کیفرخواست|شرایط و مراحل کیفرخواست|نکات مهم کیفرخواست

کیفرخواست چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی کیفرخواست چیست؟و شرایط کیفرخواست پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

کیفرخواست
کیفرخواست

بعد از آن که جرمی اتفاق افتاد و به پایان رسید دادستان یا نماینده ی او به منظور صدور حکم و مجازات متهم درخواستی را صادر می کند که کیفرخواست نام می گیرد.

مفهوم کیفرخواست :

به شکل کلی بازپرس با ملاحظه ریز و دقیق رخ دادن یک جرم و اعمال کلیه تحقیقات در حوزه بازپرسی و انجام دفاعیات صورت گرفته از سوی متهم و استماع آن و با اعلام پایان تحقیقات و اظهار نظر قطعی راجع به پرونده آن را به دادستان ارجاع می دهد.

نظر بازپرس و مواردی که در زیر شرح داده شده است:

-یا  فعل ارتکابی متهم در برگیرنده ی جرم نبوده است و یا اصلاً جرمی اتفاق نیفتاده است که در این فرض قرار موقوفی تعقیب صادر شده و رسیدگی پایان می یابد.

یا فعل انجام شده از سوی متهم جرم تلقی شده و قرار مجرمیت صادر می‌کند. در این خصوص دادستان به مدت پنج روز پرونده را مورد بررسی قرار داده و اظهار نظر می کند. بر این اساس کیفرخواست صادر شده و پرونده به دادگاه دارای صلاحیت فرستاده می‌شود.

پس باید چنین جمع‌بندی کرد که کیفرخواست یک ادعا می باشد که دادستان راجع به مجرمیت متهم اظهارنظر می‌کند و از دادگاه تقاضا دارد تا نسبت به آن دادرسی نموده و رای مقتضی را صادر کند. در واقع دادستان با صدور کیفرخواست اعلام نظر می‌کند که تحقیقات دادسرا نتیجه داده است و متهم مجرم شناخته شده است و به همین سبب از دادگاه تقاضای مجازات را دارد.

موارد مندرج در کیفرخواست :

بر اساس بند م ماده ۲ قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب ضرورت دارد تا آن چه در کیفرخواست باید درج شود در این جا ذکر گردد.

در یک کیفرخواست باید نام و نام خانوادگی و نام پدر و شغل و سن و محل اقامت مجرد یا متاهل بودن متهم و با سوادی و بی سوادی او ذکر گردد همچنین در یک کیفرخواست باید نوع قرار تامین با ذکر این که متهم آزاد است یا بازداشت مندرج گردد.

نوع اتهام و دلایل اتهام و موضوعات قانونی که به آن استناد شده است و پیشینه ی محکومیت کیفری در حالتی که متهم پیشینه محکومیت کیفری داشته باشد و تاریخ و محل مکان وقوع جرم باید در کیفرخواست مندرج گردد.

مرجع صالح به رسیدگی کیفرخواست :

با عنایت به بند ج ماده ی ۱۴ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب دادگاه جزایی و انقلاب دادگاه فقط به جرایمی رسیدگی می‌کند که در کیفرخواست قید شده است. جز در جایی که جرایمی مستقیماً در دادگاه و بدون کیفرخواست اقامه شده باشد. از دسته ی این جرایم مواردی می باشد که در تبصره ی ۳ ماده ۳ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب منحصر شده است.

این جرایم شامل پرونده هایی می باشد که مفاد آن جرایم شامل حد و زنا و لواط است و نیز جرایمی که کیفر قانونی آن ها از یک ماه تا سه ماه زندان و جریمه نقدی تا یک میلیون ریال است و نیز جرایم اطفال که به شکل مستقیم در دادگاه های مخصوص طرح ان اقامه می شود.

