نفقه زن و حق حبس|شرایط نفقه زن و حق حبس|نکات نفقه زن و حق حبس

نفقه زن و حق حبس چیست

نفقه زن و حق حبس
نفقه زن و حق حبس

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی نفقه زن و حق حبس چیست؟ و شرایط نفقه زن و حق حبس پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

نفقه زن و دوران حق حبس

با توجه به قاعده فقهی، زن قادر است تا وقتی که مهریه خود را دریافت نکرده است از تمکین در مقابل شوهر خودداری کند. برخورداری زن از این حق اصطلاحاً حق حبس زن در عقد ازدواج تلقی می شود. پس قانون مدنی هم این اصل را در نظر گرفته است. سوالی که در ذهن متصور است این است که در مورد  کاربرد زن از حق حبس آیا زن در دوران حق حبس از نفقه نیز برخوردار است یا به دلیل عدم تمکین استحقاق نفقه ندارد ؟

مفهوم تمکین

زمانی که عقد ازدواج از نظر شرعی و قانونی به طور صحیح منعقد می شود حقوق و تکالیفی در پی آن برای زن و شوهر به وجود می آید. یکی از آثار ازدواج از دیدگاه قانونی برقراری رابطه زوجیت میان زن و مرد است. منظور از این رابطه یک مفهوم کلی است که کل روابط شخصی و خصوصی یعنی غیر مادی و مادی زن و شوهر را شامل می شود.

مفهوم تمکین عام:

تمکین عام به معنای خوش رفتاری زن با شوهر و فرمانبری از خواسته های مشروع و شوهر و نیز رعایت نظافت و آرایش خود برای همسر به شکلی است که مناسب با زمان و مکان و وضعیت و جایگاه خانوادگی آن ها می باشد.

این نکته قابل توجه است که تمکین باید از طرف زن و شوهر به صورت متقابل باشد. به این معنا که مرد هم باید به عنوان شوهر نسبت به تقاضاهای مشروع زن خویش پاسخ مثبت دهد. به بیان روشن تر در قانون مدنی، تمکین در مفهوم عام آن  برابر با تکالیف زوجیت و زناشویی به کار برده شده است و این را می توان در ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی برداشت نمود. در این ماده چنین می‌خوانیم که اگر زن بدون علت شرعی از انجام تکالیف زوجیت خود خودداری کنند، دارای حق دریافت نفقه نخواهد بود.

تمکین خاص

نفقه زن و حق حبس
نفقه زن و حق حبس

مقصود از تمکین خاص، روابط زناشویی میان زن و شوهر است . در حوزه حقوق از هم چنین خاص با نزدیکی جنسی شوهر به زن که همواره باید برای آن آمادگی داشته باشد یا شده است. جز در مواردی که زن بیمار باشد و با نزدیکی به او ضرر وارد شود یا علت شرعی داشته باشد.

وقتی تمکین انجام نشود نشوز اتفاق می‌افتد یا به عبارتی نافرمانی یکی از زوجین نشوز خواهد بود بنابراین ناشزه بودن صرف زن نیست. عدم اطاعت زوج و انجام ندادن مناسبات زندگی مشترک به طورکلی در اصطلاح حقوقی نشوز نامیده می‌شود.

اما در اصطلاح عرفی امروزه کلمه نشوز در بیشتر موارد در مورد زوجه استفاده می شود. ولی باید این را بگوییم اینکه این کلمه را به زن اختصاص می دهند دارای ایراد است. مردان هم در یک جایگاه ناشز محسوب می شوند. مردی که از پرداخت نفقه زن خویش خودداری کند یا با همسرش رابطه خوب نداشته باشد ناشز است. وقتی زن و مرد هردو ناشر و ناشزه باشد در این حالت در اصطلاح حقوقی شقاق نامیده می شود.

مفهوم حق حبس

با توجه به ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی در شرایطی که مرد مهریه زن را پرداخت نکند زن قادر است با بهره گیری از حق حبس از تمکین در مقابل شوهر امتناع نماید تا شوهر مهریه او را به شکل کامل پرداخت کند. نکته قابل توجه این که در صورتی که زن از حق حبس خود بهره گرفت شوهر باید مهریه زن را پرداخت کند و پرداخت نفقه هم ضرورت دارد . بنابراین توضیح ساده حق حبس آن است که زن می تواند تا وقتی که کل مهریه پرداخت نشده است از وظایفی که نسبت به شوهر دارد خودداری کند.

حق حبس زوجه

با توجه به قانون مدنی زن مکلف است در مقابل شوهر تمکین نماید. بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مقرر شده است که زن قادر است تا زمانی که مهریه به او تسلیم نشده از انجام وظایفی که در برابر شوهر دارد خودداری کند. از این ماده می توان برداشت نمود که زن قادر است تا پرداخت کامل مهریه اش از تمکین خاص و تمکین عام در برابر شوهر امتناع ورزد.

در این حالت زن از حق حبس خود استفاده کرده است. البته برای اعمال حق حبس از طرف زن شرایطی پیش بینی شده است که زن در آن حالت این امکان را دارد که از حق حبس بهره ببرد. مثلا از جمله این شرایط آن است که:

نفقه زن و حق حبس
نفقه زن و حق حبس

1- مهریه زن نباید مدت دار باشد و حال باشد.

2- همچنین در شرایطی که زن قبلا حتی یک بار در برابر شوهر تمکین نموده باشد، دیگر قادر نیست از حق حبس خویش استفاده کند.

