مقایسه و تفاوت تصرف عدوانی و خلع ید|نکات مهم

مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید چیست؟ و نکات مهم مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله مقایسه و تفاوت تصرف عدوانی و خلع ید

مالکان املاکی که ملک آن ها مورد تصرف غیر قانونی به وسیله اشخاص دیگر واقع می شود. با توجه به شرایط خاص قادر هستند از مراجع صالح درخواست رفع خلع ید یا رفع تصرف یا غصب کنند. در این مورد مضاف بر عنوان قانونی خلع ید  عناوینی مثل رفع تصرف عدوانی و تخلیه ی ید وجود دارد که امکان تمسک به آن ها نیز جاری است.

مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید
مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید

مفهوم تصرف عدوانی :

تصرف عدوانی ادعایی از سوی متصرف سابق می باشد. مبنی بر این که شخص دیگری بدون توافق او مال غیرمنقول اش را از تصرف خود در آورده و در تصرف خود گرفته است و خواستار بازگشت تصرف خود نسبت به آن مال می باشد. در دعوای تصرف عدوانی، مدعی باید ادعای سبق تصرف خود را در محضر دادگاه اثبات نماید و این موضوع ارتباطی با حق مالکیت او نسبت به ملک که خواه داشته باشد یا خیر، ارتباطی نمی یابد.

دایره شمول دعوای خلع ید :

دعوای خلع ید به سه قسم تقسیم می شود:

1- خلع ید به مفهوم اخص: یعنی دعوایی که تحت عنوان دعوای مالکیت از آن یاد شده و به دنبال آن مالک ملک، خواهان این است که دست تصرف دیگری از ملک اش  رفع شود.

2-  نوع دوم دعوای خلع ید بدان شکل است که عدم مالکیت  خواهان بر ملکی که مورد دعوا می باشد  و قانونی بودن تصرف خوانده بر ملک، مورد پذیرش دو طرف دعوا می باشد و خواهان، مدعی این است که  ادامه تصرفات خوانده بر آن ملک خلاف قانون می باشد و باید از آن رفع تصرف گردد.

3-  نوع سوم دعوای تصرف می باشد که دعوای  تصرف عدوانی و مزاحمت و ممانعت از حق را در بر می‌گیرد و می تواند به شکل حقوقی یا کیفری اقامه شود.

گستره ی دعوای تصرف عدوانی :

-تصرف عدوانی مستاجر :

یکی از موضوعاتی که بارها اتفاق می‌افتد این است که در عقد اجاره مستاجر از تصرف موجر در ملک ناراضی بوده است و این موضوع امکان دارد برای قسمت های مختلفی از یک ملک اتفاق افتد. اما در هر صورت چنان چه مالک بدون توافق مستاجر در ملک تصرف کند، مستاجر قادر است نسبت به مالک اقامه ی دعوا کند و این موضوع ارتباطی با مالکیت شخصی او ندارد. چون قبلا هم در مباحث تصرف عدوانی و در تعریف این موضوع اشاره داشتیم که مالک بودن در مورد دعاوی تصرف عدوانی بسیار موضوع مهمی است و اصل بر این است که متصرف سابق، مالک ملک می باشد.

 -تصرف عدوانی پارکینگ :

یکی از عمومی ترین دعاوی که در دادگاه مطرح می شود، راجع به پارکینگ ساختمان می باشد. بسیار مشاهده شده است که مالک  بدون این که رضایت مستاجر را جلب کند، قسمتی از پارکینگ را در تصرف خود گرفته است و از آن قسمت استفاده می کند در شرایطی که پارکینگ یکی از موارد مورد اجاره می باشد.

بنابراین مستاجر این حق را می یابد که دادخواست تصرف عدوانی را به دادگاه ارائه کند. با توجه به این که این دسته از دعاوی بسیار پیچیده و مشکل هستند، به همین جهت افراد عموما قادر به حل و فصل این موضوعات به صورت تنهایی نمی باشد. توصیه دادسرایار بر این است که حتماً از یک وکیل متخصص در این دعاوی یعنی وکیل ملکی بهره گرفته شود.                   

