نحله چیست|شرایط نحله|نکات مهم نحله|مطالبه نحله

نحله چیست

نحله
نحله

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی نحله چیست؟ و شرایط نحله پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم نحله

بر اساس ماده ۵۸ قانون حمایت از خانواده که در سال ۱۳۹۱ مورد تصویب قرار گرفت، شیوه‌هایی به منظور حمایت از زنان در موضوع طلاق و در مسیر زندگی پیش‌بینی شده است. از جمله این شیوه ها نحله می باشد. مفهوم نحله بر اساس آیه ۴ سوره نسا بیان شده است که نحله به مفهوم هدیه برای زن می باشد. با در نظر گرفتن تشخیص و نظر دادگاه نحله  بر دوش مرد قرار دارد و لازم الاجرا می باشد.

با عنایت به منابع اسلامی زنان فقط تکلیف به تمکین از شوهر و آموزش فرزندان را به عهده دارند و هیچ وظیفه ای راجع به امور خانه و شیر دادن فرزندان نخواهند داشت. به همین علت چنان چه مردی تمایل داشته باشد که همسر شرعی خود را طلاق  دهد، زن حق خواهد داشت که راجع به همه کارهایی را که برای مرد انجام داده است، مبلغی که به وسیله دادگاه مورد تصویب قرار می‌گیرد را درخواست نموده .و دریافت کند. مضاف بر نحله قانونگذاران شیوه های دیگری نیز به منظور حمایت از زنان بعد از طلاق تعیین نموده اند.

از جمله ی آن ها نفقه و مهریه و اجرت المثل و نحله می باشد.  نحله در مفهوم لغوی به معنای بخشش و آیین و عقیده و هدیه می باشد. همان طور که در سوره نسا در قرآن کریم از آن به عنوان هدیه برای زن یاد شده است و زن حق دریافت آن را خواهد داشت. مفهوم نحله در قانون سال ۱۳۹۱ مورد تصویب قرار گرفت و درست بعد از آن در ۲۱ اسفند سال ۱۳۷۱ تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات راجع به طلاق به وسیله مجمع تشخیص مصلحت نظام این عنوان بنا شد. علی رغم این که قانون سال ۱۳۹۱ قانون حمایت خانواده تغییراتی را به وجود آورده و حتی قسمتی از آن را منحل نموده است با وجود تبصره راجع به نحله همچنان معتبر می باشد.

تفاوت نحله و اجرت المثل

-فقط زمانی نحله به زن واگذار می شود که امکان دریافت اجرت المثل وجود نداشته باشد. اجرت المثل به مفهوم حق الزحمه کارهایی است که زن در خانه شوهر خود انجام می دهد . با وجود آن که تکلیفی در قبال انجام کار ها نداشته است. با این حال این که اراده کرده که این امور را به شکل تبرعی انجام دهد یا نه اثبات آن بر عهده شوهر می باشد. در مقابل، نحله  بخششی از طرف شوهر می باشد و ضرورت ندارد در مقابل آن کاری صورت گیرد که زن ایفا کرده است. به عبارت دیگر مبلغی حمایتی تلقی می شود.

نحله
نحله

-موضوع دیگر آن است که اجرت المثل را کارشناس تعیین می‌کند. در شرایطی که نحله نیاز به کارشناس نخواهد داشت و قاضی با عنایت به توانایی مالی مرد و تعداد سال هایی که در زندگی زناشویی بودند مقدار نحله را تعیین می‌کند . بر این اساس امکان تقاضای اجرت المثل از طرف زن می شود با این وجود دادگاه مشخص می‌کند که برای کدام مورد دستور صادر نماید. چنان چه دادگاه تشخیص دهد حکم خود را برای پرداختن هر نحله صادر نماید ،دریافت اجرت المثل به شکل خودکار از بین می‌رود. هنگامی که زن به منظور اخذ اجرت المثل تقاضا می دهد چنان چه نتواند به اثبات برساند که حق دریافت آن را دارد و انجام امور خانه به امر شوهر بوده است یا اراده بر رایگان انجام دادن آن نداشته است، دادگاه مبلغی را به عنوان نحله برای او پیش بینی می کند. هم زمان دریافت  اجرت المثل و نحله محال و امکان ناپذیر می باشد و فقط یکی از این موارد قابل اجرا خواهد بود.

شباهت های نحله و اجرت المثل

در هر دو مورد باید طلاق به خواست مرد انجام شده باشد.

درخواست مرد برای طلاق نباید به علت تخلف زن از تکالیف همسری یا بد اخلاقی و بدرفتاری او باشد.

پیش از جاری شدن صیغه طلاق این امکان وجود دارد که نسبت به دریافت هر دو موضوع اقدام نموده و ضرورتی ندارد که بعد از طلاق ادا شود

شرایط دریافت نحله

شرایطی که در زمینه دریافت جاری می باشد عبارت است از این که:

– زن تقاضای طلاق نکرده باشد. امکان تقاضای مهریه در طول زندگی مشترک و پیش از درخواست طلاق از سوی مرد میسر نخواهد بود.

– نحله به وسیله قاضی دادگاه و بدون تعیین کارشناسی و با در نظر گرفتن سال های زندگی و توانایی مالی مرد تعیین می‌شود و مبلغ آن امکان دارد متغیر باشد.

– چنان چه زن  تقاضای طلاق داده باشد مرد هیچ تکلیفی در برابر اعطای  نحله نخواهد داشت.