اعتراض به کیفرخواست :

اصولاً وقتی که اساس تصمیم دادسرا  قرار منع تعقیب و قرار موقوفی تعقیب باشد امکان وجود دارد که به قرار صادر شده اعتراض نمود و این اعتراض به اضافه پرونده به دادگاه فرستاده می‌شود اما وقتی که قرار جلب و بلاخره کیفرخواست صادر می گردد اعتراض به آن میسر نمی‌باشد به بیان دیگر قرار مجرمیت دادسرا امکان اعتراض ندارد زیرا در شرایطی که متهم اعتراضی به صدور کیفرخواست داشته باشد با در استان را در دادگاه اقامه کند.

آثار صدور کیفرخواست :

وقتی کیفرخواست صادر می شود مفاد آن نشان دهنده ی چند چیز است:

-از جمله این که مرتکب مورد شناسایی واقع شده است و رفتار مرتکب جرم انگاری شده و کشف گردیده است.

-اسباب و دلایلی به سود و بر ضد متهم گردآوری گردیده است.

-موضوع جرم و همه اسباب آن به متهم تفهیم شده است.

-نسبت به متهم بازجویی قانونی انجام شده است.

-بازپرس ، دلایل موجود را به منظور پیگیری و تعقیب کیفری متهم به اندازه کافی دانسته است.

– برای دسترسی به متهم و حضور به جای او در موارد ضرورت و پیشگیری از فراری و اختفا یا تبانی او با شخص دیگر قرار تامین کیفری مقتضی صادر گردیده است.

– پایان تحقیقات مقدماتی اعلام شده و از متهم آخرین دفاعیاتش دریافت شده است.

– قرار جلب به دادرسی صادر گردیده و دادستان با این قرار توافق به عمل آورده است.

– جرمی که انجام شده از دسته جرایم تعزیری درجه هفت و هشت نبوده است.

– جرم ارتکابی از دسته جرایم منافی عفت نیست و سن مرتکب جرم زیر ۱۵ سال نمی باشد.

هم اکنون دادستان با مراعات این موارد که در بالا ذکر شد از دادگاه کیفری تقاضا دارد راجع به متهم رای به مجازات صادر نماید. صدور کیفرخواست نمایانگر آن است که تحقیقات مقدماتی در دادسرا به نتیجه رسیده و خاتمه یافته و پرونده مهیا برای ارسال به دادگاه شده است.

صدور کیفرخواست خطاب به دو مرجع :

امکان دارد متهم دو اتهام داشته باشد که در این خصوص رسیدگی نسبت به یکی از آن ها در صلاحیت دادگاه انقلاب و رسیدگی به دیگر اتهام در صلاحیت دادگاه عمومی کیفری قرار داشته باشد. در این فرض موارد باید با توجه به ماده ی ۲۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری صورت بگیرد. یعنی دادسرا کیفرخواست های مستقل از هم به صورت جداگانه خطاب به مرجع صلاحیت  دار صادر نماید و برای یک مرجع اصل پرونده و برای مرجع دیگر کپی آن را بفرستد.

انواع  کیفرخواست :

با توجه به قانون آیین دادرسی کیفری که در سال ۱۳۹۲ تصویب شده دو نوع کیفرخواست در نظر گرفته شده است. اول کیفر خواست کتبی که مفاد آن در ماده ۲۷۹ قانون فوق ذکر شده است. در کیفرخواست  کتبی بر اساس ماده ی ۲۷۹ قانون آیین دادرسی کیفری مواردی که در این ماده قانون معین شده است درج می گردد.

این نکته را هم باید در نظر داشت که اگر در صدور کیفر خواست به صورت سهوی، اشتباهی اتفاق بیفتد قبل از فرستاده شدن به دادگاه دادستان آن را اصلاح نموده و بعد از آن که به دادگاه فرستاد موارد اصلاح شده را به دادگاه اعلام نماید.

