نفقه فرزند|شرایط مطالبه نفقه فرزند|مجازات ترک نفقه فرزند|بررسی تخصصی

نفقه فرزند چیست؟

نفقه فرزند
نفقه فرزند

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی نفقه فرزند چیست؟ پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه

از نظر شرعی و قانونی پدر خانواده موظف به تامین نمودن مایحتاج مالی و مادی اعضای خانواده می باشد. پرداخت نفقه زن و پرداخت نفقه اقارب یا خویشاوندان بر اساس نظر قانونگذار بر عهده مرد قرار دارد. از جمله اشخاصی که مشمول نفقه اقارب می‌شود فرزندان هستند که پدر آن ها تکلیف به تامین نیازهای مالی و مادی آن ها را دارد. اگر نفقه به آن ها از سوی پدر با وجود در اختیار داشتن تمکن مالی پرداخت نشود، جرم صورت گرفته و برای آن مجازات تعیین می‌شود.

نفقه فرزند مشترک

از دسته امور مالی است که زن و شوهر در هنگام جدایی یا طلاق باید راجع به آن پیش‌بینی نمایند. از آن جایی که حضانت فرزند تا هفت سالگی با مادر می باشد و فرقی نمی کند پسر یا دختر است و مادر تکلیف دارد هزینه های فرزند مشترک را به صورت عرفی پرداخت کند. نفقه فرزندان پسر تا ۱۸ سالگی و دختران تا زمانی که دختر ازدواج نکرده است،  بر عهده پدر قرار دارد. ا

گر فرزند پسر بعد از سن ۱۸ سالگی به ادامه تحصیل بدهد هزینه تحصیل با پدر می باشد. چنان چه پدری نفقه فرزندش را نپردازد و توانایی مالی برای پرداخت نداشته باشد، ضمانت اجرایی را قانونگذار برای این خودداری از پرداخت نفقه او پیش بینی کرده است که آن ۶ ماه حبس می باشد. در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مقرر شده است که از سه ماه  و یک روز تا ۵ ماه و ۵ روز و در ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی پیشین از ۳ ماه و یک روز تا یک سال حبس  تعیین شده بود.

اما در قانون حمایت خانواده که در سال ۱۳۹۱ تصویب شده است حداکثر مجازات در این مورد را تا ۶ ماه مشخص کرده و شیوه شکایت برای فرزندان نخست به وسیله دادسرا و بعد دادگاه های خانواده و شورای حل اختلاف صورت می‌گیرد. اگر پدر از پرداخت نفقه فرزند خودداری کند، مجازات و ضرورت به پرداخت نفقه از عواقب آن خواهد بود.

نفقه فرزند بعد از طلاق

چنان چه زن و شوهر بعد از طلاق با هم تراضی و توافق کنند بر اساس آن عمل می شود. چون اگر حکم طلاق بر این مبنا باشد که مادر حضانت فرزند و هزینه‌های او را پذیرفته است، این موضوع جاری خواهد بود. اما اگر مادر بعد از طلاق قبول کند که فرزندان را مراقبت نماید در صورتی که نفقه را پدر پرداخت کند همین شرط برقرار می‌شود. بنابراین با توافق زن و شوهر نفقه با تراضی آن ها مشخص می‌شود

مطالبه نفقه فرزند در صورت عدم توافق زوجین

اگر میان زن و شوهر توافق حاصل نشود، باید به شورای حل اختلاف رجوع نمود تا نفقه را مطالبه کرد. شورا موضوع را به کارشناسی دادگستری انتقال می‌دهد و کارشناس با بررسی کامل موضوع به میزان نفقه را مشخص می نماید . کارشناسی نفقه فرزند به وسیله یکی از کارشناسان که توسط شورای اصناف معلوم می شود، صورت می پذیرد. چنان چه کسی نسبت به این موضوع اعتراض داشته باشد تا ۳ مرحله قابلیت پیگیری خواهد داشت.

