موانع ارث یا حجب در ارث|نکات مهم و شرایط موانع ارث|

موانع ارث چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی موانع ارث چیست؟ و شرایط موانع ارث پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

ویدیو مقاله موانع ارث یا حجب در ارث

مقدمه موانع ارث :

به شکل کلی بسیاری از اختلافات خانوادگی بر سر ارث رخ می‌دهد و بسیاری از پرونده ها در مراجع قضایی به مناسبت این اختلافات اقامه می شود. فوت یک اتفاق طبیعی می باشد که آثار حقوقی به دنبال خواهد داشت و یکی از این آثار ارث می باشد از جمله موارد مالکیت بر اساس قانون مدنی ارث است. وقتی شخصی فوت می‌کند و از او دارایی به جای می‌ماند این دارایی باید میان ورثه ی او تقسیم گردد. بنابراین ارث از جمله موضوعات حقوقی می باشد که شاید هر انسانی در زندگی خود با آن مواجه شود.

بنابراین با اختلافات و درگیری‌های آن نیز روبرو خواهد شد و از سوی دیگر بسیاری از این اختلافات عموماً به سبب عدم اطلاع ورثه از حقوق قانونی خود می باشد. پس به منظور نگهداری کانون خانواده و برای اخذ بهترین نتیجه و آسانترین آن در رابطه با ارث باید از یک وکیل متخصص این حوزه بهره گرفت.

مفهوم ارث:

در لغت به مفهوم انتقال غیر قراردادی چیزی از فردی به فرد دیگر می باشد و نیز به مفهوم ماترک نیز است. قانون‌گذار از ارث در ماده ی ۱۴۰ قانون مدنی در قالب یکی از اسباب تملک یاد کرده و مقررات راجع به آن را در ماده های ۸۶۱ تا ۹۴۹ قانون مدنی مقرر داشته است. در ماده ۸۶۷ قانون مدنی در این حوزه چنین بیان شده است که ارث با مرگ حقیقی یا فرضی مورث محقق می شود و به آن چه که بعد از فوت شخص به بازماندگان و وارثان عمومی رسد، ارث گفته می‌شود و انتقال متوفی به وراث او می باشد. بنابراین مقصود از ارث آن است که پس از این که شخصی فوت نمود، امکان دارد اموالی از خود به جای بگذارد که این اموال باید با در نظر گرفتن شرایطی به بررسی او انتقال یابد. در حقیقت به این دارایی که بعد از فوت شخص به جای مانده است ارث برده می شود.در مورد قبول و رد ارث میتوانید به مقاله قبول و رد ارث مراجعه کنید.

زمان تقسیم ارث:

موانع ارث
موانع ارث

یکی از نکات مهم راجع به ارث آن است که تقسیم ارث فقط بعد از اعطای حقوق و دیونی که بر دوش متوفی می باشد صورت می پذیرد. پس اول باید هزینه‌های کفن و دفن فردی که متوفی شده است را پرداخت نمود و بعد از آن اگر دیون مالی دارد، بدهی های او پرداخت گردد. پس از آن وصیت او قرائت شده و مورد اجرا واقع شود و در نهایت ارث تقسیم گردد. تقسیم ارث باید با توجه به قوانینی که در قانون در نظر گرفته شده است انجام گیرد.

به منظور آن که وراث قادر باشند سهم الارث خود را تقاضا کنند و در آن هر نوع دخل و تصرف داشته باشند اول ضرورت دارد روشن شود که تعداد وراث و اموالی که از متوفی به جای مانده است، چه میزان می باشد. مرجع صلاحیت دار به منظور دادرسی به این موضوع شورای حل اختلاف می باشد که بعد از دادرسی گواهی نامه‌ای با عنوان گواهی انحصار وراثت صادر نموده و در اختیار وراث می گذارد.

بنابراین گواهی انحصار وراثت یک نوع گواهی می باشد که در آن از یک طرف تعداد ورثه از طرف دیگر میزان اموال متوفی تعیین می‌شود  و بر اساس آن تقسیم ارث صورت می پذیرد و با توجه به گواهی انحصار وراثت می توان ارث را به صورت ساده تقسیم نمود.

 مفهوم موانع ارث:

در فرضی که شرایط وراثت به وجود بیاید یعنی فرد به سبب یا نسب با شخصی که متوقف شده است ارتباط داشته باشد. این امر به منظور ارث بردن کفایت نمی‌کند. بلکه مانعی نیز برای ارث بردن نباید وجود داشته باشد. بر اساس قانون، شرایطی برقرار است که اگر آن ها به وجود بیاید وراث از متوفی ارث نخواهند برد. به این شرایط موانع ارث گفته می‌شود . پس موانع ارث به اموری اطلاق می شود که حتی اگر امکان ارث بردن برای یک نفر وجود داشته باشد، مانع ارث بردن وراث از متوفی می شود.

سهم الارث فرزند نامشروع را در مقاله مربوط به این موضوع مطالعه کنید.

موانع ارث
موانع ارث

 انواع موانع ارث:

موانع ارث قابل تقسیم به دو دسته می باشد. موانعی که به شکل مطلق سبب منع از ارث بردن خواهند شد و موانعی که با کاهش سهم الارث دیگری مانع ارث بردن بیشتر می گردد. موانعی که به شکل مطلق مانع ارث بردن می‌شود در زیر شرح داده شده است.

