وصیت|شرایط وصیت|انواع وصیت|نکات مهم وصیت

وصیت چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی وصیت چیست؟ و شرایط وصیت پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

وصیت چیست؟

مقدمه وصیت

انسان ها تا زمانی که زنده هستند و زندگی می کنند قادرند در اموال و دارایی‌های خود را تصرف نمایند. اما بعد از آن که از دنیا می‌روند اختیار تصرف اموال را ندارند. در صورتی که امکان دارد در طول زندگی شخص دارای اهدافی باشد که به آن ها نرسیده باشد. به همین سبب در حوزه حقوقی، عملی در نظر گرفته شده است که بر اساس آن شخص قادر باشد به امور غیر مالی و مادی خویش بعد از فوت خود ساماندهی نماید که به این اقدام وصیت اطلاق می شود.

ارکان وصیت

موصی و موصی له و موصی به

موصی به شخصی گفته می شود که وصیت انجام می دهد و به منظور انجام اقدامات مالی و غیرمالی بعد از فوت خود وصیت می کند. جز دوم وصیت موصی له می باشد و آن کسی است که به نفع وصی صورت می پذیرد و جز سوم موصی به می باشد که به مال مورد وصیت اطلاق می شود.

انواع وصیت

وصیت به دو نوع تملیکی و عهدی قابل تقسیم می باشد .

وصیت تملیکی

از جمله انواع وصیت است و به این مفهوم می‌باشد که شخصی عین یا منفعت از مال خویش را برای بعد از فوت خود به دیگری رایگان تملیک می نماید. در حقیقت وصیت به شخص این یاری را می‌رساند که  ساماندهی دارایی خود بعد از فوت را مشخص کند. مثلاً کل دارایی خود را برای ساخت مدرسه یا خیریه یا مسجد قرار می دهد. در این شکل از وصیت به فردی که وصیت می کند  موصی و به شخصی که وصیت به نفع او انجام گرفته است موصی له و به موضوع وصیت موصی به اطلاق می شود .

در وصیت تملیکی به منظور آن که موضوع وصیت به مالکیت موصی له برسد، قبول، ضرورت دارد. یعنی موصی له ملزم است وصیتی را که به نحوی برای او انجام شده است، بپذیرد. مثلاً اگر موصی اتومبیلش را به سود فرزند خود وصیت نموده است، فرزند  باید وصیت را بپذیرد تا اتومبیل به تملک او در آید. نکته قابل توجه آن است که قبول موصی له نیز باید بعد از فوت موصی مورد نظر واقع شود. چون پیش از خود حتی اگر وصیت را بپذیرد امکان دارد که وصیت  کننده  از وصیت خود برگردد و رجوع کند.

وصیت
وصیت

بنابر این منظور از وصیت، پذیرش موصی له بعد از فوت  موصی است. اگر موصی له پیش از فوت موصی موضوع وصیت را قبول نکند، پس از فوت شخص قادر است آن را بپذیرد و اگر بعد از فوت موصی وصیت را قبول نمود، دیگر قادر نیست از آن رجوع کند. اگر موصی له قبل از فوت موصی وصیت را قبول نماید و وصیت کننده نیز در زمان زنده بودن از وصیت رجوع نماید. دیگر ضرورتی ندارد که دوباره بعد از فوت موصی آن را قبول نماید.

چنان چه وصیت برای موضوعات عام المنفعه مثل فقرا و مسکینان باشد، پذیرش وصیت از سوی آن ها شرط نمی باشد و نیز در صورتی که وصیت بر شخص صغیر و مجنون  شود، رد و قبول وصیت بر عهده ولی او می باشد تا هنگامی که موسیقی را نپذیرفته است و در مورد آن شک و تردید دارد و قادر نیست در اموال او تصرف کند. اما اگر تصمیم موصی له طولانی و سبب ضرر و زیان به اموال او شد، قاضی قادر است موصی له را مجبور کند که زودتر تصمیم خود راجع به پذیرش یا عدم پذیرش وصیت را بیان کند.

وصیت عهدی

منظور از وصیت عهدی آن است که فردی بعد از فوت خود یک یا چند شخص را مامور و نماینده انجام کارهای و تصرفات شخصی خودش به عنوان وصی قرار دهد تا پس از خودش بدهی او را بپردازد. در وصیت عهدی فردی که به موجب وصیت به عنوان سرپرست صغیر یا بر امور دیگر برگزیده شده است را وصی می‌گویند. بنابراین در وصیت عهدی، وصی شخص یا اشخاصی را برای اداره امور خود یا و ولایت فرزندانش بعد از خود مشخص می کند و مسئولیت آن امور را به او واگذار می نماید.

میزان وصیت

وصی قادر نیست همه اموال خود را مورد وصیت قرار دهد و در مورد آن تصمیم گیری کند. یا به عده‌ای از ورثه ی خود کمتر یا بیشتر ببخشد یا تعدادی از وراث را از ارث محروم نماید و فقط قادر است تا یک سوم اموال خود را وصیت نماید.

وصیت
وصیت

اگر وصیت به گونه ای تنظیم شود که در آن همه اموال شخصی  به نفع یکی از وراث توصیه شده بود آن وصیت فقط راجع به یک سوم اموال صحیح می باشد و زیادی آن بر یک سوم در شرایطی درست است که بقیه ورثه نسبت به آن توافق نمایند. بنابراین وصیت بیشتر از یک سوم میراث، نافذ نیست. به منظور آن که وضوصیتعیت به شکل درست انجام شود و آثار حقوقی داشته باشد باید دارای شرایطی باشد.

