ابطال رای داور|موارد ابطال رای داور|صدور رای خارج از مهلت داوری

ابطال رای داور چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی ابطال رای داور چیست؟ و نکات مهم ابطال رای داور پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم حقوقی داوری

ابطال رای داور
ابطال رای داور

داوری به معنی رفع اختلاف بین اصحاب دعوا در بیرون از دادگاه از سوی اشخاص حقیقی یا حقوقی می باشد که با تراضی دو طرف انتخاب شدند. داوری به این مفهوم است که اصحاب دعوا با میل و اراده خویش به این نتیجه می‌رسد که به جای آن که در رای آن ها در دادگاه اقامه می‌شود. به وسیله داور هایی که با توافق هم انتخاب کردند  رفع اختلاف شود. بر اساس ماده ی ۴۵۴ قانون آیین دادرسی مدنی همه ی افرادی که اهلیت اقامه ی دعوا را دارند قادرند با توافق هم اختلافات خود را فرقی ندارد که در دادگاه مطرح شده باشد یا نه و در صورت اقامه در هر مرحله از رسیدگی باشد به داوری یک یا چند نفر بسپارند.

موارد ابطال رای داور

رای داور مخالف با قوانین موضوعه

در شرایطی که رای داور با قوانینی که ایجادکننده حق است مخالف باشد، یعنی اگر رای داور با قوانین ماهوی معارض باشد امکان اجرا شدن آن نخواهد بود و رای باطل خواهد بود. اگر رای داور بر اساس درستی قرارداد با مجنون صادر شودو باطل خواهد بود. این نکته را هم باید یادآور شد که از موارد بطلان رای داور تنها این مورد است که دارای وجه ی ماهوی می باشد.

رای داور خارج از موضوع داوری

همان گونه که یک مرجع قضایی قادر نیست بیرون از مواد مندرج درخواست به موضوع رسیدگی کند و رای صادر نماید. رای داور هم در صورتی که خارج از موضوع قرارداد باشد باطل خواهد بود و اعتباری ندارد و امکان اجرا شدن نیز نخواهد داشت.

خروج داور از حدود اختیارات

ابطال رای داور
ابطال رای داور

چنان چه داور از حوزه اختیاراتی که به او سپرده شده است خارج شود و رای صادر کند در این خصوص فقط آن بخشی که خارج از اختیارات داور صادر شده باطل خواهد شد. مثل این که زمان صدور رای در مورد نفقه دستور پرداخت مهریه را می دهد که در این شرایط فقط آن بخشی که راجع به پرداخت مهریه است باطل می شود.

ابطال رای داوری به سبب عدم صلاحیت داوران

چنان چه داورانی که بر اساس رای دادگاه تا پنج سال از برگزیده شدن در جایگاه داوری محروم می باشند در زمینه ی داوری فعالیت هایی انجام دهند تمام احکام آن ها باطل خواهد بود و نیز این رای برای همه کارمندان اداری شاغل در محاکم قضایی و همه قضات قابل اعمال می باشد.  براساس قانون  مرجع قضایی،  حتی اگر دو طرف با هم به توافق برسند این امکان را خواهد داشت که اشخاصی که در ادامه به آن ها پرداخته می‌شود را به سمت داوری تعیین نکند.

همه ی قضات و کارمندانی که در بخش اداری در محاکم قضایی مشغول به فعالیت هستند.

اشخاصی که دارای اهلیت نیستند.

افرادی که بر اساس رای قطعی دادگاه از داوری محروم شده باشند.

صدور رای خارج از مهلت داوری

رایی که بیرون از زمان داوری صادر شود باطل خواهد بود و امکان اجرا شدن ندارد و اگر رای به وسیله ی داور در زمان مشخص صادر نشود و مدت معین داوری به پایان برسد موضوع از موارد از بین رفتن داوری خواهد بود. اگر رای بعد از پایان یافتن زمان داوری صادر شود، بر اساس قانون هر یک از دو طرف قادرند صدور رای بطلان را از دادگاه درخواست نمایند.