کیفرخواست شفاهی :

بر اساس ماده ی ۳۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری کیفرخواست شفاهی  در قالب ادعای شفاهی دادستان در دادگاه  نیز بیان می شود. با توجه به ماده ی ۸۶ قانون آیین دادرسی کیفری در مورد کیفرخواست شفاهی چنین تعیین شده است که در غیر جرایمی که موضوع ماده ی ۳۰۲ قانون مذکور است اگر متهم و شاکی حضور داشته باشند یا متهم حاضر شود و شاکی حاضر نباشد یا از جرم گذشت کرده باشد و تحقیقات مقدماتی هم به شکل کامل انجام شود.

دادستان قادر است به شکل مستقیم یا به تقاضای بازپرس با فرستادن متهم به دادگاه و درصورتی که شاکی با او همراه باشد دعوای کیفری را فوراً بدون آن که کیفرخواستی صادر شود به شکل شفاهی اقامه نماید.

در این خصوص دادگاه بدون آن که اتلاف وقت نماید جلسه دادرسی تشکیل می‌دهد و تفهیم اتهام می نماید . البته متهمین حق  خواهند داشت به منظور تعیین وکیل و دفاعیات خود فرصت تقاضا کنند که اگر درخواست طرفین به آن ها مهلت اعطا می شود . تفهیم موضوع مذکور و جواب متهم باید در صورتمجلس دادگاه درج شود.

اگر متهم از این حق خود بهره نگیرد دادگاه در همان جلسه رسیدگی را انجام داده و حکم مقتضی را صادر می کند و چنان چه در هنگام رسیدگی ، انجام تحقیقات دیگری را ضروری بشناسد آن ها را انجام داده یا دستور تکمیل تحقیقات را به ضابطان دادگستری و دادستان خواهد داد. دریافت تامین مقتضی از متهم از جمله تکالیف دادگاه در این خصوص می باشد.

شاکی در شرایط درخواست ضرر و زیان قادر است نهایتاً طی مدت ۵ روز دادخواست خود را تسلیم نموده و دادگاه باید  خارج از امور کیفری به دعوای ضرر و زیان دادرسی نموده و حکم مناسب را صادر کند.

استرداد کیفرخواست و اصلاح آن :

با توجه به ماده ی ۲۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری  چنین مقرر شده است که اگر دادستان کیفرخواستی را صادر کرد اما خواست از تصمیم خود عدول نماید به چه ترتیب عمل کند؟

بعد از این که کیفرخواست صادر شد و پیش از آن که به دادگاه فرستاده شود اگر شاکی در جرم هایی که قابل گذشت شناخته شده است رضایت نهایی خود را به دادستان اعلام نماید، اگر پرونده در دادسرا موجود باشد دادستان از کیفرخواست صرف نظر می نماید.

کیفرخواست
کیفرخواست

در این خصوص قرار موقوفی تعقیب به وسیله بازپرس صادر خواهد شد. اما در جرم‌هایی که قابل گذشت نیست اگر شاکی رضایت خودش را هم اعلام دارد دادستان وقتی شرایط لازم فراهم شود قرار تعلیق تعقیب را صادر کرده و با درخواست از کیفر خواست عدول نموده و تعقیب را معلق نماید و در شرایطی که فاصله رضایت شاکی چنان باشد که نوع مجازات تغییر کند، دادستان از کیفر خواست پیشین خود صرف نظر کرده و بر اساس این تغییر کیفرخواست جدیدی صادر خواهد کرد.

این نکته را نیز باید در نظر داشت که دادستان این امکان را ندارد: که بعد از فرستادن پرونده به دادگاه از اصل اتهام یا دلایل آن چشم پوشی نماید. به همین منظور نمی‌تواند کیفرخواست را مسترد یا مورد اصلاح قرار دهد. اما این امکان برای دادستان وجود دارد که دلایل جدیدی به سود یا بر ضد متهم را که به دست آمده یا به وجود می‌آید به دادگاه اعلام نماید.

