عذر موجه|جهات عذر موجه در امور کیفری و امور حقوقی|موارد عذر موجه وکیل 

عذر موجه چیست؟

وب سایت حقوقی یاروکیل به معرفی و بررسی تخصصی عذر موجه چیست؟ و نکات مهم عذر موجه پرداخته تا به بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه عذر موجه

حضور در جلسه دادرسی چه در امور حقوقی چه در امور کیفری بسیار پر اهمیت است. به طوری که در تشخیص زمان و اعتراض به حکم و خیلی از موارد دیگر اثر می گذارد و به همین جهت در این مقاله تلاش بر آن است که جهات عذر موجه در  در قانون شرح داده شود.

عذر موجه در قانون آیین دادرسی مدنی

در قانون آیین دادرسی مدنی طرق و شیوه هایی که در دادگاه به منظور دادرسی به دعاوی مورد نظر واقع می‌شود به طور مشروح بحث شده است و به همین سبب توجه به این مقررات و تشریفات آیین دادرسی مدنی برای همه ی افراد به خصوص طرف دعوا و وکلای آن ها موضوع بسیار مهم و حیاتی تلقی می‌شود که یکی از با اهمیت ترین موضوعاتی است که در قانون آیین دادرسی مدنی مورد عنایت قرار گرفته است.

عذر موجه
عذر موجه

عذر موجه فرصت ها و زمان هایی می باشد که در قانون برای حضور در دادگاه و یا اعتراض به حکم صادر شده به وسیله ی دادگاه مورد توجه قرار گرفته است. اما برخی اوقات به سبب وجود موانعی که از اراده و کنترل شخص بیرون است امکان رعایت این زمان قانونی جاری نمی باشد و به همین سبب در قانون آیین دادرسی مدنی موضوع عذر موجه وکیل به منظور حضور نیافتن در دادگاه، از موضوعاتی به عنوان عذر موجه برای اصحاب دعوا نیز در نظر گرفته شده است.

از جمله با اهمیت‌ترین تشریفاتی که در قانون آیین دادرسی مدنی مورد عنایت واقع می‌شود زمان ها و فرصت هایی می باشد که افراد به منظور اقامه ی دعوا در دادگاه و یا اعتراض به یک رای که دادگاه صادر نموده در اختیار دارد.

مثلاً هر شخصی که در دادگاه بدوی یا نخستین رای به زیان او صادر شده قادر است طی مدت ۲۰ روز از آن ها تجدیدنظرخواهی نماید. یا چنان چه شخصی در مرحله ی بدوی حکم غیابی نسبت به او استفاده شده است این امکان را خواهد داشت که طی مدت ۲۰ روز بعد از ابلاغ حکم غیابی به همان دادگاه رجوع نموده و درخواست واخواهی کند . اما برخی اوقات انجام این اعمال بر مبنای موانعی که  برای یکی از اصحاب دعوا به وجود آمده است میسر نیست.

مثلاً شخصی که حکم غیابی نسبت به او صادر شده به عللی مثل فوت یکی از نزدیکان فرصت وا خواهی از هر چیز را ندارد. یا بر اثر آتش‌سوزی عملاً امکان تجدیدنظرخواهی یا واخواهی از حق او زایل می‌شود به همین سبب در قانون آیین دادرسی مدنی مواردی به عنوان عضو موجه در نظر گرفته شده است.

اگر هر یک از آن ها وجود داشته باشد  امکان استناد به آنها وجود دارد و می‌توان از این فرصت‌ها و زمان‌های قانونی بهره برد. البته این نکته را هم باید یادآور شد که موضوعات و عذر موجهی که در قانون آیین دادرسی مدنی در نظر گرفته شده است فقط در مورد دعاوی حقوقی قابل استفاده می باشد.