-تصرف عدوانی در ملک مشاع :

یکی از  موضوعات پر بحث امروزه  و مسائل مطرح در ساختمان های کنونی  دعوا در املاک مشاع فرض را بر این بگذارید که فردی به همراه شریک خود ملکی را خریداری می کند و از همان نخستین روز محدوده استفاده از ملک را بین خود و شریکش تعیین می نماید. اما به مرور زمان و بعد از سپری شدن یک دوره شریک از محدوده خود تجاوز می کند و قسمتی از سهم فرد را به تصرف خود در می آورد.

مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید
مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید

در این شرایط فرد می تواند دادخواست تصرف عدوانی را به دادگاه تقدیم کند. در این موضوع قاضی رای به رفع تصرف ملک مشاع می دهد و و مسئله زیادی در این موضوع پیش نمی آید. البته پیشنهاد گروه حقوقی دادسرا یار بر این است که پیش از خریداری ملک مشاع، باید در مورد تقسیم آن دقت و حساسیت زیادی را اعمال نمود تا در آینده مشکلاتی از این دست به وجود نیاید.

با توجه به آن چه که در ماده ۱۶۷ قانون آیین دادرسی مدنی می خوانیم چنان چه دو یا چند نفر به شکل مشاع مال غیر منقول را در اختیار داشته باشند و برخی از آن ،ها مانع تصرف و یا استفاده یا مزاحم بهره بری دیگران شوند در حکم مزاحمت یا ممانعت از حق تلقی می شود.

نکته مهم در این موضوع ، ارکان دعوای  تصرف عدوانی ملک مشاع مثل سایر دعاوی تصرف عدوانی،  پیشینه تصرف خواهان و عدم تصرف سابق خوانده و عدوانی بودن تصرف می باشد و با احراز این سه شرط دادگاه به موضوع تصرف عدوانی در ملک مشاع رسیدگی می کند.

مفهوم خلع ید در ملک مشاع :

چنان چه یکی از شرکای ملک مشاعی علیه شریک دیگری از ملک یا شخص ثالث بخواهد، طرح دعوای خلع ید کند، صراحتاً در قانون در این مورد تعیین تکلیف شده است . از ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی چنین برداشت می شود: در جایی که حکم خلع ید علیه متصرف ملک مشاع به نفع مالک بخشی از آن صادر شده باشد از همه ی ملک خلع ید صورت می‌گیرد. اما تصرف محکوم له در ملک خلع ید شده، مقررات املاک مشاعی را در بر می‌گیرد.

برای این که مفهوم بخش آخر این ماده را دریابیم، باید به ماده های ۵۷۶ و ۵۸۲ قانون مدنی رجوع کنیم که می گوید: تصرف هر شریک در ملک مشاع، مشروط به اجازه بقیه شرکا می باشد و چنان چه این اجازه اخذ نشود، متصرف، ضامن خواهد بود. پس محکوم له در دعوای خلع ید به مفهوم خاص در ملک مشاع زمانی قادر خواهد بود ملک خود را تحویل گرفته و آن را تقاضا نماید که از بقیه شرکا اجازه بگیرد.

مراحل رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی حقوقی :

در این شکل از دعوا، نخست شخص مدعی باید اظهارنامه‌ای به شخص مقابل بفرستد و در متن آن درخواست رفع تصرف عدوانی را از او داشته باشد. چنان چه شخص مقابل اقدام لازم در این مورد را به عمل نیاورد، شاکی می‌تواند دادخواستی به دادگاهی که ملک در آن محل واقع شده است، تسلیم نماید.

از این طریق الزام طرف مقابل را به موضوعی که در اظهارنامه از خواسته بود، یعنی رفع تصرف عدوانی درخواست نماید. دادگاه جلسه ای را تشکیل می‌دهد و از دو طرف تقاضا می کند جهت رسیدگی به موضوع حاضر شود.