نفقه فرزند
نفقه فرزند

نفقه فرزندان به محض به دنیا آمدن تا سن ۱۸ سالگی فرزندان پسر و تا زمانی که دختر ازدواج کند بر دوش پدر است اما امکان دارد دختر همسری داشته باشد که فوت کند و مستمری شوهر او به فرزند همسرش می رسد. بر اساس آن چه که در مجلس شورای اسلامی تصویب شده است اگر زن مطلقه حقوق مستمری از همسر فوت شده خود دریافت نماید نفقه از عهده پدر خارج می شود و نفقه فرزند پسر بعد از طلاق در سن ۱۸ سالگی و بعد از ادامه تحصیلات همچنان بر دوش پدر خواهد بود.

ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه توسط پدر

چنان چه پدر نفقه فرزند را پرداخت نکند و توانایی مالی هم داشته باشد و ضمانت اجرایی که قانونگذار برای او در نظر گرفته است حداکثر شش ماه حبس می باشد . در ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده سه ماه و یک روز تا ۵ ماه و ۵ روز و در ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی پیشین از سه ماه  و یک روز تا یک سال  حبس تعیین شده بود. اما در قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۹۱ مورد تصویب قرار گرفته است حداکثر مجازات عدم پرداخت نفقه توسط شش ماه تعیین شده است.

اثبات نفقه معوقه به استناد ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی که مقرر داشته هر گاه دین یا حقی بر عهده کسی ثابت  شود اصل بر بقای آن است، بر این اساس مادر قادر است به وسیله دادگاه دادخواست دهد و با تعیین میزان نفقه های معوقه  و گذشته آن را مطالبه نماید.

نفقه فرزند بعد از فوت پدر

بر اساس ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی نفقه اولاد بر عهده پدر می باشد. بعد از فوت پدر هم نفقه فرزند به عهده اجداد پدری می باشد یا در صورتی که پدر قدرت و توانایی مالی به پرداخت نفقه نداشته باشد با رعایت الاقرب فالاقرب پرداخت نفقه به عهده پدر و اجداد پدری می باشد. اگر آن ها حضور نداشته باشند یا عدم توانایی مالی در پرداخت نفقه داشته باشد  نفقه بر عهده مادر است. اگر مادر زنده نباشد یا توانایی مالی به پرداخت نفقه نداشته باشد با رعایت الاقرب فالا قرب  بر عهده جدات مادری و پدری واجب النفقه خواهد بود. چنان چه بین مادر و پدر جدات مسئول از نظر درجه نزدیکی برابری باشد، نفقه را باید به قسمت مساوی پرداخت کنند. همان طور که آن ها با فوت فرزند از او ارث می برند، حق حضانت و پرداخت نفقه را نیز بر اساس قانون به عهده آن ها محول شده است.

اسناد ضروری به منظور درخواست نفقه فرزند

اسناد لازم به منظور دریافت نفقه هرشکل استشهاد یا تعهداتی است که ناقص مانده و یا آرایی که قبلاً صادر شده است و عملی نگردیده و اقرار و اعتراف پدر در این حوزه به دلیل بررسی ادعای پرداخت نفقه می باشد.

نفقه فرزند نامشروع

فرزند نامشروع دارای حق نفقه نیست. چون امکان دارد به پدر انتساب نیابد یا بدون رعایت قوانین شرعی و قانونی فرزند به دنیا بیاید. از آن جایی که ضرورت پرداخت نفقه اثبات نسب می باشد و چنان چه موضوعات دیگری جاری باشد که تولد فرزند به یکی از زن و شوهر تعلق بگیرد معیار پرداخت نفقه حکم دادگاه می باشد.

نفقه فرزند
نفقه فرزند

نفقه فرزند خوانده

چنانچه فرزندخوانده به واسطه امور سرپرستی و با توجه به قانون شرایط و احکامی که به وسیله مقام قضایی به فردی داده شده باشد، همچنان پدر یا مادر باید برطبق پرداخت نفقه بقیه فرزندان نسبت به پرداخت نفقه او مبادرت کنند.

نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال

منظور از نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال این است که  فرزندان پسر از بدو تولد تا ۱۸ سالگی و نیز تا اتمام تحصیلات عالیه نفقه شان بر عهده پدر می باشد. اما اگر فرزند محجور یا معلول یا بر اساس تاییدیه پزشک قانونی توانایی تامین معاش خود را نداشته باشد، همچنان فرزندان پسر بعد از ۱۸ سالگی به بعد نفقه شان به عهده پدر است و فرزندان دختر تا زمانی که ازدواج نکنند نفقه آن ها بر عهده پدر می باشد. اما اگر ازدواج نماید و طلاق بگیرد یا همسر او فوت کند که مستمری به او تعلق نگیرد، همچنان نفقه او بر دوش پدر خواهد بود.

هزینه تحصیل و نفقه

در پاسخ به این سوال که آیا هزینه تحصیل هم بخشی از نفقه تلقی می‌شود یا خیر؟ باید گفت که قانونگذار در این مورد سکوت اختیار کرده است. اما به نظر می‌رسد هزینه تحصیل تا زمانی که تحصیل فرزند اجباری است جز نفقه خواهد بود . ولی اگر فرزندی بخواهد در دانشگاه تحصیل کند اجباری برای پدر و مادر او به منظور پرداخت هزینه‌های تحصیلی او نمی باشد.

تفاوت نفقه زن و فرزند

-نفقه فرزند با نفقه زن از نظر برخی قسمت ها با هم متفاوت است. اول این که یکی از شرایط پرداخت نفقه به فرزند با توجه به قانون آن است که فرزند مال کافی در اختیار نداشته باشد و قادر نباشد با شغل امرار معاش کند در صورتی که فرزند به سن و سالی برسد که قادر باشد کار کند پرداخت نفقه او بر عهده پدر نخواهد بود. نفقه زن در هر صورت چه زن کار کند چه نکند بر عهده شوهرش خواهد بود. بنابراین اگر زن شاغل باشد درآمد کافی هم داشته باشد باز هم نفقه او بر عهده  مرد خانواده است.

– دوم این که زن قادر است در مورد نفقه پیشین خود هم نسبت به دادگاه خانواده رجوع کرده و مطالبه نفقه کند و در این مورد دادخواست ارائه کند. اما نفقه گذشته فرزند به او تعلق نمی گیرد و فرزند فقط می تواند راجع به نفقه زمان حال  و آینده ی خود اقدام کند.

– سوم این که از جمله شرایطی که باعث تعلق نفقه به فرزند می شود این است که پدر خانواده توانایی و استطاعت مالی داشته باشد که حال ممکن است نفقه دهنده شامل پدر و جد پدری باشد یا  افرادی که باید نفقه فرزند را پرداخت کنند اما در پرداخت  نفقه زن مشخص نمودن مبلغ آن فقط مایحتاج و نیازهای مالی زن را مورد توجه قرار می گیرند.

نفقه فرزند
نفقه فرزند

مبلغ نفقه فرزند

با توجه به ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی پرداخت نفقه فرزند بر عهده پدر خانواده می باشد و این موضوع بستگی به درآمد مالی و توانایی مالی او دارد. اگر دعوای پرداخت نفقه فرزند در دادگاه مطرح شود و بر سر تعیین میزان مبلغ آن دعوای اقامه شود این دادگاه است که به موضوع رسیدگی می‌کند و مبلغ نفقه فرزند را مشخص می کند . اما باید یادآور شد که مبلغ نفقه فرزند با توجه به آن ثابت و معین می باشد تا بتوان به پرداخت آن مبلغ رای داد. عموماً قاضی با صدور قرار کارشناسی پرونده را به کارشناس نفقه ارسال می‌کند تا با در نظر گرفتن  قانون  و توانایی مالی نفقه دهنده مبلغ نفقه را تعیین کند.