل دفاع مشروع فعل اصلی می باشد و جرم تلقی نمی شود.

بر اساس ماده ی ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی اشخاص زیر معاون جرم تلقی می شوند.

– هر کس دیگری را ترغیب و تهدید و تطمیع و یا تحریک به ارتکاب جرم کند یا با حیله و نیرنگ و سوء استفاده از قدرت سبب احراز جرم شود.

– هرکس وسایل ارتکاب جرم را فراهم نموده یا بسازد یا شیوه ارتکاب جرم را به مرتکب آموزش دهد.

– هرکس وقوع جرم را آسان کند .

– در تبصره این ماده ذکر شده به منظور احراز معاونت در جرم وحدت قصد و تقدم و یا اقتران زمانی بین رفتار معاون و مرتکب جرم شرط اصلی می باشد.

– اگر فاعل اصلی جرم شدید تر از آن چه مقصود معاون جرم بوده است را ارتکاب یابد معاون مجازات معاونت در جرم خبر در محکوم خواهد شد.

نکته ای که باید در نظر داشت آن است که اگر بر اساس قوانین شروع به جرم یک جرم مجازات در پی داشته باشد و فعلی که مرتکب اصلی اقدام نموده است، شروع به جرم محسوب شود، عمل و فعل معاون هم قابلیت کیفر خواهد داشت. به شکل کلی معاون زمانی شامل مجازات می‌شود که فاعل اصلی به جرمی دست یابد و یا شروع به اجرای آن کند.

معاونت در جرم
معاونت در جرم

مجازات معاون جرم :

با توجه به ماده ی ۱۲۷ قانون مجازات اسلامی  چنان چه در شرع یا قانون مجازات دیگری برای معاون جرم پیش‌بینی نشده باشد، مجازاتی که برای او در نظر گرفته شده است به شکلی است که در زیر شرح داده شده است:

– در جرایمی که مجازات قانونی آن ها سلب حیات یا حبس دائمی باشد حبس تعزیری درجه ۲ یا ۳ شامل معاون جرم خواهد بود.

– در سرقت حدی و قطع عضو زندان تعزیری درجه ۵ یا ۶ برای معاون جرم در نظر گرفته شده است.

– در جرائمی که مجازات قانونی آن ها شلاق حدی می باشد ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق و مجازات تعزیری درجه ۶ پیش‌بینی شده است. در جرائم موجب تعزیر یک تا دو درجه پایین از مجازات جرم ارتکابی در نظر گرفته شده است.

-در تبصره یک ماده مذکور آمده که مجازات معاون از نوع مجازات قانونی جرم ارتکابی خواهد بود. جز راجع به مصادره اموال و انفصال دائم و نشر رای محکومیت که مجازات معاون به ترتیب جزای نقدی درجه ۴ و ۶ و ۷ خواهد بود.

در تبصره ۲ این ماده مقرر شده است که اگر به هر سبب قصاص نفس یا عضو عملی نشود مجازات معاون با توجه به مقدار تعزیر فاعل اصلی جرم بر اساس بند ت این ماده جاری خواهد شد.

تفاوت معاون و شریک جرم :

فرق اصلی معاون جرم و شریک جرم آن است که معاون جرم در عملیات اجرایی جرم نقشی نخواهد داشت. بلکه یک نقش فرعی در جرم ایفا می‌کند و با رفتارهای عمدی و آگاهانه به  مجرم و یا مجرمین اصلی یاری می دهد و یا مسیر انجام را برای آن ها آسان می نماید.

شرکت یا معاونت  در یک جرم کیفیت هایی دارد که به منظور وقوع حادثه و چنان چه قانونی بر مجرمانه بودن اقدامی مقرر شود و مجازاتی برای مرتکبان جرم مشخص گردد بر اساس قانون شریک و معاون قابل پیگیری خواهند بود و چنان چه قانون در مورد جرمی مورد نظر قرار بگیرد مجرمیت شریک و معاون هم بر اساس همان قانون منحل خواهد شد.

معاونت در جرم خودکشی :

شروع به معاونت قابل کیفر نمی باشد و اقدام به معاونت به شکل کامل باید انجام شود. درست است که معاونت در شروع به جرم دارای کیفر خواهد بود اما شروع به معاونت قابل مجازات نیست. راجع به معاونت در جرم خودکشی باید به دو نکته اشاره کرد که در فرض اول خودکشی در قانون جرم محسوب نمی‌شود. بنابراین معاونت در ارتکاب خودکشی نیز جرم تلقی نخواهد شد.

در فرض دوم چنان چه عمل معارض به شکلی باشد که در حقیقت به نوعی سبب قتل عمد شخص دیگر شود مانند آن که دیگری را حلق‌آویز کند حتی اگر بر اساس تقاضای خود شخص  انجام شود معاونت محسوب نشده بلکه قتل عمد به دیگری قلمداد خواهد شد.

عمل فردی که اگر ارتکاب و خودکشی به وسیله ی دیگری دارد و ما از خود عکس العملی نشان می دهد امکان دارد بر اساس ماده واحده قانون مجازات پیشگیری از یاری رساندن به مصدومین و برطرف نمودن خطرات جانی که در سال ۱۳۵۴ به تصویب رسیده است خودش به عنوان جرم مستقل محسوب شود.

