مهریه چیست|شرایط مهریه|وصول مهریه|بررسی تخصصی

مهریه چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی مهریه چیست؟ و شرایط مهریه پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله مهریه چیست

مفهوم مهریه

مهریه، که با نام های صداق و کابین هم شناخته شده است، در زبان لاتین  اصطلاحاً dowry گفته می شود. مهریه، مالی می باشد که مرد در هنگام عقد ازدواج به زن پرداخت می‌کند و با احراز عقد زن، صاحب و مالک مهریه می گردد و مرد الزام به پرداخت آن دارد. زن با ملکیت مهریه  حق دارد که هرگونه دخل و تصرفی در آن بنماید یا این که هر زمان اراده کند آن را درخواست نماید و شوهر مکلف است آن را پرداخت کند.

دریافت مهریه با رجوع به دادگاه خانواده

اندازه مهریه و خصوصیات آن در سند ازدواج مشخص شده است و قباله ازدواج که توسط سردفتر نکاح تنظیم می شود سندی رسمی می باشد. اگر زمانی برای پرداخت مهریه مشخص نشده باشد بعد از ظهور نکاح زن قادر است برای دریافت آن وارد عمل شود و اگر شوهر از انجام تعهدات خود در این مورد سر باز زد، زن با توجه به سند رسمی که در اختیار دارد قادر است برای ملزم نمودن همسرش در پرداخت مهریه به دادگاه صالح رجوع نموده و ایراد دعوا کند. بنابراین زن قادر است دادخواست مهریه را در دادگاه مطرح کند که تمام یا بخشی از مهریه اش را که در سند نکاح عند المطالبه قید شده است، مطالبه نماید.

بدین ترتیب در  قدم اول دادخواست را در دو نسخه تهیه کرده و آن را تکمیل می کند و با تصویر اصل قباله ی ازدواج که بدان پیوست شده است به دادگاه به منظور رسیدگی و صدور رای تسلیم می نماید. دادگاه بعد از آن که اسناد و مدارک زن را مورد بررسی قرار می‌دهد و با توجه به قباله ازدواج حکم محکومیت مرد را صادر می‌کند که این حکم طی ۲۰ روز از زمان ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی می باشد.

مهریه
مهریه

بعد از این که دادنامه قطعیت پیدا کرد زن این حق را دارد که بر طبق قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ درخواست اجرایی کند و اگر مرد از پرداخت مهریه سر باز زد، زن قادر است که دارایی او را به اجرای احکام معرفی کند تا اجرای احکام آن ها را توقیف کرده یا بفروشد تا زن بتواند حقش را وصول کند. بر اساس قانون اجرای احکام مدنی همه دارایی های منقول و غیر منقول مرد به جز مواردی که در ماده ۵۲۴ قانون آیین دادرسی جزو مستثنیات دین هست قابلیت توقیف و یا فروش را دارد.

دریافت مهریه با رجوع به اداره ثبت اسناد و املاک

روشی دیگری که به واسطه آن زن می تواند مهریه خود را مطالبه نماید از طریق دفتر ثبت است. بر اساس ماده ۱ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و ماده ۲ قانون ازدواج و ماده ۱۵ نظام نامه دفتر ثبت  ازدواج و طلاق که در ۱۳۱۰ تصویب شده است، دفتر ثبت سند ازدواج این صلاحیت را دارد که احقاق حق زن نسبت به دریافت مهریه را اعمال کند.

بنابراین در گام اول زن با مراجعه به دفترخانه ای که در آن جا عقد نکاح صورت گرفته، درخواست دریافت مهریه خود را طرح می کند. دفترخانه این موضوع را به شوهر ابلاغ می نماید. اگر همسر حاضر به پرداخت مهریه نشود، زن درخواست اجرای مندرجات سند نکاح خود را در مورد مهریه می کند. در نهایت وقتی زن مالی از شوهر را به دفتر ثبت اعلام کند که از جمله مستثنیات دین هم نباشد، مالی که از سوی زن معرفی شده از طرف اجرای ثبت در منفعت زن توقیف می شود و اگر مرد مالی نداشته باشد و کارمند یکی از ادارات دولتی یا شرکت های خصوصی باشد با درخواست زن یک سوم حقوق شوهر تا زمانی که مهریه به طور کامل پرداخت شود در منفعت زن توقیف می گردد و به زن پرداخت می شود.

 انواع مهریه :

هر انسانی چه زن و چه مرد دارای اهلیت تمتع می باشد، یعنی قادر است صاحب مال شود و هر نوع دخل و تصرفی را در امور مالی خود داشته باشد به جز دیوانه و سفیه و غیر رشید که این توانایی را ندارند و از این حیث بین زن و مرد فرقی نمی باشد. از جمله ی این حقوق مهریه است که در زیر به انواع آن و شرایط تعیین آن می پردازیم.

مهرالمسمی:

رایج ترین و شناخته شده ترین شکل مهریه مهرالمسمی می باشد. مسمی یعنی نام برده شده و مهرالمسمی یعنی مهریه ای که زن و شوهر پیش از انعقاد عقد نسبت به میزان آن تراضی کرده باشند و آن را در سند ازدواج قید نمایند. به بیان دیگر در مرحله اول مهر المسمی، زن و شوهر در هنگام انعقاد ازدواج با توافق هم آن را تعیین کردند. وقتی مهر المسمی  تعیین می‌شود،

همین بس که زوجین شرایط صحت مهریه را مراعات نمایند. و با مهرالمسمی یکی از وظایفی که از آثار عقد می باشد بر دوش مرد قرار می گیرد. این اصطلاح از فقه اسلامی گرفته شده و در ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی هم بیان گردیده است. اما متاسفانه تعریف دقیقی از آن در قانون مشاهده نمی کنیم.