یعنی موضوعات  مربوط به عذر موجه در دادگاه های خانواده و عمومی و حقوقی کاربرد دارد. هنگام دادرسی دعاوی کیفری در دادگاه امکان استناد به آن ها وجود ندارد. زیرا موارد عذر موجه در امور کیفری در قانون آیین دادرسی کیفری به شکل خاص مد نظر قرار گرفته است..

موارد عذر موجه وکیل

هریک  از وکلا موظف می باشند که بر اساس قانون در جلسه ی دادگاه حقوقی حضور به هم رسانند. بر طبق ماده ی ۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی عدم حضور فقط در صورتی میسر است که یکی از مواردی مثل فوت خویشاوندان نسبی و سببی تا درجه اول از طبقه ی دوم اتفاق بیفتد یا بیماری که مانع از حرکت وکیل شود یا حرکت بیمار مضر برای او تعیین شود یا حوادث قهری برای وکیل مثل سیل و زلزله اتفاق بیفتد یا اتفاقاتی که از اراده ی وکیل خارج باشد.

عذر موجه
عذر موجه

بر طبق قانون، وکیل باید دلایل و عذر موجه خود را به شکل کتبی به دادگاه بفرستد. برخی اوقات امکان دارد جلسه ی دادگاه برای مهلت دیگری تجدید شود که این تجدید جلسه فقط یک دفعه میسر است. به شکل کلی تجدید جلسه هنگامی انجام می‌شود که دستور جلسه اجرایی نشود یا با وجود عملی شدن آن به جلسه ی دیگری نیاز باشد. برخی اوقات امکان دارد وکیل از وکالت خود استیفا دهد.

بر طبق قانون استیفای وکیل نباید در هنگامی انجام شود که باعث تجدید جلسه ی دادگاه گردد. چون در این صورت جلسه ی رسیدگی تجدید نمی شود. این نکته را هم باید یادآور شد که چنان چه دادگاه عدم حضور وکیل را موجه نشناسد به روند رسیدگی ادامه خواهد داد و موضوع را به مراجع صالح برای تغییر قضایی وکیل ابلاغ می کند

شیوه ی حضور وکیل در دو دادگاه

بر اساس ماده ی ۴۲ قانون آیین دادرسی مدنی اگر وکیل به شکل هم زمان ناچار شود باید در دادگاه مختلف حضور داشته باشد. اگر قادر نباشد دادگاه ها را با هم جمع کرده و امکان هماهنگی هم نبود باید در دادگاهی حاضر گردد که بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری یا بقیه ی قوانین، حضور در آن ضرورت دارد. در چنین شرایطی وکیل باید به بقیه ی دادگاه ها لایحه بفرستد و دلایل عدم حضور خود را اظهار دارد.

اگر وکیل الزام داشته باشد هم در دادگاه کیفری و هم در دادگاه جنایی حاضر گردد دادگاه جنایی مقدم است. اما در شرایطی که به دو یا چند دادگاه جنایی و یا دو یا چند دادگاه کیفری دعوت شود تاریخ ابلاغ از طرف دادگاه، ملاک تشخیص اولویت حضور او خواهد بود. در شرایطی که  وکیل امکان حضور را نداشته باشد باید وکیل دیگری را در به جانشینی خودش به منظور حضور در دادگاه معرفی نماید و هیچ عذری برای عدم حضور او در جلسه ی دادگاه از طرف وکلایی که دارای این حق هستند پذیرفته نیست.

عذر موجه برای عدم حضور خواهان در دادگاه حقوقی

امکان دارد خواهان به سبب علت‌هایی که در بالا اشاره شد مثل بیماری و حوادث قهری نتواند در دادگاه حضور پیدا کند در این خصوص خواهان قادر است لایحه ی دفاعیه به خویشاوندان درجه یک خود که وکالت را به آن ها واگذار کرده است بدهد یا به دادگاه تسلیم کند.