یار وکیل در مورد کیفر خواست توضیحات تکمیلیب دیگری نیز دارد که به شرح زیر میباشد:

مقدمه کیفرخواست :

برای رسیدگی کردن به یک جرم ابتدا لازم است که آن جرم را به یک کلانتری یا اداره پلیس اعلام نمایید همان طور که مستحضر هستید وظیفه رسیدگی کردن به جرم با دادسرا می باشد.

بازپرس و دادیار تحقیق اشخاصی که وظیفه انجام تحقیقات اولیه و بررسی وقوع جرم و کشف آن و مشخص نمودن اینکه در این عمل مجرم چه کسی است را برعهده دارند

بازپرس مانند یک کارگاه با نظارت دقیق و کامل جزئیات وقوع یک جرم همانند یک کارگاه آن را زیر نظارت خود می گذارند.

تا موقعی که تکلیف جرم به صورت دقیق مشخص شود که چگونه این جرم انجام شده است و متهم پرونده چه کسی می باشد پرونده در دادسرا واقع می باشد.

موقعی که بازپرس به عنوان قاضی پرونده قادر بود نظر آخر خود را در خصوص  پرونده اعلام کند سرنوشت ادامه رسیدگی هم مشخص می شود.

در حالتی که بازپرس تشخیص را بر این دهد متهم جرم می باشد اقدام به صادر نمودن کیفرخواست می کند

هدف از این نوشته تعریف کیفرخواست و همچنین مندرجات کیفرخواست و دیگر اعتراض به کیفر خواست است.

تعریف کیفر خواست:

همان طور که چندی پیش هم گفتیم نظر بازپرس در موقع کشف  وقوع یک جرم بسیار با اهمیت است

باید بیان گردد که نظرات بازپرس در این مقوله خارج از این دو صورت نمی باشد:

یا تشخیص بر این مورد است که عمل متهم اصلاً مجرمانه نیست و با صادر شدن قرار موقوفی تعقیب به رسیدگی پایان می بخشد

و یا این که تشخیص می دهد عمل متهم جرم تلقی می شود که قرار جلب دادرسی در این جا صادر می کند  قرار جلب دادرس برای دادستان فرستاده می‌شود دادستان بایستی طی مدت ۵ روز نظر خود را در مورد قرار جلب دادرسی اعلام نمایند.

در حالتی که دادستان با این مورد که عمل مجرمانه اتفاق افتاده باشد هم نظر باشد کیفرخواست صادر می گردد و به دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به موضوع پرونده را دارد فرستاده می شود

بر این اساس کیفرخواست نوعی ادعا می باشد که دادستان در خصوص مجرم بودن متهم می کند و از دادگاه درخواست می کند تا به آن رسیدگی نماید و حکم لازم را صادر کند

به طور واقع دادستان با صادر شدن کیفرخواست می گوید که تحقیقات دادسرا به این نتیجه رسیده است که متهم پرونده مجرم می باشد و از دادگاه تقاضای مجازات دارد.

مندرجات کیفرخواست:

طبق ماده ۲ قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب یک دسته مندرجات در کیفرخواست است که بایستی به شکل صحیح و کامل در آن ذکر شود که عبارتند از

نام و نام خانوادگی/ نام پدر/ محل اقامت متهم/ شغل/ سن/ میزان تحصیلات/ وضعیت تاهل

نوع قرار تامین با ذکر این مورد که متهم بازداشت می باشد یا آزاد است.

نوع اتهام:

-دلایل اتهام

-مواد قانونی مورد استناد

-سابقه محکومیت کیفری در حالتی که متهم سابقه محکومیت کیفری داشته باشد.

-تاریخ و محل اتفاق افتادن جرم

-اعتراض به کیفرخواست

هنگامی که بازپرس قرار موقوفی تعقیب را صادر می نماید امکان اعتراض به صادر شدن این قرار وجود دارد اما موقعی که وی اقدام به صادر شدن قرار جلب دادرس  و در نهایت صادر شدن کیفرخواست می کند اعتراض امکان پذیر نمی باشد.