توافق در مورد مدت داوری

بر اساس ماده ی ۴۷۴ قانون آیین دادرسی مدنی در شرایطی که دو طرف در مورد زمان داوری به توافق نرسند مدت آن سه ماه تعیین می شود. این نکته را هم باید یادآور شد که آغاز مدت داوری بعد از تعیین داور و پذیرش قبولی از وی، از تاریخ ابلاغ مشخصات دو طرف و مشخصات دیگر داوران در صورتی که تعداد داوران متعدد باشد و موضوع اختلاف به داوری می باشد .

تنها در شرایطی که دو طرف با هم به توافق برسند می توان داوری را تمدید کرد. در صورتی که داور از سوی دادگاه انتخاب شده باشد تمدید مهلت داوری با تراضی اصحاب دعوا انجام می‌شود و دادگاه در این زمینه تکلیفی بر عهده ندارد.

شیوه ی ابطال رای داور در قرارداد

در دسته ای از قراردادها فرقی ندارد قراردادهای ملکی مانند مشارکت در ساخت و یا غیره آن چه رایج است این که فرد یا افرادی را در جایگاه داور( اگر مشکلات اختلاف نظر بین اصحاب دعوا حادث شود) مشخص می نمایند و اگر اختلافی بین آن ها بروز کند و نظر خویش را اظهار نمایند رای داور درست مانند دادگاه لازم الاجرا می‌باشد و امکان تجدیدنظرخواهی در مراجع بالاتر را نخواهد داشت. فقط در شرایطی  رای داور ابطال می شود که به وسیله ی دادگاه رای به ابطال داوری صادر شود.

شخصی که رای داوری نسبت به او صادر شده قادر است که طی مدت ۲۰ روز بعد از اظهار رای داور،  ابطال حکم داوری را از دادگاه صلاحیت دار تقاضا کند. هر یک از دو طرف که رای داوری نسبت به او صادر شده باید درخواست خود را بر علیه طرف دیگر اقامه کند. دادگاهی که دعوا را به داوری سپرده است یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا  را دارد ، صلاحیت رسیدگی به این دعوا را هم خواهد داشت.

نکات مهم در خصوص ابطال رای داور

-چنان چه ارجاع موضوع به داوری به وسیله دادگاه صورت بگیرد برای ابطال رای داور به ترتیب دادخواست نمی باشد. اما چنان چه داور به واسطه دادگاه برگزیده نشده باشد برای ابطال رای داور باید دادخواست را تقدیم نمود.

ابطال رای داور
ابطال رای داور

-اگر داور به حق شخص ثالث آسیب رساند، شخص ثالث قادر است اعتراض خود را به شکل اعتراض ثالث نسبت به حکم داوری اقامه کند . ارجاع مجدد دعوا به داوری به نام آن می باشد.

– دادگاه رسیدگی کننده به ابطال رای داور قادر نیست به اصل اختلاف دو طرف رسیدگی کند . اما برای افراد در در خواست ابطال رای داور این امکان وجود دارد که دادخواست تعیین داور را نیز به دادگاه تسلیم نمایند.

– بر اساس ماده ی ۴۸۳ قانون آیین دادرسی مدنی حکم داور باید دارای دلیل و قابل توجیه باشد. در شرایط تقدیم دادخواست ابطال رای داوری اجرای رای داور متوقف نخواهد شد. جز به این که قرار توقیف عملیات اجرایی صادر شود.

– منصرف شدن یا عاجز بودن داور معین از داوری کردن سبب منتفی شدن داوری خواهد شد و برای داوری شخص دیگری با توافق دوباره اصحاب دعوا برگزیده می شود.