شرایط موصی

شخصی که وصیت می کند باید دارای اهلیت باشد. به این مفهوم که باید اختیار دخل و تصرف در اموال را داشته باشد و  به سن قانونی رسیده باشد. از سوی دیگر وصیت کننده قادر است از وصیت خود رجوع نماید و یا بعد از آن که وصیت نمود وصیت دیگری هم بیان دارد که در این حالت وصیت دوم مورد قبول واقع می شود و وصیت دوم اجرایی است.

اگر شخصی دست به خودکشی بزند که سبب از بین رفتن او شود و پس از آن وصیت کند ، آثار حقوقی ندارد زیرا وصیت با سوء نیت صورت گرفته است.

 شرایط موصی له

وصیت
وصیت

موصی له شخصی می باشد که به سود او سیتوصیت انجام گرفته است. بنابراین باید زنده باشد. یا قادر باشد مالک منافع یا عین گردد که به نفع او وصیت شده است. بنابراین این امکان وجود ندارد که به سود شخصی که فوت کرده یا هنوز متولد نشده است وصیتی انجام داد. بر همین اساس جنین نیز باید زنده به دنیا بیاید تا وصیت نسبت به او به درستی انجام شود. اگر شخصی جنینی را عمداً سقط نماید تا وصیت انجام گرفته به او نرسد در این حالت اموال به وراث جنین که پدر و مادر و سایر اشخاص خانواده او هستند خواهد رسید.

شرایط وصی

وصیت کننده قادر است یک یا چند وصی را به منظور انجام وصیت خود مشخص نماید و در حالتی که تعدادی وصی وجود داشته باشد باید به اجماع هم به وصیت اقدام کنند. یعنی تصمیم آن ها اشتراکی انجام شود و با هم توافق و تراضی کنند.

در این صورت عمل یکی از آن ها بدون تراضی بقیه نافذ نخواهد بود. در شرایطی هم که چند وصی مشخص شود اما وصیت کننده درج نموده باشد که هر یک به شکل مستقل تصمیم گیری کنند در این صورت هر کدام از آن ها باید به تنهایی موضوع وصیت را انجام دهد.

شرایط موصی به

موصی به همان مالی می باشد که مورد وصیت قرار می‌گیرد. این مال باید مشروع بوده و منفعت عقلایی داشته باشد و مالیت پیدا کند یعنی خود دارای ارزش گذاری باشد و از نظر عرفی برای آن منفعتی در نظر گرفته شده باشد. مثلا مگسی که در هوا رد می‌شود را نمی‌توان به ملکیت شخص دیگر در آورد. از سوی دیگر مال مورد وصیت حتماً باید ملک وصیت کننده باشد و موصی قادر نیست اموال شخص دیگر را برای خودش مورد وصیت قرار دهد. وصیت  تا یک سوم دارایی باید انجام شود و بیشتر از آن لازم است که وراث آن را  تنفیذ کنند.

وصیت خودنوشت

از جمله انواع وصیت خود نوشته است. یعنی توسط خود فرد نگارش می‌شود و روز و ماه و سال به خط خود شخص وصیت کننده دارد و به امضای او رسیده است. وصیت نامه خودنوشت دارای فوایدی می باشد. از آن جمله این که وصیت کننده این بستر را فراهم می‌سازد که به شکل مخفیانه وصیت نامه اش را نگارش کند و هزینه‌ای  برای آن پرداخت نکند. خطری که این شکل از وصیت دارد آن است که امکان دارد منهدم شود یا در معرض تحریف واقع شود. بنابراین افراد چنان چه اقدام به تنظیم وصیت نامه خودنوشت کردند باید آن را در مکانی بگذارند که از دستبرد و تحریف محفوظ ماند.

اعتبار وصیت نامه خودنوشت

وصیت
وصیت

وصیت نامه خود نوشت از جمله سند های عادی تلقی می‌شود. پس وراث و بقیه اشخاصی که از آن سود می‌برند امکان دارد که در مورد اصالت و اعتبار آن شک و تردید کنند. مثلاً بگوید خط و امضای آن منتسب به وصیت کننده نمی باشد. در این حالت شخص موصی له باید ثابت کند که رسمیت به موصی منتسب است یا نه.

اگر راجع به تاریخ وصیت و درستی آن اعتراض گردد، در این حالت شخصی که ادعا می کند بر تاریخ وصیتنامه صحیح نیست یا دچار تحریف شده است، باید این موضوع را در مراجع قضایی به اثبات برساند. کسی که وصیت نامه خود نوشت به او واگذار می‌شود، باید فوراً بعد از اطلاع از تاریخ فوت موصی، وصیت نامه را به دادگاه محل وقوع ترکه تقدیم نماید.

وصیت نامه سری

این شکل وصیت نامه ترکیبی از وصیت نامه خودنوشت و رسمی خواهد بود. یعنی وصیت به وسیله موصی امضا و مهر می گردد و بعد در اداره ثبت محل اقامتی و جای دیگری که در آیین نامه وزارت دادگستری تعیین شده است به امانت سپرده می‌شود. این وصیت نامه تلفیقی از وصیت نامه رسمی و خود نوشت است. وصیت نامه ی سری  در نزد مامورین رسمی مورد تنظیم قرار گرفته  است اما باید به شکلی که برای امانت در قانون ثبت اسناد مقرر شده، در اداره ثبت به امانت سپرده شود.