– نحله  در شرایطی پرداخت می‌شود که مرد بدون دلیل منطقی تمایل داشته باشد زندگی مشترک را رها کند. -تبرعی بودن تکالیف باید به وسیله مرد به اثبات برسد .

شیوه های دریافت نحله

زن قادر است دادخواستی برای اخذ نحله و اجرت المثل به دادگاه خانواده تقدیم نماید. بعد از آن دادگاه برای یک جلسه وقت تعیین می‌کند و برای زن و شوهر دادنامه می فرستد. در شرایطی که زن قادر باشد ثابت کند کارهایی که در خانه انجام می داده است از وظایف شرعی خارج بوده است. دادگاه تعیین خواهد نمود که  او حق دریافت نحله را خواهد داشت.

در قانون تذکر داده شده است که هر تکلیفی که با اجرت توأم بوده است مجانی و تبرعی بودن کار را باید به اثبات برساند. به همین جهت زنان برای انجام امور خانه حق دریافت اجرت دارند. با این حال این موضوع به نظر دادگاه بستگی دارد.

زیرا عده‌ای از  قضات معتقدند که فعالیت زن در طول زندگی مشترک به سبب لطف زنان می باشد و به آن ها اجرتی تعلق نمی گیرد. به شکل کلی اخذ نحله بعد از تقاضای طلاق از طرف مرد میسر است و قبل از آن امکان دریافت نحله وجود ندارد. دلیل مرد به منظور تقاضای طلاق در شرایطی که موجه نباشد با تشخیص دادگاه نحله قسمتی از دستور کار واقع می شود و زنان این امکان را خواهند داشت که نسبت به سال های زندگی مشترک و کارهایی که در طول این سال ها انجام دادند تقاضای اجرت نمایند.

نحله
نحله

                                    

زمان مطالبه اجرت المثل و نحله

در گذشته  تقاضای دریافت اجرت المثل و نحله بعد از طلاق در نظر گرفته شده بود. اما از آن جایی که این قاعده مضاف بر این که اساس حقوقی ندارد، مسائلی را هم برای زن به وجود می آورد که مورد انتقاد واقع شد.

به منظور حل این مسئله، نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام دریافت گردید و این مجمع بر اساس قانون تفسیر تبصره های ۳ و ۶ قانون اصلاح مقررات راجع به طلاق که در سال ۱۳۷۱ تصویب شد، تعیین نمود که مقصود از کلمه بعد از طلاق در ابتدای تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات راجع به طلاق مصوب سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام، بعد از تحقق نداشتن امکان سازش از سوی دادگاه می باشد. پس زوج قادر است پیش از وقوع طلاق، حق الزحمه کارهایی را که شرعاً بر عهده او نبوده است و به امر شوهر و با هدف اخذ حق الزحمه انجام داده از دادگاه مطالبه کند.

مدارک لازم جهت دریافت نحله و اجرت المثل

-اصل سند ازدواج در شرایطی که اصل سند نباشد، باید تصویر آن را از همان دفترخانه که عقد در آن صورت پذیرفته است، دریافت نمود.

-اصل شناسنامه زن و اصل کارت ملی زن

تفاوت  نحله و اجرت المثل

اجرت المثل در حقیقت حق الزحمه کارهایی می باشد که زن در خانه شوهرش انجام داده است اما تکلیفی در مورد انجام آن‌ها نداشته است. در این حالت زن استحقاق دریافت اجرت المثل را خواهد داشت. جز آن که با هدف انجام رایگان آن کار را اعمال کرده باشد که اثبات این موضوع بر عهده مرد می باشد. اما نحله بخششی از طرف شوهر است و لزومی ندارد و اجباری نیست و ضرورتی ندارد که حتماً زن به منظور دریافت آن کاری انجام داده باشد.

 حقوق زنان در رابطه با نحله و اجرت المثل

در پاسخ به این سوال که آیا زوجه به جز گرفتن مهریه، نفقه و جهیزیه ، مواد دیگری را هم می تواند مطالبه کند یا خیر؟ می توان گفت  علاوه بر مهریه و نفقه و جهیزیه خود،  زن می تواند مبالغی را که به دستور یا اجازه شوهر از مال خود برای خانواده هزینه کرده است و همچنین هزینه هایی که بر عهده شوهر بوده مانند مخارج متعارف زن و فرزندان از شوهر خود مطالبه نماید. این قاعده در قانون حمایت خانواده تصریح گردیده است و عنوان شده است.

پس در مواردی که زوجه در دادگاه ثابت کند به امر زوج یا از مال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است هزینه کرده و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند می تواند معادل آن را دریافت نماید.

نمونه دادخواست مطالبه نحله یا اجرت‌المثل:

نحله
نحله

ریاست محترم دادگاه خانواده

با سلام

اینجانب به موجب سند عقدنامه شماره …………درتاریخ…………به عقد دائم آقای…………….. درآمده ام و از زمان شروع زندگی مشترک به تاریخ……….. تا اکنون به دستور ایشان و بدون قصد تبرع، کلیه امور خانه‌داری شامل آشپزی، نظافت و نگهداری و تربیت فرزندان را که به لحاظ شرعی و قانونی تکلیف بنده نبوده است، انجام داده‌ام؛ اما تاکنون هیچ‌گونه حق الزمه ای بابت انجام این کارها دریافت نکرده‌ام. حال از دادگاه محترم تقاضا دارم که مستند به مواد ۳۳۶ قانون مدنی و ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مبلغ نحله / اجرت‌المثل اینجانب تعیین و حکم به پرداخت آن توسط خوانده به‌علاوه جمیع هزینه‌های دادرسی صادر گردد.