کیفرخواست
کیفرخواست

به این خاطر در این حالت نمی توانند اعتراض به کیفر خواست کنند این مورد است که در حالتی که متهم اعتراض به صادر شدن کیفرخواست داشته باشد می تواند آن را در دادگاه بیان کند.

انواع کیفرخواست:

در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۹۲ کیفرخواست بیان شده است که یا شفاهی هستند و یا کتبی

کیفرخواست کتبی که محتویات آن  در ماده ۲۷۹ قانون گفته شده  است در کیفرخواست موضوعات ذیل ذکر می شوند یا نوشته می شوند و کتبی می باشد

مشخصات متهم  که مشمول نام و نام خانوادگی نام پدر یا شهرت و همچنین شماره ملی و شماره شناسنامه و دیگر تابعیت و مذهب و محل اقامت و همچنین وضعیت تاهل  است

آزاد تحت قرار تامین یا نظارت قضایی بودن متهم و نوع آن و یا بازداشت بودن او با ذکر دلیل و تاریخ شروع بازداشت وی.

نوع اتهام و تاریخ و محل اتفاق افتادن جرم اعم از بخش یا دهستان و روستا یا شهر و ناحیه و منطقه و خیابان و کوچه

ادله انتساب اتهام:

-مستند قانونی اتهام

-سابقه محکومیت موثر کیفری متهم

-خلاصه پرونده شخصیت یا شرایط روانی متهم

طبق تبصره هر موقع در صادر شدن کیفر خواست اشتباهی انجام شود تا قبل از فرستادن به دادگاه دادستان آن را ویرایش و بعد از ارسال کیفرخواست به دادگاه موارد اصلاحی آن را به دادگاه اعلام می دارد

کیفرخواست شفاهی:

در ماده ۲۳۵ این قانون از کیفرخواست شفاهی با عنوان ادعای شفاهی دادستان از دادگاه عنوان می‌شود

ماده ۸۶ همین قانون در مورد کیفر خواست شفاهی می گویند به غیر جرایم موضوع ماده ۳۰۲ این قانون اگر متهم و شاکی حاضر باشند یا متهم حاضر و شاکی نباشد یا این که گذشت کرده باشد و تحقیقات اولیه هم تکمیل گردیده باشد دادستان قادر است راسا یا به تقاضای بازپرس با اعزام متهم به دادگاه و در حالت حاضر بودن شاکی به همراه وی دعوای کیفری را بلافاصله بدون صادر شدن کیفر خواست به شکل شفاهی مطرح نمایند

این خصوص دادگاه بدون تاخیر تشکیل جلسه می‌دهد و به متهم تفهیم می نماید که حق دارد برای مشخص کردن وکیل و تدارک دفاع زمان بخواهد که در حالت تقاضای متهم حداقل ۳ روز به وی مهلت مورد نظر داده می شود

تفهیم این موضوع و جواب متهم بایستی  در دادگاه ذکر شود هر موقع متهم از این حق  شود چنانچه ذکر رسیدگی انجام تحقیقاتی را ضروری بداند آن ها را انجام می‌دهد و یا دستور کامل شدن تحقیقات را به دادستان و یا ضابطین دادگستری گزارش می دهد دریافت تامین متناسب از متهم  هم برعهده دادگاه است.

