اشاعه و تقسیم|نحوه تقسیم اموال شرکت|روش های تقسیم اجباری

اشاعه و تقسیم چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی اشاعه و تقسیم چیست؟ و نکات مهم اشاعه و تقسیم پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مفهوم شرکت

اشاعه و تقسیم
اشاعه و تقسیم

بر اساس ماده 576 قانون مدنی شیوه اداره اموال مشترک تابع شرایط معین شده  بین شرکا  می باشد. مقصود از این شرایط هم  عقد شرکت است.

هر شریکی که در حین عقد شرکت اجازه اداره اموال شرکت را دارد قادر است هر عملی که برای اداره شرکت ضروری است انجام دهد و هرگز ضامن خسارات ناشی از اقدامات خود نخواهد بود مگر در صورت افراط یا تفریط.

شریکی با اجازه مال مشاع شرکت را اداره می نماید رابطه حقوقی او با سایر شرکا بر اساس قوانین رابطه وکیل و موکل می باشد. در ماده 577 منظور از اصطلاح ماذون شده به این معنا می باشد که شرکت عقدی اجازه ای و اذنی  می باشد.

در بیان رجوع از اذن  به زبان ساده باید  بگوییم که شرکت عقدی جایز است جز در مواردی که در حین عقد لازم به شکل شرط واقع شده باشد بنابراین اگر ضمن عقد لازم به صورت شرط قرار بگیرد تا زمانی که مال به صورت مشاع باشد شرکت  فسخ نمی شود. اگر عامل های مختلف  به شرکت با هم کاری را انجام دهند هر کدام به نسبت کار خود مستحق جعل می شود. بر اساس ماده 10 قانون مدنی هم می خوانیم قراردادهای خصوصی   نسبت به آن ها که ان را انعقاد نموده اند در شرایطی که با قانون در تضاد نباشد نافذ خواهد بود.

امین مسئولیت از بین رفتن یا نقص مالی که به او واگذار شده است نمی باشد جز در موردی که افراط یا تفریط کند. اگر کسی مال دیگری را  تحت عنوانی غیر از مستودع تصرف نماید و قوانین قانون مدنی او را نسبت به آن مال به عنوان امین شناخته است مانند مستودع می باشد.

سود و زیان شرکت

هر شریک به نسبت سهام خود در نفع و ضرر شرکت سهیم و شریک هستند. جز این که برای یک یا برخی از آن ها در برابر کار یا کارهایی منفعت بیش تری قرار داده شود. گرچه این موضوع بی اشکال است که سهمی بیش تر در مقابل عمل باشد. این مطلب به شکل صریح در ماده 575 قانون مدنی بیان شده است. شرطی که سهم بیش تری از سود را برای یک از شرکا قرار می دهد در این موضوع که نفوذ دارد یا نه اختلاف نظر است  البته این که نافذ است بر طبق ماده 10 قانون مدنی اولولیت است.

در این جا مواد579 و580 قانون مدنی را مورد بررسی قرار می دهیم:

اگر مدیریت یک شرکت بر دوش شرکای مختلف باشد به طوری که هر کدام به شکل مستقل اجازه داشته باشد اقداماتی انجام دهند هرکدام این اجازه را دارند که به طور واحد اعمالی که برای شرکت ضروری می باشد انجام دهند. اگر میان شریکان تعیین شده باشد که یکی بدون وجود دیگری نمی تواند عمل نماید مدیری که تنهایی دست به کاری بزند در حالتی که بقیه شرکا امضا نکرده باشند  در برابر آن ا مسئول خواهد بود  حتی اگر برای شریک هایی که مجوز هم داشته اند امکان دخل در امور هم باشد. اصولی که در این دو ماده می توان برداشت نمود این است که ویژه شرکت نمی باشد در خیلی از موارد دیگر هم مورد استفاده قرار می گیرد.

نحوه تقسیم اموال شرکت

اشاعه و تقسیم
اشاعه و تقسیم

تقسیم به چه معناست؟ وقتی مال مشاع مفروز می شود در واقع تقسیم انجام شده است. وقتی مال مشاع باشد هر شریک در تمام مال حق دارد اما وقتی مال مفروز شد در واقع جای حق مشخص می شود و حق هر شریک در مال معین می گردد. با تقسیم هم تمییز حق داده می شود هم مبادله انجام می شود مبادله ابی بین حق مشاع و حق مفروز انجام می شود. بدین مفهوم که هر شریک مال مشاع را می دهد و به ازای آن مال مفروز را دریافت می کند. این مطلب را تقسیم می گویند. نتیجه می توان گرفت تقسیم هم نوعی مبادله می باشد هم تمایز حق . اما تمایز حق  در بسیاری از موارد در مورد آن به کار  می رود.

انواع تقسیم

تقسیم به تراضی و تقسیم به اجبار: در تقسیم به تراضی شرکا با هم موافقت می نمایند که مال مشاعی را تقسیم نمایند. در ماده 591 قانون مدنی به این مطلب اشاره شده است که اگر همه شرکا رضایت به تقسیم مال مشترک بدهند تقسیم به  شکلی که شرکا موافق باشند انجام می شود و اگر رضایت میان آن ها نباشد حاکم اجبار به تقسیم می نماید و به شرطی که این تقسیم به ضرر  شرکا نباشد که اگر این طور شود حتما تقسیم باید به رضایت انجام شود.

اما اگر تقسیم برای برخی از شریکان زیان آورو برای عده ای دیگر بی زیان باشد  در شرایطی که تقاضا از سوی شخص زیان دیده باشد طرف دیگر مجبور می شود و بلعکس این مطلب اگر تقاضا از طرف آن که تقسیم به نفع او باشد انجام شود شریکی که زیان می بیند باید مجبور به تقسیم نمود.