راجع به معاونت در خودکشی در بند ب ماده ی ۱۵ قانون جرایم رایانه ای تعیین شده است که هر شخصی به واسطه ی سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده اشخاص را به سمت خودکشی و نیز جرایم منافی عفت و استعمال مواد مخدر و روانگردان و انحرافات جنسی یا اعمال خشونت‌آمیز تشویق تحریک یا تهدید یا دعوت نموده یا فریب بدهد یا روش ارتکاب یا استعمال آن ها را آسان کند یا تعلیم دهد به زندان از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا ۲۰ میلیون ریال یا هر دو کیفر مجازات خواهد شد.

مصادیق معاونت در حقوق کیفری ایران :

مصداق های فعل معاونت بر اساس ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی مواردی می باشد که در ادامه به آن اشاره شده است: از جمله ترغیب و تهدید و تمتیع تحریک و تهیه ابزار ارتکاب جرم  و تسلیم شیوه ارتکاب جرم آسان نمودن  واحراز جرم ساخت ابزار ارتکاب جرم می باشد.

نکته ای که باید به آن اشاره داشت ترغیب و تشویق به ارتکاب جرم در موضوعاتی به شکل خاص جرم محسوب می‌شود. مانند بند ب ماده ۶۳۹ قانون تعزیرات و تشویق مردم به فحشا و فساد تعقیب اشخاص ملحق شدن به دشمنان یا محاربان و مفسدان بر اساس بند ج ماده ۲۱ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح عموماً در معاونت‌ها به شکل خاص تنها اثر تشویق بلکه شخصی بودن آن نیز به هیچ عنوان در احراز معاونت شرط نمی باشد. اما به شکل کلی ضرورت دارد که تقریبا تشویق به جرم شخصی و تاثیرگذار باشد و فرقی ندارد که معاونت با تهدید نوشتاری انجام شود یا بر اساس گفتار.

معاونت در جرم
معاونت در جرم

تفاوت تهدید و اکراه در مصادیق معاونت :

مصداق تهدید در ماده ی ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی و تهدیدی که اکراه تلقی می‌شود قرار داده شده است که در تهدید موضوع معاونت هرچند فاعل برخلاف میل درونی اقدام به ارتکاب جرم کرده باشد اما قصد و اراده او از بین رفته باشد و به شکل عادت امکان تحمل آن نباشد و اراده را از اکراه شونده سلب نماید.

در این خصوص تعهدی متوجه فاعل جرم نیست و شخص تهدیدکننده مسئولیت خواهد داشت. معاون باید در عمل و بر رفتار خود اقدام به تهدید مرتکب کند تا قابلیت کیفر داشته باشد و از این که شخصی به سبب ترس و توهم از شخصی دیگر جرمی انجام دهد معاون تلقی نخواهد شد. در مورد اکراه در قتل میتوانید مقاله موصوف را در سایت یاروکیل مطالعه کنید

تطمیع به عنوان مصداق معاونت :

در ارتکاب به جرم معاونت بر اساس تطمیع معاون، همیشه با ارائه و یاری مالی و مادی مجرم را به سمت جرم می کشاند و این موضوع واجد اهمیت نیست که معاون به این وعده وفا کرده باشد یا بعد از ارتکاب جرم زیر تعهد خود زده باشد.

تطمیع و تحریک به ارتکاب جرم به شکل خاص در مواردی مثل تطمیع برای خرید و فروش آرا انتخابات رسمی کشور تحریص و تشویق اشخاص و دسته‌ها به انجام اعمالی بر علیه امنیت و آبرو منافع جمهوری اسلامی ایران در داخل یا خارج از کشور مورد جرم انگاری قرار گرفته است.

خصوصیات تحریک به جرم به عنوان جرم مستقل :

به منظور آن که تحریک به اقدام به جرم معاونت تلقی شود باید خصوصیاتی داشته باشد از جمله آن که

-تحریک باید به شکل مستقیم انجام شود. یعنی تفکر اقدام به جرم آشکارا بیان شده و به دیگری تلقین نگردد.

-تحریک باید به شکل فردی باشد پس مخاطب تحریک باید شخص مشخصی باشد .

– تحریک به شکل کلی اظهار نشده باشد.

– تحریک باید تاثیر گذار باشد. یعنی از تحریک عاقبتی حاصل شود که جرم یا حداقل شروع به جرم انجام شود. معاونت بر اثر بی نتیجه ماندن تحریک از دسته علوم نظام استعاره‌ای محسوب می‌شود.

معاونت در جرم
معاونت در جرم

مجرمیت نظامی که به بزهکاری معاون از بزهکاری مباشر جرم اثر گرفته است به منظور جبران این نقص برخی اوقات قانونگذار ناچار تحریک را جرم مستقلی محسوب کند. حتی اگر اثری بر تحریک قابل اعمال نباشد مثلاً تحریک به فرار از سمت دشمن یا تحریک مردم به جنگ و کشتار هم دیگر به قصد برهم زدن نظم و امنیت نه به عنوان یک فعل معاونت بلکه همانند جرم مستقل مجازات نسبت به انجام خواهد شد.