 قتل مورث

در ماده ۸۸۰ قانون مدنی چنین شده است که قتل از از موانع ارث می باشد. پس چنان چه کسی مورث خود را به شکل عمدی به قتل برساند از ارث محروم خواهد شد. در این مورد استثنائاتی برقرار است. مثلاً چنان چه پدری فرزند خود را بکشد، مضاف بر این که قصاص  نخواهد شد، ارث بری هم برقرار می‌باشد. اما در مورد مادر  این حکم صادق نیست. در شرایطی که یک مادر فرزند خود را بکشد، بر اساس قاعده کلی قصاص می‌شود و از او ارث نخواهد برد. پس با توجه به ماده فوق قتلی سبب از بین رفتن ارث بری می شود که به شکل عمدی صورت بگیرد. یعنی وارث به سبب این که در آینده بتواند از مورث ارث ببرد او را بکشد تا سریع‌تر اسباب ارث بری او مهیا شود که اگر این اتفاق بیفتد و شخص با سوء نیت فردی را که در آینده از او ارث می برد را به قتل برساند قانون او را از ارث محروم می کند.

کفر

بر اساس قانون مدنی از جمله موانع دیگر ارث، پدر می باشد. به این مفهوم که کافر از مسلمان ارث نخواهد برد. اما مسلمان از کافر ارث می برد. چنان چه شخص متوفی مسلمان باشد، هر یک از ورثه که کفر داشته باشند قادر نیستند از او ارث ببرند و چنان چه متوفی کافر باشد، در شرایطی که در میان ورثه او شخص مسلمانی حضور داشته باشد آن مسلمان ارث می برد و مانع ارث بردن بقیه کافران خواهد شد. پس وراثی که کافرند ارث نمی برند.

حتی چنان چه از نظر درجه مقدم بر وارث مسلمان باشد. اما چنان چه شخصی کافر باشد و فقط یک ورثه دارا باشد که مسلمان است کل اموال او به ورثه مسلمان خواهد رسید. در شرایطی که چنان چه متوفی مسلمان باشد و به جز یک ورثه و کافر کس دیگری را نداشته باشد، به هیچ عنوان شخص کافر ارث نخواهد برد. و اموال او در قالب دارایی بدون وارث به بیت المال تعلق می گیرد.

لعان

موانع ارث
موانع ارث

مقصود از لعان آن است که مردی نسبت فرزندی خودش را منکر شود و به این ترتیب به همسر خود نسبت زنا بدهد. در این رابطه ارث بری میان آن ها منحل خواهد شد و زن و شوهر از هم ارث نخواهد برد و نیز پدر از فرزندی که او را منکر شده است، ارث نمی برد و فرزند نیز از پدر ارث نخواهد برد. فرزند تنها از خویشان مادری ارث می برد و نیز خویشان مادری هم از او ارث خواهند برد.

فرزند متولد زنا

بر اساس ماده ۸۸۴ قانون مدنی در این موضوع چنین بیان می دارد که طفلی که از زنا به دنیا آمده است از احوالات و اقوام آن ها ارث نخواهد برد. پس در حقوق ایران بر اساس یک اصل کلی فرزند متولد از زنا مشروع نخواهد بود. پس از احکام راجع به فرزندان نیز که از جمله آن ها ارث می باشد شامل او نخواهد شد.

جنین

بر اساس ماده ۸۷۸ قانون مدنی اگر در زمان فوت مورث جنینی حضور داشته باشد که زنده به دنیا آمدن وی در تقسیم ارث اثرگذار باشد، یعنی زنده متولد شدن او مانع ارث بری کل یا بخشی دیگر از وراث شود، تقسیم ارث صورت نمی گیرد تا شرایط جنین محرز شود.

غائب مفقود الاثر

بر طبق ماده ۸۷۹ قانون مدنی چنان چه میان وارثان غایب مفقودالاثر  وجود داشته باشد، سهم الارث او در نظر گرفته شده و کنار قرار داده می شود تا شرایط او محرز گردد.

حاجب در ارث

موانع ارث
موانع ارث

در حوزه حقوقی به شخصی که مانع ارث بری دیگری می شود، حاجب اطلاق می شود. مثلاً وجود هر طبقه از طبقات ارث مانع ارث بری طبقه بعد می گردد. همچنین در یک طبقه آن کسی که به متوفی قریب تر می باشد مانع ارث بری خویشان دور تر خواهد شد یا زن و شوهر در حالتی که متوفی دارای فرزند باشد ارث کمتری دریافت می کنند.

محرومیت از ارث و موانع ارث:

محروم نمودن وراث از ارث نه مشروع است و نه قانونی. یعنی هرگز قانون چنین اجازه‌ای به شخص نداده است که به شکل کلی وارثی را از ارث محروم نماید. چنان چه شخصی فرزند یا فرزندانی و یا پدر و مادر یا هر یک از وراث را از ارث محروم کند این اقدام صحیح نیست و نفوذ حقوقی نخواهد داشت.

بنابراین از موانع ارث نیز است و آن شخص همچنان ارث خواهد برد. پس حتی اگر شخصی به شکل وصیت این خواسته را بیان دارد، تنها تا یک سوم اموالش نسبت به ورثه مورد نظر خود او را از ارث محروم کرده است. چون هر فردی تا یک سوم دارایی خود را قادر است وصیت کند یا راجع به آن تصمیمی اتخاذ نماید و نسبت به بقیه آن نیز اختیاری نخواهد داشت.