نکات کیفرخواست شفاهی:

کیفرخواست شفاهی تنها در مورد جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری ۲ است و نه موضوعات ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری

طرح دعوا یا کیفرخواست با حاضر شدن شاکی و متهم و یا در حالت نبود وجود شاکی گذشته او با حاضر شدن متهم می باشد

تحقیقات اولیه بایستی به شکل کامل انجام شده باشد

مقام قضایی مطرح کننده دعوا یا صادر کننده کیفرخواست شفاهی دادستان راسا یا با تقاضای بازپرس می باشد

پس از طرح دعوا دادگاه بدون تغییر تشکیل جلسه را انجام می دهد

رسیدگی فوری و صادر شدن رای در حالت نبود تقاضای متهم مبتنی بر تعیین وکیل و مهلت دفاع است

انجام تحقیقات بیشتر در حالت نظر قاضی زمان دریافت تامین مناسب و انجام یا ارجاع آن برای کامل شدن به دادستان یا ضابطین

ارکان دادرسی عادلانه همانند حق داشتن وکیل و مهلت سه روز برای تدارک دفاع و تقسیم آن زمان قید در حالت مجلس به دادگاه صورت بگیرد

غیر الزام آور بودن مطرح کردن دعوای کیفری بدون کیفرخواست یا به حالت کیفرخواست شفاهی مقام‌های قضایی

امکان تقدیم تقاضای ضرر و زیان به وسیله شاکی و رسیدگی و صادر شدن رای دادگاه

استرداد کیفرخواست و اصلاح آن:

در این قسمت سوالی که ممکن است ذهن خیلی از افراد را به چالش بکشاند جواب داده می شود  آیا دادستان قادر است بعد از صادر شدن کیفر خواست از تصمیم پیشین خود عدول نمایند؟

کیفرخواست
کیفرخواست

ماده ۲۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در جواب به این سوال می‌گوید بعد از صادر شدن کیفر خواست پیش از فرستادن به دادگاه هرموقع شاکی در جرایم قابل گذشت رضایت قطعی خود را به دادستان بگوید در حالت وجود پرونده در دادسرا دادستان از کیفرخواست عدول می‌نماید.

در این حالت قرار موقوفی تعقیب به وسیله بازپرس صادر می گردد در جرایم غیرقابل گذشت هر موقع شاکی به صورت قطعی نظر خود را اعلام دارد دادستان در حالت مهیا بودن شرایط صادر شدن قرار تعلیق تعقیب قادر است از کیفرخواست عدول  و تعقیب را به شکل معلق نماید و در حالتی که در نتیجه رضایت شاکی نوع مجازات تغییر نماید دادستان از کیفرخواست قبلی عدول  و بر این اساس کیفرخواست جدید را صادر می نماید.

لازم به ذکر است که داستان اجازه ندارد بعد از فرستادن پرونده به دادگاه از اصل اتهام یا ادله آن عدول  نماید  و بر این اساس کیفرخواست را مسترد یا اصلاح کند اما قادر است ادله جدید و به نفع یا علیه متهم را که کشف یا حادث می گردد به دادگاه بگوید.

تغییر عنوان اتهامی در کیفرخواست:

می خواهیم بدانیم که آیا دادگاه مکلف به صادر شدن حکم بر اساس کیفرخواست می تواند به عنوان اتهامی مندرج در کیفرخواست را تغییر نماید؟

قبل از این که وارد این بحث شویم بهتر است بعضی از  مواد قانونی را نگاهی بیندازیم

طبق ماده ۱۰۰ شاکی قادر است در موقع تحقیقات شهود خود را معرفی نمایند و ادله را هم بگویند و در تحقیقات حاضر شود بازپرس تحقیقات اولیه یا دیگر اوراق پرونده را که با ضرورت به کشف حقیقت منافاتی ندارد مطالعه کند و یا به هزینه خود از آن ها تصویر یا رونوشت بگیرند ماده ۲۸۲ می گوید داستان نمی تواند بعد از فرستادن پرونده به دادگاه از  اصل اتهام یا ادله آن عدول  نماید  بر این اساس کیفرخواست را مستند یا اصلاح کنند و تنها می‌ تواند دلایل جدید له  یا علیه متهم را که کشف یا حادث می گردد به دادگاه بگویند.