و چنان چه مشکل مطرح شده با توافق دو طرف و با دریافت استعلاماتی که از اداره ثبت صورت می گیرد رفع  نشود و  اگر مسائل حقوقی و قضایی مثل معارضات سند ملکی وجود نداشته باشد، دادگاه رای را به رفع تصرف عدوانی و بازگشت به حالت سابق صادر می نماید. حکم دادگاه بدوی قابلیت تجدید نظر خواهی در دادگاه استان را دارد و بعد از قطعیت آن توسط اجرای احکام دادگاه صادرکننده حکم، اجرا می شود.

مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید
مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید

مراحل رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی کیفری :

رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی کیفری طی مراحلی صورت می گیرد که بر اساس آن شاکی ابتدا شکایت خود را به دادسرا مبنی بر رفع تصرف عدوانی می برد. دادسرا پرونده را به بازپرس و دادیار می سپارد تا موضوع را مورد بررسی و ملاحظه قرار دهند.

بازپرس یا دادیار تقاضای احضار طرفین تصرف عدوانی را می نماید و چنان چه جرم مربوطه را محقق نمود، برای متصرف قرار کفالت یا وثیقه صادر می‌نماید. که این اقدام با در نظر گرفتن اهمیت موضوع انجام می شود.

پرونده با صدور کیفرخواست از طرف بازپرس یا دادیار به دادگاه کیفری منتقل می شود. دادگاه کیفری وقت رسیدگی تعیین و دو طرف را به جلسه دعوت می نماید. نماید چنان چه بین طرفین توافقی حاصل نشود و دعوا به صلح و سازش نیانجامد و مستندات پرونده کامل باشد، دادگاه کیفری، رای به حکم محکومیت علیه متصرف عدوانی صادر می کند.

این رای قابل تجدید نظر خواهی در دادگاه استان می باشد و بعد از قطعی شدن ،حکمی را که دادگاه کیفری صادر کرده است، به وسیله اجرای احکام کیفری دادسرای مربوطه اجرا خواهد شد.

روند رسیدگی دادگاه در دعوای خلع ید :

1- مالکیت خواهان باید محرز شود که این موضوع به وسیله استعلام ثبتی و ملاحظه سند مالکیت انجام می شود.

2- دادگاه باید تصرف غیر قانونی و عدم مشروعیت  تصرف را احراز نموده و تشخیص دهد.

3-  دادگاه باید این موضوع که تصرف خوانده در محدوده  مالکیت خواهان است یا نه و تصرفات او را محرزکند که این امر  با تحقیقات و معاینه محلی و جلب نظر کارشناس انجام می شود.

4- در مقابل خوانده باید در این دسته از دعاوی  برای مشروع بودن تصرفات خود ادله مقتضی ارائه کند و الا

در  غیر این صورت تصرف غاصبانه تلقی می‌شود. زیرا مالک حق هر شکل استفاده و تصرف در ملک خود را خواهد داشت. اما شخصی که مالکیتش را با ارائه سند مالکیت ثابت می کند و خوانده قادر نیست برای مشروع بودن تصرف خود دلیل ارائه کند و مثلاً ثابت نماید که تصرف حاصل از اجاره بوده است یا ملک را خریده، در این حالت تصرف او حاصل از غصب خواهد بود و تصرف او باید با اذن و رضایت مالک صورت گرفته باشد.

مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید
مقایسه تصرف عدوانی و خلع ید

5- چنان چه خواهان مورد معامله را خریده باشد و به او تحویل نشده باشد، باید دادخواست الزام به تحویل مبیع مبیع را بدهد یا این موضوع را در دعوای الزام به تنظیم سند اقامه نماید و چنان چه بخواهد دعوای خلع ید مطرح کند.

چاین دعوا را تنها زمانی می‌توان مطرح کرد که مالکیت خواهان استوار شده باشد و وقتی دادخواست الزام به تنظیم سند ارائه می‌شود تا هنگامی که حکم به سود خواهان صادر و اجرا نشده است و سند به نام و مالکیت استوار نگردیده است امکان ندارد این دعوا را اقامه کرد و قابلیت شنیدن را تا آن هنگام نخواهد داشت.