عذر موجه
عذر موجه

عذر موجه عدم واخواهی در زمان مشخص

بر اساس ماده ی ۳۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی شخص محکوم علیه غائب این امکان را دارد که به طور غیابی اعتراض نماید. با توجه به ماده ی ۳۰۶ اشخاص ساکن ایران بیست روز و اشخاصی که در خارج از کشور مقیم هستند طی دو ماه از زمان ابلاغ برای واخواهی مهلت دارند.

به جز این مدت زمان امکان درخواست واخواهی جاری نمی باشد. جز در شرایطی که عدم اقدام به واخواهی در زمان مشخص و بنا به دلایل موجهی بوده باشد که در همین ماده در نظر گرفته شده است. فوت یکی از پدر و مادر یا همسر یا فرزندان یا بیماری که مانع حرکت شخص باشد، توقیف و زندان بودن شخص به شکلی که نتواند واخواهی کند و حوادث قهریه مثل سیل و زلزله و طوفان آتش سوزی و مانند آن.

جهات عذر موجه در امور کیفری

بر اساس ماده ی ۱۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری در لایحه ای که در زیر شرح داده شده است عذر موجه تلقی می شود؛

-نرسیدن یا دیر رسیدن احضاریه به شکلی که مانع از حضور شخص شود.

– بیماری متهم و بیماری شدید پدر و مادر همسر و فرزندان او که مانع از حضور او شود.

متهم در توقیف یا زندان باشد.

– ابتلای به حوادث بسیار مهم مثل بیماری‌های واگیردار و حوادث قهری مانند طوفان و زلزله که باعث عدم امکان رفت و آمد خواهد شد.

– همسر یا یکی از خویشاوندان تا درجه سوم از طبقه دوم از دنیا برود

و بقیه ی مواردی که از نظر عرفی با تشخیص بازپرس عذر موجه تلقی می‌شود.

متهم باید دلیل موجه خود را به بازپرس اظهار کند تا بعد از بررسی و ملاحظه آن را قبول نماید یا مورد رد واقع کند و مواردی که در ماده ی فوق در نظر گرفته شده است به عنوان عذر های موجه با عنایت به بند ه جنبه تمثیلی داشته است .

بر اساس این ماده اگر متهم قادر نباشد در زمان مشخص شده در احضاریه، در جلسه ی دادرسی حاضر شود و علت عدم حضور او نیز مواردی که در این ماده ذکر شده نباشد او دارای این حق می باشد که برای یک دفعه قبل از زمان تعیین شده بازپرس را از علت عدم حضور خود آگاه کند و توافق او را دریافت نماید که در این خصوص بازپرس قادر است در صورت عدم تاخیر در تحقیقات تا ۳ روز این فرصت را تمدید نماید.

جهت عذر موجه در امور حقوقی

بر اساس ماده  ی۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی دلایل زیر عذر موجه تلقی می شود؛

-بیماری که مانع حرکت بشود. بیماری مشروط بر این که مانع حرکت شخص شود ، عذر موجه تلقی می گردد. زیرا شخص قادر نیست بر اساس بیماری که مانع از حرکت است در جلسه ی دادگاه حضور یابد.

عذر موجه
عذر موجه

– فوت یکی از والدین یا همسر یا فرزندان شخص. در چند خصوص امکان دارد عذر موجه به حساب بیاید.

– در حوادث قهریه مثل سیل و زلزله و آتش سوزی که بر اثر آن تقدیم دادخواست واخواهی در مدت زمان مشخص میسر نباشد، حوادث قهری مثل سیل و زلزله و حریق نیز از مصادیق عذر موجه تلقی می شود.

-توقیف یا در زندان بودن به شکلی که امکان آن باشد که در مدت تعیین شده دادخواست واخواهی را به دادگاه تسلیم نمود. این موضوع خیلی از نظر منطقی درست نیست. زیرا شخصی که در زندان است این امکان را دارد که از طریق دفتر زندان واخواهی یا لایحه را به دادگاه تسلیم کند.