– اعاده ی دادرسی ویژه ی احکام دادگاه ها می باشد و رجوع به احکام داوری امکان رسیدگی در دادگاه را نخواهد داشت. دادگاه در جایگاه دادرسی به دعوای ابطال رای داور حق ورود به موضوعات ماهیتی که موضوع رای داوری قرار گرفته است را نخواهد داشت.

– در شرایطی که دو طرف مدت ویژه ای را به منظور داوری معین نکنند ، حکم داور باید طی مدت سه ماه صادر شده و به دفتر دادگاه تقدیم شود. برای همین اگر صدور رای در طی این مدت سه ماه صورت نگیرد و در مدت مذکور تسلیم دادگاه نشود این امکان را به وجود نمی‌آورد که رای داور را معتبر ندانست.

– در دعوای ابطال رای داور، داوران  خوانده دعوا تلقی نمی شوند. در رویه قضایی فرق مشخصی بین دو اصطلاح ابطال رای داور و بطلان رای داور برقرار نبوده و عموما هر دو اصطلاح به شکل مترادف استفاده می شود. پس خواسته ابطال رای داور امکان رسیدگی را خواهد داشت.

– با عنایت به این موضوع که قانونگذار گفته بود یکی از دو طرف قرارداد داوری .. موضوع داوری را ممکن برای سرایت به وراث و قائم مقام قانونی نشناخته و  به طریق اولی ، شخص سومی که در قرارداد ضامن شرط  داوری نبوده و دخالتی ندارد، متعهد به شرط داوری نخواهد بود.

– اگر خواهان این حق را داشته باشد که به شکل اختیاری هم به دادگاه و هم به داوری مراجعه کند بعد از آن که به دادگاه رجوع کرد دیگر نمی تواند به دادگاه رجوع نماید و اگر حکمی  به وسیله ی داور صادر شد این حکم دارای اعتبار نیست.

– اگر دو طرف قرارداد تعهد کنند و با وجود اختلاف، تلاش در صلح و سازش بیرون از دادگاه کنند توافق شرط داوری نخواهد بود و مانع از مراجعه مستقیم به دادگاه می شود. چون ملاکی برای ارزشگذاری مقدار سعی و تلاش برای دریافت صلح و سازش جاری نمی باشد.

ابطال رای داور
ابطال رای داور

– در صورت پیش بینی شرط داوری در قراردادهایی که یک طرف آن دولت است، اگر شرایط قانونی ارجاع دعاوی دولتی به داوری رعایت نشود، شرط داوری بلا اثر بوده و محاکم صلاحیت دار باید به این موضوع رسیدگی کنند.

– معیار استحقاق خواهان راجع به دریافت خسارت تاخیر تادیه در جایی که اختلاف دو طرف به داوری مراجعه داده شده است در زمان صدور رای داور می باشد

– در رسیدگی به دعاوی خانوادگی پیش از صدور گواهی عدم امکان سازش ارجاع موضوع به داوری میسر نیست.

– دادگاه در دعوای ابطال رای داور رای داوری را ماهیتا به شکل منفی و مثبت مورد بررسی قرار نخواهد داد و اگر دعوای ابطال رای داور را مردود بشناسد تایید کننده رای داوری نخواهد بود و اگر دعوا را قبول کند فقط به لحاظ تصریح شده در قانون است. پس دادگاه رای داور را تصویب نمی‌کن.د بلکه دعوای ابطال رای داور را یا قبول می کند یا رد.

– دعوای ابطال رای داوری به طرفیت عده‌ای از محکومان لهم به شرطی که رای داور امکان تحلیل داشته باشد قابل شنیدن است.

– با توجه به این که فسخ قرارداد از جمله حقوق اصحاب دعوا و ویژه آن ها می باشد داور حق اظهار نظر در مورد آن ها را نخواهد شد. چون در صورت قبول فسخ قرارداد دیگر دلیلی برای انجام داوری از طرف داور مورد تراضی دو طرف نیست.