آثار عیب در تقسیم

اگر در سهم یک یا چند تن از شرکا نقصی پدید آید که در موقع تقسیم روشن نبوده است  شریک یا شرکای مربوط حق دارند این شکل از تقسیم را منحل کنند. حال اگر بعد از تقسیمی که از مال مشاع  صورت می گیرد   این مساله مشخص شود که تقسیم به اشتباه انجام شده است تقسیم باطل می شود.  هنگامی که پس از تقسیم روشن شود اندازه ای از مال که مورد تقسیم قرار گرفته متعلق به دیگری بوده است در حالتی که این مال دیگری در همه سهم ها به یکسان افراز شده باشد تقسیم درست است  در غیر این حالت باطل خواهد بود.

مجراهای هر قسمتی که از متعلقات آن است بعد از تفکیک مخصوص همان قسمت می باشد. اگر شرکای یک ملک حقوق و منفعتی داشته باشند و آن ملک بین شرکا موردتقسیم واقع شود هر یک از شریکان به اندازه سهمشان مالک حقوق و منافع آن حصه خواهند بود فرضا اگر یک ملک حق عبور داشته باشد که به ملک دیگری می رسد و بین چند نفر مورد تقسیم واقع شود هر کدام از شریکان حق عبور از محل عبور را مثل سابق دارند.

اشاعه و تقسیم
اشاعه و تقسیم

روش های تقسیم اجباری

تقسیم اجباری فقط به وسیله دادگاه انجام می شود  و به 4 روش انجام می شود. دادگاه اول باید راه حل پیدا کند اگر میسر نشد راه دوم را بر گزیند و همین شکل الی آخر..

1- افراز اولین راهی است که دادگاه پیش می گیرد. و در مواقعی انجام می شود که  مال مشاع قابل افرا و تقسیم باشد مثلا 10 کیلو برنج باشد به آسانی می توان ان را بین شرکا تقسیم نمود

2- تعدیل: وقتی مال قابل تفکیک و تجزیه نباشد و نتوان آ را تقسیم کررد  در این شرایط ابتدا مال را ارزش گذاری می نمایند و بعد این تقسیم بر اساس قیمت تعیین شده انجام می گردد.

فرض کنیم مال مشاع یک فرش یک تلویزیون و یک یخچال باشد که باید در این حالت هر کدام را قیمت گذاری نمود و قیمت را بین شرکا تقسیم نمود اما اگر شرکا دو نفر باشند مثلا یک نفر می تواند فرش را بر دارد و نفر دیگر تلویزیون و یخچال. حال اگر هردو فرش را بخواهند یا یخچال یا تلویزیون باید بین آن ها قرعه کشی نمود.

3- رد: تقسیم از طریق رد در شرایطی انجام می ود که امکان مرحله قبل یعنی تعدیل نباشد پس اول باید در مورد مال مشاع افراز انجام شود اگر میسر نبود تعدیل و اگر نشد رد . وقتی تقسیم به رد انجام شود یکی از شرکا اموال بیش تری می برد و دیگری کمتر سهم خواهد برد.

آن که بیشتر می برد باید مابه التفاوت را به آن که کمتر می برد بپردازد. فرضا یک ماشین داریمو یک تخته  فرش  قیمنت ماشین 20 میلیون و فرش 10 میلیون است در این حالت چون مال قابل تفکیک نیست ارزش دو مال هم یکی نیست تعدیل هم میسر نمی باشد برای تقسیم و حل این مشکل یکی از شرکا ماشین را برداشته  و مابه التفوترا به دیگری پرداخت می نماید این مدل از تقسیم را تقسیم به رد گویند. حال گاهی در همین موضوع رد هم شرکا باهم موافقت نمی کنند و رضایت به رد مال به یکی و دریافت مابه التفاوت نمی شوند در این شرایط هم بایدمثل روش قبل بین آن ها قرعه کشی نمود.

اشاعه و تقسیم
اشاعه و تقسیم

4-فروش مال: از دیگرروش های تقسم مال مشاع فروش مال می باشد که اگر مال مشاعی باشد که امکان افراز و تعدیل و رد ان میسر نباشد در این حالت باید مال مشاع را فروخت  و مبلغ آن را تقسیم نمود مثلا اگر مال مشاع یک فرش و یک یخچال باشد فرش 10 میلیون و یخچال 4 میلیون در این شرایط مال قابل تفکیک نیست و نمیتوان هم ان را تعدیل کرد چون ارزش و قیمت این دو باهم برابر نیست امکان تقسیم به رد هم که نباشد  یعنی هیچ کدام از شرکا نتواند مابه التفاوت را بپردازد در این صورت باید متوسل به روش چهارم یعنی فروش مال شد و مبلغ ان را بین شرکا تقسیم نمود.

در کل در ماده 598 قانون مدنی این مطلب به شکل خلاصه بیان شده است. که اگر مال مشاع باشد و قابل تجزیه خب باید به نسبت سهم شرکا بین آن ها تقسیم شود و افراز گردد اگر قیمت دار و تجزیه ناپذیر باشد که باید با کارشناس قیمت گذاری شده و تعدیل گردد اگر هم باهم در تعدیل به توافق نرسند که باید بین شرکا قرعه انداخت. البته در قانون مدنی به دو نوع از تقسیم مستقیما اشاره شده افراز و تعدیل و آن دو نوع دیگر یعنی رد و فروش اموال را در قانون امور حسبی می خوانیم.