مفهوم نفقه زن

همه نیازهای معمول و مطابق با عرف  زن از جمله لباس، مسکن و نان و اثاث منزل و مخارج درمانی و بهداشتی که مرد باید آن ها را فراهم کند. هر آن چیزی که مرد تحت عنوان نفقه برای زن فراهم می کند، باید مطابق عرف باشد. یعنی همان طور که عرف زمان و مکان ضرورت دارد در نوع و جنس و مقدار نفقه باید شان و منزلت اجتماعی زن در نظر گرفته شود.

آن چه از ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی برداشت می شود، این است که چنان چه زن بدون عذر موجه از انجام تکالیف زناشویی خودداری کند، نفقه به او تعلق نخواهد گرفت. اگر زن تمکین نکند یعنی یکی از وظایفی که بر اثر زوجیت عهده دار می شود را انجام نداده است ناشزه خواهد بود.چنان چه زن با ارائه ی قباله ازدواج از دادگاه تقاضای نفقه مشخصی از زمان قبل را بنماید،  بر مرد واجب است آن را پرداخت کند. مثل اینکه مرد ثابت کند  نفقه در مدتی که درخواست شده است پرداخت گردیده است.

مانند آن که شوهر این موضوع را اثبات می کند که زن در خانه او زندگی نموده و این موضوع ظاهراً به مفهوم پرداخت نفقه از سوی زوج به زوجه می باشد .دیگر این که مرد ثابت کند که زوج بعضی از تکالیف زوجیت را انجام نداده و ناشزه بوده است. مثل آن که بتواند این موضوع را ثابت کند که زوجه خانه را حرکت کرده و به منزل آشنایان خود رفته و بدون اذن شوهر روزانه از خانه خارج می شده است و اگر شوهر قادر نباشد یکی از این موارد را ثابت کند، دادگاه از طریق کارشناس میزان نفقه را معین کرده و رای به پرداخت آن می دهد.

حق حبس و ارتباط آن با نفقه:

در عقد ازدواج، تا وقتی که زن و شوهر در زیر یک سقف قرار نگرفته و زندگی نکردند، منوط بر این که زن باکره بوده باشد، قادر است از حق حبس استفاده کند. یعنی تا زمانی که زن مهریه ی خود را به طور کامل دریافت نکرده  می تواند  با همسر خود ارتباط جنسی برقرار نکند.

بر اساس رای وحدت رویه سال ۱۳۹۸ چنان چه نزدیکی از سوی زن انجام شده باشد حتی اگر باکره مانده باشد، این امکان را ندارد که از حق حبس خود استفاده کند. در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی می خوانیم که زن این امکان را دارد تا زمانی که مهریه به او تقدیم نشده است از انجام تکالیفی که در برابر زوج دارد خودداری نماید. منوط بر این که مهریه حال باشد. این پرهیز زن از ایفای وظایف باعث سقوط حق نفقه نخواهد بود.

در ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی می‌خوانیم که چنان چه زن پیش از دریافت مهریه با میل و اختیار خود وظایفی که در برابر زوج دارد را  انجام دهد، دیگر این امکان را ندارد که از حکم ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی بهره ببرد. اما با تمام این تفاسیر حق او برای درخواست مهریه از بین نخواهد رفت و هم چنان می تواند مهریه اش را مطالبه نماید. این که حق حبس به چه معنا می باشد؟

در یک تعریف ساده به این معنا می باشد که زن قادر است تا زمانی که کل مهریه او پرداخت نشده و آن را از مرد دریافت نکرده است از تکالیفی که نسبت به زوج دارد پرهیز کند. این حق در ازدواج اساس و ریشه در فقه است. این وظایف زن در مقابل شوهر چه وظایفی است؟ باید بگوییم از جمله حسن معاشرت، سکونت در مکانی که مورد نظر مرد است و در دسترس بودن از نظر بهره مندی های جنسی نسبت به شوهر.

مقاله حق سکونت را در این باره مطالعه کنید

بنابراین بر اساس آن چه که در بالا اشاره کردیم اگر زن مهریه خود را دریافت نکند، در پاسخ  دادخواست الزامی که شوهر به دادگاه جهت تمکین می دهد این امکان را می یابد که به حق حبس خود استناد کند و از تمکین جلوگیری به عمل آورد و این انجام وظایف را منوط به دریافت کامل مهریه نماید.

استفاده از حق حبس زن باعث از بین رفتن نفقه نمی شود به عبارت دیگر زنی که از حق حبس استفاده می کند و تمکین نمی نماید باز هم می تواند نفقه اش را از شوهر مطالبه کند و اگر شوهر نفقه را پرداخت نکرد باعث طلاق زن خواهد بود .

نفقه زن و حق حبس
نفقه زن و حق حبس

نفقه زن در دوره  حق حبس

یکی از موضوعات پراهمیت راجع به استفاده زنان از حق حبس، نفقه است که به زن می رسد. سواال این است که آیا در دوره حق حبس، نفقه به زن تعلق می گیرد یا نه؟ مثلاً زن تمکین از شوهر نمی کند و در منزل پدری ساکن شده است و درخواست مهریه نموده است.

سوال این جاست که آیا با عدم تمکین، پرداخت نفقه به آن ها ضرورت دارد؟ در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مقرر شده است که زن قادر است تا زمانی که مهریه به او تسلیم نشده از انجام وظایفی که در برابر شوهر دارد خودداری کند. مشروط بر این که مهریه او حال باشد و این خودداری باعث سقوط حق نفقه نمی شود. نفقه زن در دوران حبس همچنان پا برجا خواهد بود و زن قادر است مضاف بر این که مطالبه مهریه کند نفقه را نیز درخواست نماید.