مهریه
مهریه

تعیین کننده مهر المسمی

اگر مهریه در حین عقد ازدواج یا بعد از آن توافق شود مهر المسمی خواهد بود. حال این اختیار می‌تواند به مرد یا زن یا شخص ثالثی واگذار شود. مقدار مهریه ای که در مهرالمسمی تعیین می گردد، مشروط به توافق طرفین یا فرد سوم می باشد. اگر اختیار تعیین مهرالمسمی به زن داده شود او این امکان را ندارد که اندازه مهریه را بیش تر از مهرالمثل تعیین کند. این برداشتی است که از ماده ۱۰۹۰ قانون مدنی برمی‌آید.

مهرالمسمی مال معینی می باشد که به عنوان مهریه با تراضی طرفین مشخص می شود. این مال می‌تواند خانه، زمین، باغ اتومبیل و نظیر این ها باشد. اما گاهی هم می‌تواند منفعت باشد مثلاً سکونت یا اجاره‌بهای خانه‌ای را برای زمان معین مهریه تعیین شود یا ممکن است یک عمل قرار داده شود. البته این را باید در نظر داشت که وقتی عملی مهریه قرار می گیرد باید اقتصادی باشد مثل آشپزی، خیاطی، آموزش زبان خارجی. در برخی مواقع این امکان وجود دارد که مهریه نه عین معین باشد و نه کار باشد و نه منفعت که ساختن خانه ای مشخص باشد.

نکته ای که باید مورد نظر قرار داد این که وقتی در زمان عقد مهرالمسمی تعیین می شود و مردی تمایل داشته باشد زنش را طلاق دهد دو حالت پیش می آید:

مهریه
مهریه

– چنانچه طلاق پس از رابطه زناشویی باشد، زن حق دارد همه مهریه را دریافت کند.

– اگر طلاق پیش از رابطه زناشویی اتفاق بیفتد، زن حق دارد فقط نیمی از مهریه را دریافت کند.

مهرالمثل

عموما زمانی تعیین می شود که در عقد نکاح مهریه تعیین نشده باشد. به هر دلیل و عنوانی می تواند این اتفاق بیفتد. ممکن است بین زن و شوهر توافق و تراضی به این امر نشده باشد یا آن چه تحت عنوان مهریه معرفی شده باشد قانونی و مشروع نباشد یا در عقد نکاح شرط عدم تعیین شده باشد. مثلاً مالی تعیین شود که ارزش قانونی و مشروع ندارد مانند مشروبات الکلی یا کاه. از طرفی می دانیم در نکاح دائم، معین نمودن مهریه ی معلوم و مشخص ضرورتی ندارد و بی آن که مهریه تعیین شود می توان عقد ازدواج دائم را منعقد نمود اما بعد از آن که نزدیکی صورت بگیرد زن حق دارد مهریه دریافت نماید. اگر از قبل اندازه و نوع مهریه او مشخص نشده باشد او مستحق دریافت مهرالمثل خواهد بود.

مهرالمتعه

چنان چه در یک عقد نکاح، مهریه مشخص نشده باشد و شوهر پیش از آن که با زن نزدیکی کند و پیش از آن که در مورد مهریه به توافق زن برسد او را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه می شود. در تعیین مهرالمتعه ملاک وضعیت اقتصادی و توانایی مالی مرد به منظور تعیین اندازه آن می باشد. از سوی دیگر مقدار مهرالمتعه با توجه به وضعیت و زن مشخص می شود.

اگر عقد نکاح دائم باشد و مهریه در آن تعیین نشده باشد یا شرط عدم تعیین مهریه شده باشد مرد هم با زن مطلقه خود نزدیکی نکرده باشد مکلف است به زن هم هدیه پرداخت کند که آن مهرالمتعه می باشد. پس همان طور که می بینیم در صورتی  مهرالمتعه  به زن پرداخت می شود که قبل از نزدیکی مرد زن را طلاق دهد. بنابراین اگر بر اثر فوت یکی از زوجین یا درخواست طلاق از طرف زن نکاح زائل شود زن حقی برای دریافت مهرالمتعه نخواهد داشت.

مهریه
مهریه

مفاهیم متعه در نکاح دائم و موقت

در اصطلاح حقوقی متعه دارای دو مفهوم می باشد:

–  در ازدواج موقت

در ازدواج موقت متعه همان مهریه کم و برای مدت مشخص می باشد که بعد از پایان نکاح خود به خود فسخ می شود.

در طلاق

اگر مرد پیش از نزدیکی و تعیین مهریه زن خود را طلاق دهد، آن چه به عنوان هدیه به زن خود واگذار می‌کند متعه ی طلاق یا مهرالمتعه نامیده می شود.

نحوه اجرای مهریه با اخذ وکیل مهریه

چنان چه مهریه عندالاستطاعه باشد، زن برای مطالبه ی آن باید ثابت کند که مرد استطاعت پرداخت مهریه را دارا می باشد و اگر مرد مال و اموال و دارایی در اختیار نداشته باشد، گذشته از این که زن قادر نیست مهریه را از مرد دریافت کند و برای جلب شوهر را هم نمی‌تواند اقدام نماید. در برخی موارد پیچیده مال به اموال در دعاوی خانوادگی زن بهتر است که از وکیل خانواده برای انجام اقدامات مربوط به مهریه بهره برد.